happy new year

Từ 'bảng báo giá Bùi Tiến Dũng' đến giá thuê Ronaldo theo giờ

Từ "bảng báo giá Bùi Tiến Dũng" đến giá thuê Ronaldo theo giờ

Bóng đá Việt NamKhác

Lương Anh

Vụ "Bùi Tiến Dũng tự đi show" khi bảng báo giá khai thác thương mại hình ảnh thủ môn này xuất hiện trên mạng xã hội đang gây xôn xao. Vậy sự khác biệt giữa cầu thủ Việt với những ngôi sao quốc tế như Messi, Ronaldo hay Neymar trong chuyện này như thế nào?

Việc thủ môn Bùi Tiến Dũng nổi như cồn, trở thành "thỏi nam châm vàng" thu hút sự chú ý của cộng đồng xã hội sau chiến tích cùng U23 Việt Nam ở VCK U23 châu Á cũng dễ hiểu.

Và khi cái tên cùng hình ảnh Bùi Tiến Dũng trở thành một "icon", việc khai thác thương mại cũng hứa hẹn rất béo bở. Nhưng câu hỏi là: Ai đang nắm toàn quyền khai thác hợp pháp "thương hiệu Bùi Tiến Dũng"?

Hình ảnh: Bùi Tiến Dũng đang trở thành ''thương hiệu Hot'' để khai thác thương mại
Bùi Tiến Dũng đang trở thành "thương hiệu Hot" để khai thác thương mại

Thực tế, câu chuyện "bảng giá quảng cáo cầu thủ" hay rộng hơn là tranh chấp sử dụng bản quyền hình ảnh cầu thủ xảy ra ở môi trường "chuyên nghiệp kiểu V-League" cũng chẳng ngạc nhiên.

Thử hỏi, liệu bao nhiêu cầu thủ Việt hiện có người đại diện pháp lý đứng ra  đàm phán mọi điều khoản, bao gồm cả phân chia lợi nhuận, cách khai thác, sử dụng bản quyền hình ảnh cho chính cầu thủ khi thương thảo hợp đồng với CLB?

Rõ ràng, trong môi trường nếu đã gọi là "chuyên nghiệp" thì phải có những người đại diện, cố vấn pháp lý đứng ra bảo vệ quyền lợi cá nhân cho cầu thủ. Nhưng đây dường như vẫn còn là "khái niệm lạ" ở V-League.

Hình ảnh: U23 Việt Nam với lứa cầu thủ được đào tạo bài bản cả về chuyên môn lẫn văn hóa, có cách ứng xử văn minh, thì có lẽ cũng rất ít cầu thủ biết bảo vệ và khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân
U23 Việt Nam với lứa cầu thủ được đào tạo bài bản cả về chuyên môn lẫn văn hóa, có cách ứng xử văn minh, thì có lẽ cũng rất ít cầu thủ biết bảo vệ và khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân

Cầu thủ thế giới kiếm tiền hình ảnh như thế nào?

Sự thật là ngay cả môi trường hiện đại nhất - bóng đá châu Âu - thì vẫn xảy ra những tranh cãi về việc khai thác hình ảnh cầu thủ, giữa cầu thủ với CLB.

Nhưng khác biệt ở chỗ, những tranh cãi - hay nói đúng hơn là đàm phán sử dụng hình ảnh cá nhân cầu thủ - chỉ diễn ra khi thương thảo chuyển nhượng hoặc gia hạn hợp đồng, chứ không có chuyện một bên thứ ba chen ngang nhảy vào "báo giá quảng cáo với cầu thủ".

Và đương nhiên cầu thủ ở châu Âu cũng hiểu rõ quyền lợi từ việc khai thác thương mại hình ảnh của chính mình, vì ngoài người đại diện thì họ còn có cả chuyên gia pháp lý tư vấn khi đàm phán với CLB, đặc biệt là những ngôi sao.

Hình ảnh: Những ngôi sao như Sanchez khi ký hợp đồng luôn được tư vấn kỹ càng về điều khoản khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân
Những ngôi sao như Sanchez khi ký hợp đồng luôn được tư vấn kỹ càng về điều khoản khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân

Thông thường khi đàm phán với CLB, cầu thủ có thể nhượng toàn quyền khai thác hình ảnh của mình cho đội bóng và nhận lại một khoản tiền tương ứng. Có thể kể ra trường hợp của một trong những vụ chuyển nhượng đình đám nhất ở mùa Đông năm nay là Alexis Sanchez.

