Bóng chuyền nữ Tp.Hồ Chí Minh bứt phá thế nào khi ở giữa hai lằn ranh đẳng cấp?

Vòng bảng Giải bóng chuyền hạng A quốc gia 2026 vừa khép lại với thành tích hoàn hảo của đội nữ TP.HCM. 5 trận toàn thắng, ngôi nhất bảng C và tấm vé vào vòng chung kết là những gì các cô gái thành phố mang tên Bác làm được. Một lần nữa, TP.HCM cho thấy họ vẫn là ứng cử viên hàng đầu cho chức vô địch giải hạng A cũng như suất thăng hạng lên Giải bóng chuyền VĐQG 2027.

Thế nhưng, đằng sau những chiến thắng ấy lại là một câu hỏi đã tồn tại suốt nhiều năm qua: Bóng chuyền nữ TP.HCM bao giờ mới thoát khỏi vòng luẩn quẩn lên hạng rồi lại xuống hạng như đi chợ?

Nếu chỉ xét riêng mục tiêu giành quyền lên chơi tại giải VĐQG, TP.HCM gần như luôn nằm trong nhóm mạnh nhất của giải hạng A. Nhưng nếu nhìn xa hơn, mục tiêu của một đội bóng đại diện cho trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước chắc chắn không thể chỉ là vô địch hạng A rồi trở lại vạch xuất phát sau một mùa giải.

Một vòng lặp kéo dài nhiều năm

Trước khi có tài trợ, mức lương VĐV chỉ dao động trên dưới 10 triệu đồng/tháng nhận từ ngân sách được Sở Văn hoá Thể thao cấp. Tuy nhiên, khi có sự xuất hiện từ nhà tài trợ Sacombank và Nutifood với 5 tỷ đồng/mùa, mức hỗ trợ dành cho các cầu thủ được gia tăng. Việc cải thiện thu nhập cũng giúp các VĐV có thêm động lực cống hiến.

Con số tài trợ dù chưa quá nổi bật cũng đủ để Tp.Hồ Chí Minh chiêu mộ ngoại binh ở tầm trung dao động từ 300-500 triệu đồng/giải đấu. Xét về mặt đầu tư TP.HCM ở thời điểm đó không thua kém các đội bóng tại giải VĐQG như Geleximco Hưng Yên, Quảng Ninh hay IMP Bắc Ninh.

Thực tế tại giải hạng A 2024 với chỉ 3 đội bóng sở hữu ngoại binh, riêng Tp.Hồ Chí Minh đã chiêu mộ đến 2 VĐV ngoại. Tại giải VĐQG 2025 đội bóng cũng mang về VĐV Cuba - Lianet Garcia tại giai đoạn 1 và Agüero Aguilera ở giai đoạn 2. Thế nhưng thành tích của đội vẫn chưa để lại dấu ấn sắc nét.

Năm 2022, TP.HCM vô địch giải hạng A và giành quyền lên chơi tại giải VĐQG 2023. Nhưng chỉ sau một mùa giải, đội lại phải xuống hạng.

Năm 2024, TP.HCM tiếp tục vô địch hạng A và trở lại giải đấu cao nhất quốc nội ở mùa giải 2025. Thế nhưng kịch bản cũ lại tái diễn khi đội không thể trụ hạng và phải trở về giải hạng A năm 2026.

Hai lần lên hạng, hai lần xuống hạng chỉ trong vòng bốn mùa giải phản ánh rất rõ vị thế hiện tại của đội bóng. TP.HCM đang mạnh hơn phần lớn các đội ở giải hạng A nhưng vẫn chưa đủ sức cạnh tranh với nhóm đội ổn định tại giải VĐQG.

Nói cách khác, TP.HCM đang đứng ở lằn ranh giữa hai đẳng cấp.

Thẳng thắn nhìn vào thực tế

Tại Đại hội Liên đoàn Bóng chuyền TP.HCM nhiệm kỳ VII diễn ra cuối tháng 4 vừa qua, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM ông Nguyễn Nam Nhân đã có những chia sẻ rất đáng suy ngẫm.

“Tôi cũng đã gắn bó và theo dõi kỹ bóng chuyền những năm qua, chúng ta cần phải nhìn thẳng vào vấn đề rằng bóng chuyền nữ vì sao cứ như vậy, đội bóng cứ lên rồi lại xuống hạng mà không thể vượt lên được. Tôi thấy bóng chuyền nữ rất có tiềm năng trở thành mũi nhọn thể thao mang về niềm tự hào cho thành phố, tôi tin đội có thể làm được.”

Đây có lẽ là lần hiếm hoi một lãnh đạo ngành thể thao thành phố thẳng thắn nhắc đến vấn đề tồn tại của đội bóng thay vì chỉ nhìn vào các thành tích ngắn hạn. Bởi nếu tiếp tục hài lòng với những chức vô địch hạng A, bóng chuyền nữ TP.HCM sẽ mãi mắc kẹt trong vòng lặp hiện tại.

