Đội hạng hạng dưới dùng AI để ghi bàn từ tình huống cố định tốt hơn cả Arsenal

Trong khi Arsenal gây chú ý từ giải Ngoại hạng Anh ra tới ngoài châu Âu với khả năng ghi bàn từ tình huống cố định, một đội bóng có ngân sách khiêm tốn hơn rất nhiều lại đang đi xa hơn nhờ công nghệ trí tuệ nhân tạo AI. Lincoln City đã sử dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu hóa hiệu quả khai thác các pha bóng chết, qua đó tạo nên một trong những câu chuyện thú vị nhất của bóng đá Anh hiện tại.

Mùa trước, Lincoln City thi đấu tại League One - hạng đấu cao thứ 3 ở nước Anh - với ngân sách chỉ đứng thứ 17 về mức chi tiêu. Thế nhưng, họ vẫn giành chức vô địch và trở lại Championship lần đầu tiên sau 65 năm. Đáng chú ý, trong một số thời điểm của mùa giải, Lincoln còn ghi bàn từ tình huống cố định với hiệu suất tốt hơn cả Arsenal, đội bóng nổi tiếng với những bài phối hợp phạt góc, đá phạt cố định và thậm chí ném biên.

Thành công ấy không đến từ may mắn. Lincoln đã biến AI thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển, từ cách tổ chức các tình huống cố định cho đến tuyển mộ cầu thủ.

Dùng AI tạo ra vũ khí ghi bàn lợi hại

Liam Scully, Giám đốc điều hành Lincoln City, cho biết AI đang trở thành “sợi chỉ vàng” xuyên suốt nhiều hoạt động nhằm nâng cao hiệu suất của CLB. Ý tưởng này xuất phát từ thực tế Lincoln không thể cạnh tranh tài chính với những đội bóng giàu có hơn.

Sau khi thăng hạng từ League Two năm 2019, Lincoln nhận ra họ không còn là một trong những đội mạnh về tài chính. Khi bước lên League One, CLB phải tìm một cách khác để cạnh tranh.

“Những đội lớn nhất trên sân chơi thường thắng trong cuộc chiến. Điều đó buộc bạn phải suy nghĩ khác đi, phải đổi mới và tự hỏi tại sao mình làm mọi thứ theo cách đó”, Scully chia sẻ.

Lincoln vẫn trung thành với lối chơi trực diện, mạnh mẽ và giàu tính thể chất. Mùa trước, họ đứng cuối League One về thời lượng kiểm soát bóng nhưng lại ghi số bàn nhiều thứ hai, đồng thời dẫn đầu giải về số cơ hội được tạo ra và chuyển hóa. Trong chiến lược ấy, tình huống cố định trở thành một vũ khí đặc biệt.

Jez George, Giám đốc thể thao Lincoln, cho biết CLB nhận ra các pha bóng chết có thể là “mảnh ghép cực kỳ quan trọng” để một đội bóng ngân sách nhỏ tạo bất ngờ.

Khoảng 2 năm rưỡi trước, Lincoln bắt đầu hợp tác với Chris Howarth, người sáng lập nền tảng dữ liệu và AI Insight Sport. Howarth đưa ra một thống kê đáng chú ý: trung bình cứ 33 quả phạt góc mới xuất hiện 1 bàn thắng. Mục tiêu của ông là cải thiện con số đó.

Hệ thống AI đã phân tích hơn 10 triệu quả phạt góc và 10 triệu quả đá phạt, từ đó tìm ra những mô hình có thể giúp tăng tỷ lệ thành công. Công nghệ xác định nhiều yếu tố như khu vực nên đưa bóng tới, tốc độ thực hiện, số lượng cầu thủ cần có trong khu vực 5,5m, cũng như việc nên đá bóng xoáy vào hay đưa bóng ra ngoài.

Trước mỗi trận đấu, Lincoln còn nhận được báo cáo về xu hướng phòng ngự của đối thủ. Từ đó, ban huấn luyện thiết kế các phương án cố định nhằm khai thác điểm yếu cụ thể. Kết quả là tỷ lệ ghi bàn từ phạt góc của Lincoln tăng mạnh. Họ hiện ghi khoảng 1 bàn trong 16 quả phạt góc, tức tốt gấp đôi thay vì tỷ lệ trung bình 1/33.

Dù vậy, George nhấn mạnh AI không thể thay thế hoàn toàn con người. Một quả tạt chất lượng, những cầu thủ sẵn sàng tranh chấp bóng bổng và các pha cản người hợp lệ trong vòng cấm vẫn là yếu tố cần thiết. Điểm khác biệt nằm ở chỗ Lincoln không còn thực hiện các bài phạt góc một cách ngẫu nhiên. Họ dùng dữ liệu để tăng xác suất thành công trước khi cầu thủ thực hiện.

