Tiền bạc chưa biến Premier League thành thế lực thống trị châu Âu

Trong nhiều năm, nguồn lực tài chính vượt trội của Premier League khiến bóng đá Anh được kỳ vọng sẽ áp đảo Champions League. Tuy nhiên, thực tế diễn ra không như dự đoán. Theo cây bút Richard Jolly trên The Independent, nguy cơ Man City vắng mặt ở đấu trường châu Âu trong tương lai có thể phơi bày rõ hơn những hạn chế của các CLB Anh, thay vì mở ra một kỷ nguyên thống trị như nhiều người từng hình dung.

Man City là ví dụ rõ nhất cho khoảng cách giữa tiềm lực và thành tích. Đội bóng của HLV Pep Guardiola mất nhiều năm mới lần đầu vô địch Champions League vào năm 2023. Sau chiến thắng tại Istanbul, họ không thể duy trì vị thế ứng viên hàng đầu qua mọi mùa giải. Hai chiến dịch gần nhất, Man City lần lượt dừng bước ở vòng play-off tranh vé vào vòng 1/8 và vòng 1/8, cho thấy ngay cả đội hình đắt giá bậc nhất thế giới cũng không thể bảo đảm thành công lâu dài.

Tương lai của Man City còn chịu tác động từ vụ việc liên quan đến các cáo buộc vi phạm quy định tài chính của Premier League. Nếu những hình phạt khiến CLB không thể thường xuyên góp mặt ở Champions League, bóng đá Anh sẽ mất một đại diện có kinh nghiệm, chiều sâu đội hình và năng lực cạnh tranh đã được khẳng định. Đây sẽ là tổn thất đáng kể trong bối cảnh những đội bóng khác chưa đủ sức thay thế hoàn toàn vai trò của Man City.

Man City đã không thống trị Champions League như nhiều người dự đoán (Ảnh: AFP/Getty)
Man City đã không thống trị Champions League như nhiều người dự đoán (Ảnh: AFP/Getty)

Theo phân tích của The Independent, Man City từng đứng đầu bảng hệ số CLB của UEFA nhưng đã tụt xuống vị trí thứ sáu, phần nào do thành tích trong giai đoạn gần đây không còn nổi bật như trước. Nếu không tính đội bóng này, Arsenal là đại diện Premier League duy nhất trong nhóm bảy CLB hàng đầu theo bảng xếp hạng được bài viết đề cập. Con số ấy phản ánh sự chênh lệch giữa danh tiếng của giải đấu giàu có nhất nước Anh với vị thế của từng đội bóng trên bình diện châu lục.

Dĩ nhiên, không thể phủ nhận chiều sâu của Premier League. Trong 8 mùa gần nhất, Liverpool, Tottenham, Chelsea, Man City và Arsenal đều từng góp mặt ở chung kết Champions League. Mùa trước, 5 CLB Anh cùng kết thúc giai đoạn phân hạng trong top 8, tạo cảm giác rằng giải đấu này đang tiến gần đến sự thống trị tuyệt đối.

Nhưng thành tích ở giai đoạn đầu chưa phản ánh đầy đủ khả năng cạnh tranh khi áp lực tăng cao. Ở vòng tứ kết mùa trước, bóng đá Anh chỉ còn Arsenal và Liverpool. Liverpool sau đó bị Paris Saint-Germain loại, còn Arsenal là đại diện duy nhất tiếp tục nuôi hy vọng. Số lượng đội tham dự đông đảo không đồng nghĩa với việc Premier League có nhiều ứng viên đủ sức vô địch.