Khi chuyển tới Man Utd, Sanchez có thu nhập cao bậc nhất thế giới, khoảng 500.000 bảng/tuần. Trong đó, truyền thông Anh tiết lộ có bao gồm cả tiền bản quyền hình ảnh mà Quỷ đỏ phải trả cho ngôi sao người Chile, khoảng 100.000 bảng/tuần. Đổi lại, MU được toàn quyền khai thác hình ảnh của Sanchez.

Hình ảnh: Mức thu nhập cao bậc nhất TG Sanchez đang lĩnh ở MU có một phần không nhỏ đến từ nguồn thu bản quyền hình ảnh
Mức thu nhập cao bậc nhất TG Sanchez đang lĩnh ở MU có một phần không nhỏ đến từ nguồn thu bản quyền hình ảnh

Tất nhiên, bên cạnh những cầu thủ sẵn sàng "khoán" 100% quyền khai thác hình ảnh cho CLB thì cũng có những người đòi phân chia tỷ lệ này (50-50, 6/4 hay 7/3...) và việc một ngôi sao bóng đá đòi "quyền tự quyết" liên quan đến thương mại hình ảnh cá nhân cũng đã có từ rất lâu. 

“Tôi không quan tâm tới tiền lương. Tôi chỉ cần nâng tỷ lệ % sở hữu bản quyền hình ảnh lên chút nữa”, David Beckham tuyên bố hồi 2002 khi đàm phán hợp đồng với Man Utd. 

Thậm chí, hồi năm 2006 khi đàm phán gia hạn với Real Madrid, Beckham còn ép đội bóng TBN để anh nắm 100% quyền khai thác thương mại hình ảnh cá nhân, thay vì phân chia 50-50. Và khi cuộc thương thảo đổ vỡ Becks bỏ luôn Real chuyển sang Mỹ ký hợp đồng với Los Angeles Galaxy, nơi cho tiền vệ ngôi sao này toàn quyền khai thác hình ảnh cá nhân. 

Hình ảnh: Beckham chính là ngôi sao đi tiên phong trong việc khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân để kiếm doanh thu khủng và xây dưng thương hiệu toàn cầu
Beckham chính là ngôi sao đi tiên phong trong việc khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân để kiếm doanh thu khủng và xây dưng thương hiệu toàn cầu

Có thể coi Beckham như siêu sao bóng đá đầu tiên ý thức rõ nhất việc xây dựng và khai thác thương mại giá trị hình ảnh của mình, đưa nó vượt ra khỏi phạm vi thế giới bóng đá.

Hình ảnh của Becks không chỉ xuất hiện trong khuôn khổ thể thao, với Adidas, mà còn cả trên lon nước Pepsi cho đến hộp dao cạo râu Gillette... và đương nhiên nó mang lại cho thân chủ nguồn lợi nhuận khổng lồ.

Từ bảng báo giá Tiến Dũng đến giá thuê Ronaldo theo giờ

Sau Beckham, Cris Ronaldo chính là "gương mặt hái ra tiền", là icon mới của bóng đá thế giới. Đương nhiên, hình ảnh của CR7 cũng có giá cực "chát".

Hình ảnh: Ronaldo đang là VĐV khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân hiệu quả nhất thế giới
Ronaldo đang là VĐV khai thác bản quyền hình ảnh cá nhân hiệu quả nhất thế giới

Có một chi tiết ít ai biết đó là khi đàm phán gia hạn hợp đồng với Real Madrid hồi năm 2013, Ronaldo khiến đội bóng Hoàng gia TBN phải phá lệ, thay vì cưa đôi 50-50 thì họ phải nhường tỷ lệ cao hơn, 60% quyền khai thác hình ảnh của Ronaldo cho siêu sao người Bồ còn CLB chỉ nắm 40%.