Từ tình huống cố định đến mô hình tuyển quân

Chiến lược công nghệ của Lincoln không dừng ở những quả phạt góc. CLB phân tích gần như mọi tình huống bóng chết, từ ném biên, phát bóng đến các pha bắt đầu lại trận đấu.

Theo George, mỗi khi bóng dừng lại, Lincoln đều tìm kiếm một mô hình có thể giúp họ tạo ra lợi thế. Cách tiếp cận này cũng được áp dụng vào công tác tuyển mộ. Lincoln sử dụng dữ liệu và AI để tìm kiếm những cầu thủ bị đánh giá thấp ở các thị trường ít được chú ý. Hệ thống cho phép nhóm tuyển trạch nhanh chóng lọc cầu thủ dựa trên những chỉ số phù hợp với mô hình thi đấu của đội.

CLB thậm chí yêu cầu đội hình phải có ít nhất một cầu thủ có khả năng ném biên xa và lý tưởng nhất là hai người thuận chân khác nhau. Khả năng thực hiện tình huống cố định trở thành một tiêu chí quan trọng khi tuyển cầu thủ, kể cả với những người chơi ở vị trí tấn công.

Một trong những phát hiện đáng chú ý của hệ thống dữ liệu là Ivan Varfolomeev, tiền vệ người Ukraine đang thi đấu tại CH Czech. Các chỉ số về khả năng pressing của anh được đánh giá rất cao, phù hợp với yêu cầu dành cho một tiền vệ trung tâm của Lincoln.

Tuy nhiên, AI chỉ là bước đầu. Sau khi hệ thống lọc ra những cái tên phù hợp, khoảng 4 chuyên gia phân tích, trong đó có hai người làm việc bán thời gian, sẽ xem kỹ các đoạn video. Sau đó, George trực tiếp liên hệ với CLB và đến tận nơi để đánh giá cầu thủ. Lincoln gọi quy trình này là sự kết hợp giữa “bộ lọc” và “con mắt con người”.

Mô hình của họ có nhiều điểm tương đồng với Brighton và Brentford, hai CLB thường được nhắc đến như những ví dụ tiêu biểu về cách các đội bóng có ngân sách vừa phải có thể cạnh tranh với những đối thủ giàu có bằng dữ liệu và công nghệ.

Lincoln thậm chí tổ chức những cuộc họp thường xuyên mang tên “Innovation Hub”, nơi các thành viên thảo luận về ý tưởng, phương pháp và công nghệ mới. Khi tìm thấy một sản phẩm tiềm năng, CLB có thể trở thành nơi thử nghiệm thực tế, thậm chí góp vốn vào doanh nghiệp phát triển công nghệ đó. Mô hình này giúp Lincoln vừa tiếp cận công nghệ mới vừa có thể hưởng lợi nếu sản phẩm phát triển thành công.

Hiệu quả tài chính cũng là một phần đáng chú ý trong câu chuyện. Lincoln giành quyền thăng hạng mùa trước với khoản lỗ khoảng 2 triệu bảng, thấp hơn rất nhiều so với mức lỗ trung bình khoảng 15 triệu bảng của các đội League One giành quyền lên hạng, thậm chí có những CLB thua lỗ tới 35 triệu bảng.

Bước lên Championship, Lincoln hiểu rằng khoảng cách tài chính sẽ còn lớn hơn. Tuy nhiên, họ không muốn đánh đổi sự ổn định của CLB để chạy đua tiền bạc. Mùa hè này, Lincoln phá kỷ lục chuyển nhượng của chính mình khi chi khoảng 3 triệu bảng để chiêu mộ trung vệ Andrei Coubis từ Universitatea Cluj. Cầu thủ cao 1,96m không chỉ mạnh về thể chất mà còn khả năng ném biên rất xa, một đặc điểm hoàn toàn phù hợp với triết lý của Lincoln.

Từ một đội bóng có ngân sách nhỏ, Lincoln City đang tìm cách cạnh tranh bằng một thứ mà mọi CLB đều có thể tiếp cận: dữ liệu. Nếu Arsenal từng biến các tình huống cố định thành một thương hiệu, Lincoln đang cho thấy AI có thể biến những pha bóng tưởng như đơn giản thành một hệ thống được tính toán đến từng chi tiết.

Và tại Championship, nơi sức mạnh tài chính của các đối thủ sẽ lớn hơn rất nhiều, công nghệ có thể tiếp tục là “vũ khí bí mật” giúp Lincoln viết tiếp câu chuyện cổ tích của mình.