Arsenal đã không thể giành được chức vô địch Champions League vào tháng 5 (Ảnh: PA)
Arsenal đã không thể giành được chức vô địch Champions League vào tháng 5 (Ảnh: PA)

Khoảng cách giữa các giải đấu cũng không còn lớn như nhiều người tưởng. PSG, Bayern Munich, Barcelona và Real Madrid đều có những lợi thế riêng về kinh nghiệm, khả năng tổ chức lối chơi và bản lĩnh ở các trận đấu loại trực tiếp. Khi bước vào những cuộc đối đầu quyết định, lợi thế tài chính của các đội Anh không còn đủ để bảo đảm kết quả có lợi.

Arsenal và Liverpool chưa đủ để bảo đảm tương lai

Nếu Man City không còn thường xuyên góp mặt tại Champions League, Arsenal sẽ là cái tên được kỳ vọng nhiều nhất. Dưới thời HLV Mikel Arteta, đội bóng London xây dựng được bộ khung ổn định, duy trì khả năng cạnh tranh ở Premier League và thường xuyên tiến sâu tại đấu trường châu Âu. Arsenal có cơ sở để tiếp tục hiện diện ở những vòng đấu cuối, nhưng vẫn cần chuyển sự ổn định thành danh hiệu Champions League để khẳng định vị thế.

Liverpool cũng có những điểm tựa đáng kể. Đội bóng vùng Merseyside đứng đầu giai đoạn phân hạng Champions League mùa 2024/25 và xếp thứ ba ở mùa tiếp theo. Tuy nhiên, cả hai chiến dịch đều kết thúc sau những thất bại trước PSG. Những kết quả đó cho thấy Liverpool vẫn có thể cạnh tranh với các đội mạnh nhất, nhưng chưa tạo được khoảng cách đủ lớn để vượt qua họ ở thời điểm quyết định.

Thách thức nằm ở quá trình chuyển giao lực lượng. Liverpool không còn mang dáng dấp của tập thể từng ba lần vào chung kết Champions League dưới thời HLV Jurgen Klopp. Để trở lại vị thế ứng viên vô địch thường xuyên, họ cần duy trì sự ổn định trong đội hình và tìm được cách cân bằng giữa việc tái thiết lực lượng với yêu cầu thành tích tức thời.

Man United tỏ ra không đáng tin cậy ở Champions League (Ảnh: PA)
Man United tỏ ra không đáng tin cậy ở Champions League (Ảnh: PA)

Ở những CLB còn lại, tình hình kém thuyết phục hơn. Manchester United thường xuyên gặp khó trong cuộc đua giành vé dự Champions League kể từ khi Sir Alex Ferguson nghỉ hưu. Trong hơn một thập kỷ qua, đội chủ sân Old Trafford không thể duy trì vị thế của một thế lực hàng đầu châu Âu, với chỉ hai lần vào tứ kết các giải đấu cấp CLB hàng đầu châu lục.

Chelsea cũng chưa chuyển hóa được khoản đầu tư khổng lồ thành sức mạnh bền vững tại Champions League. Dưới thời nhóm chủ sở hữu Clearlake Capital, đội bóng London mới có một lần kết thúc mùa giải Premier League trong top 5, dù đã chi khoảng 2 tỷ bảng để tăng cường lực lượng. Chức vô địch FIFA Club World Cup là thành tựu đáng kể, nhưng không đủ để xóa đi những dấu hỏi về khả năng duy trì vị thế tại đấu trường châu Âu.

Tottenham còn đối mặt với vấn đề nghiêm trọng hơn. Hai mùa liên tiếp kết thúc Premier League ở vị trí thứ 17 khiến đội bóng London đánh mất vị thế cạnh tranh trong nước. Theo bài viết, Tottenham thậm chí rơi vào nhóm xuống hạng ở thời điểm được đề cập. Việc chi tiêu mạnh tay không thể lập tức khắc phục những bất ổn trong cách xây dựng đội hình và duy trì phong độ.