Khi ấy có riêng một công ty quản lý 60% bản quyền hình ảnh cho Ronaldo và giúp siêu sao này kiếm bộn. Một chi tiết trang Football Leak tiết lộ cách đây chưa lâu cho biết, cũng vào năm 2013 một công ty ở Saudi Arabia đã phải chi ra 920.000 bảng chỉ để mời ronaldo đến làm việc... nửa ngày, khoảng 4 tiếng đồng hồ.

Trong khoảng thời gian đó, công ty này có một buổi chụp hình với Ronaldo, được nhắc tên 2 lần trên các tài khoản mạng xã hội của CR7 và có 5 chiếc áo được đích thân siêu sao người Bồ ký tặng. Ngoài ra công ty cũng được sử dụng hình ảnh của Ronaldo để khai thác quảng cáo trong phạm vi lãnh thổ quốc gia này đúng... 1 ngày.

Hình ảnh: Ronaldo tham gia quảng cáo một dự án của Cocobay tại Việt Nam
Ronaldo tham gia quảng cáo một dự án của Cocobay tại Việt Nam

Nếu 15 năm trước việc khai thác hình ảnh của Beckham chỉ đến chủ yếu từ việc gắn hình ảnh cầu thủ với những nhãn hàng để chạy quảng cáo ảnh tĩnh, hoặc qua video clip, thì ở kỷ nguyên bùng nổ của mạng xã hội (Facebook, Twitter, Instagram...) Ronaldo cùng thế hệ những siêu sao mới như Neymar, Messi... còn kinh doanh hình ảnh của mình tốt hơn nhiều.

Vào tháng 6/2017, Forbes thống kê rằng trong vòng 12 tháng tính đến thời điểm đó Ronaldo đã đăng tải (post) 580 lần các nội dung liên quan đến các nhãn hàng mà siêu sao này bắt tay hợp tác. Nó đã tạo ra 927 triệu lượt tương tác (trả lời, Like và chia sẻ) và nếu tính cả lượt xem video thì là tổng cộng 2,4 tỷ lượt tương tác/xem.

Điều này giúp Ronaldo bỏ túi 35 triệu đô-la và với tổng thu nhập trong năm là 93 triệu đô la thì CR7 đã có năm thứ 2 liên tiếp giữ vị trí "vận động viên kiếm tiền số 1 thế giới".

Hình ảnh: Facebook là một kênh gián tiếp giúp Ronaldo khai thác thương mại từ hình ảnh cá nhân
Facebook là một kênh gián tiếp giúp Ronaldo khai thác thương mại từ hình ảnh cá nhân

Rõ ràng, nắm giữ trọn vẹn hoặc một tỷ lệ % nhất định bản quyền hình ảnh cá nhân để cầu thủ có thể khai thác thương mại trong thời đại của Facebook và Fanpage, đó không phải câu chuyện mới mẻ với cầu thủ quốc tế, đặc biệt những ngôi sao hàng đầu.

Và nếu "quả bom Tiến Dũng & OFT" có thể tạo ra một hiệu ứng tích, mang đến nguồn thu nhập chính đáng và tương xứng với giá trị cầu thủ Việt Nam thì đó là tin đáng mừng.

Nhưng hãy nhớ, những thỏa thuận, các hợp đồng hay ràng buộc giữa các bên liên quan khi phân chia bản quyền hình ảnh cầu thủ phải dựa trên luật, sự tôn trọng và cách hành xử văn minh.

V-League và thị trường Việt Nam chưa phải giới hạn cuối cùng cho những cầu thủ như Bùi Tiến Dũng, lứa U23 Việt Nam vừa lập kỳ tích hay các lớp cầu thủ trẻ sau này. Cầu thủ Việt sẽ còn nỗ lực nuôi tham vọng gia nhập những giải đấu hàng đầu châu lục, hay thậm chí chơi bóng ở châu Âu.

Khi đó sẽ là những bản hợp đồng chuyên nghiệp thực sự, không có chỗ cho sự chộp giật hay hành xử theo luật chẳng giống ai!

->> FLC Thanh Hoá quy định những gì trong hợp đồng với thủ môn Tiến Dũng?

->> Thuê... ronaldo theo tiếng hết bao nhiêu tiền?

>>> Bùi Tiến Dũng sẽ ra “công thức 3W” cho bóng đá nội?

>>> Chuyên gia luật nói gì về bản “báo giá quảng cáo” của Tiến Dũng?

Lương Anh