Aston Villa từng chứng minh họ có thể gây khó khăn cho các ông lớn. Trong chiến dịch Champions League gần nhất, đội bóng của HLV Unai Emery đánh bại Bayern Munich và tiến vào tứ kết, đồng thời khiến PSG gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, thành tích đó phần nào vượt quá kỳ vọng so với nguồn lực của Villa. Đội hình sau đó có nhiều thay đổi, khiến khả năng duy trì thành công trở nên khó đoán.

Aston Villa vô địch Europa League nhưng chưa phải là một thế lực ở Champions League (Ảnh: Getty)
Aston Villa vô địch Europa League nhưng chưa phải là một thế lực ở Champions League (Ảnh: Getty)

Newcastle cũng cho thấy việc cạnh tranh đồng thời ở Premier League và Champions League không hề đơn giản. Đội bóng vùng Đông Bắc nước Anh có tiềm lực đầu tư, nhưng việc giành vé dự giải đấu hàng đầu châu Âu trong nhiều mùa liên tiếp vẫn là thử thách lớn. Với những CLB chưa có nền tảng ổn định, một mùa giải thành công chưa chắc mở đầu cho chu kỳ phát triển lâu dài.

Sự sa sút của các đội bóng truyền thống có thể tạo cơ hội cho những cái tên như Brighton, Brentford hay Everton chen chân vào nhóm dự Champions League. Điều đó làm tăng tính cạnh tranh của Premier League, nhưng chưa chắc giúp bóng đá Anh có thêm ứng viên vô địch. Một CLB đủ sức tạo bất ngờ ở giải quốc nội vẫn cần chứng minh năng lực trước những đối thủ hàng đầu châu Âu.

Lịch thi đấu là một trở ngại khác. Các đội Anh thường phải trải qua mùa giải quốc nội với cường độ cao, đồng thời cạnh tranh ở nhiều mặt trận. Khi Champions League bước vào giai đoạn loại trực tiếp vào tháng 3 và tháng 4, sự tích lũy mệt mỏi có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì phong độ. Trong khi đó, các đối thủ ở những giải đấu khác đôi khi có điều kiện phân phối sức lực thuận lợi hơn.

Điều này cũng lý giải vì sao thành tích tốt ở giai đoạn phân hạng chưa chắc được chuyển hóa thành những chiến thắng trước các đối thủ mạnh nhất. Premier League có thể giúp các CLB duy trì chiều sâu nhờ nguồn thu lớn, nhưng Champions League đòi hỏi sự chính xác trong chiến thuật, khả năng quản lý thể lực và bản lĩnh ở những thời điểm quyết định. Đó là những yếu tố không thể mua được chỉ bằng việc chi nhiều tiền trên thị trường chuyển nhượng.

Bóng đá Anh nhiều khả năng vẫn có đủ đại diện tại Champions League nhờ sức mạnh tài chính và khả năng tích lũy hệ số UEFA thông qua cả ba cúp châu Âu. Premier League vì thế chưa đứng trước nguy cơ mất vị thế về số lượng đội tham dự. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn là có bao nhiêu CLB Anh đủ khả năng tiến sâu và tranh chức vô địch.

Premier League nhiều khả năng vẫn duy trì số lượng đại diện đông đảo tại Champions League nhờ tiềm lực tài chính và thành tích của các CLB ở cả ba cúp châu Âu. Tuy nhiên, góp mặt đông không đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh chức vô địch. Trong 14 năm gần đây, các đội bóng Anh chỉ ba lần đăng quang Champions League; con số này là 7 trong 42 năm qua.

Nếu Man City không còn thường xuyên tiến sâu, Arsenal và Liverpool sẽ phải gánh phần lớn kỳ vọng của bóng đá Anh. Dù vậy, cả hai vẫn cần chứng minh khả năng vượt qua những đối thủ mạnh nhất ở các vòng đấu quyết định. Với phần còn lại của Premier League, bài toán không đơn thuần là đầu tư bao nhiêu tiền vào đội hình, mà là làm thế nào để duy trì sức cạnh tranh ở châu Âu qua nhiều mùa giải.