Gốc rễ nằm ở công tác đào tạo trẻ

Khi nhìn vào các đội bóng hàng đầu Việt Nam hiện nay như VTV Bình Điền Long An, Binh chủng Thông tin hay Hoá chất Đức Giang, Hà Nội Tasco Auto, Vietinbank,..., điểm chung dễ nhận thấy là họ đều sở hữu hệ thống đào tạo trẻ bài bản và liên tục cung cấp nhân sự cho đội một. Trong khi đó, đây lại là điểm yếu lớn nhất của TP.HCM.

Lực lượng tuyến một TP.HCM khá mỏng trong khi lớp kế cận lại chưa tìm ra những cái tên nổi bật, nguồn cung VĐV trẻ của thành phố chưa thực sự dồi dào. Một trong những nguyên nhân nằm ở việc hệ thống thi đấu cấp cơ sở còn khá hạn chế. Hiện nay, số lượng giải đấu do Liên đoàn Bóng chuyền TP.HCM tổ chức mỗi năm chưa nhiều, trung bình chỉ khoảng ba giải cấp thành phố. Điều đó khiến cơ hội phát hiện và tuyển chọn tài năng trẻ bị thu hẹp đáng kể.

Chủ tịch Liên đoàn Bóng chuyền TP.HCM Lã Quốc Khánh cũng thừa nhận đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ mới. Việc mở rộng quy mô các giải trẻ, tăng tần suất tổ chức giải đấu học đường và phong trào sẽ là giải pháp quan trọng để tìm kiếm nguồn VĐV kế cận. Muốn có đội tuyển mạnh trong tương lai, trước hết phải có số lượng người chơi đông đảo ở hiện tại.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt với Long An

Một thực tế khác mà TP.HCM phải đối mặt là sự cạnh tranh trực tiếp từ người hàng xóm VTV Bình Điền Long An.

Trong nhiều năm qua, Long An đã trở thành một thương hiệu hàng đầu của bóng chuyền nữ Việt Nam. Không chỉ mạnh ở đội một, hệ thống đào tạo trẻ của họ cũng thuộc nhóm tốt nhất cả nước. Với danh tiếng sẵn có, môi trường chuyên nghiệp cùng thành tích ổn định, Long An luôn là điểm đến hấp dẫn đối với các tài năng trẻ khu vực phía Nam.

Điều này khiến công tác tuyển sinh và tuyển chọn VĐV của TP.HCM gặp không ít khó khăn. Không ít gia đình có con em chơi bóng chuyền thường ưu tiên Long An hơn vì cơ hội phát triển nghề nghiệp rõ ràng hơn. Đó là cuộc cạnh tranh mà TP.HCM không thể thắng chỉ bằng vị thế của một đô thị lớn.

Điểm sáng từ nguồn lực tài chính

Dù còn nhiều khó khăn, TP.HCM vẫn có một lợi thế rất lớn mà không phải đội bóng nào cũng sở hữu: nguồn lực tài chính. Nhờ sự đồng hành của nhà tài trợ, đội bóng đã có điều kiện cải thiện đáng kể chế độ đãi ngộ cho VĐV.

Việc ký hợp đồng chính thức với những cái tên chất lượng như Kim Thanh hay Khánh Vy từ VTV Bình Điền Long An là minh chứng rõ ràng nhất. Trong bối cảnh nhiều đội bóng vẫn hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp, khả năng đưa ra mức thu nhập cạnh tranh giúp TP.HCM có thêm lợi thế trong việc thu hút nhân tài.

Không chỉ các ngôi sao trong nước, nguồn lực tài chính còn mở ra cơ hội sử dụng ngoại binh chất lượng nhằm nâng cao sức cạnh tranh ở giải VĐQG. Nếu biết khai thác đúng cách, đây hoàn toàn có thể là nền tảng giúp đội bóng tạo ra bước nhảy vọt trong những năm tới.

Không thể chỉ sống bằng những bản hợp đồng

Tuy nhiên, tiền bạc không phải lời giải cho tất cả. Bài học từ nhiều đội bóng cho thấy việc phụ thuộc quá nhiều vào mua sắm lực lượng thường chỉ mang lại hiệu quả ngắn hạn.

Muốn tồn tại lâu dài ở giải VĐQG, TP.HCM cần xây dựng một hệ sinh thái phát triển bóng chuyền hoàn chỉnh, từ đào tạo trẻ, tuyển sinh, hệ thống giải phong trào đến đội tuyển năng khiếu và đội trẻ.

Một đội bóng không thể mãi sống bằng việc chiêu mộ cầu thủ từ nơi khác. Những VĐV trưởng thành từ chính hệ thống đào tạo mới là nền tảng tạo nên bản sắc và sự ổn định lâu dài.

Cơ hội cũng là thử thách lớn cần vượt qua

Mùa giải 2026 có thể xem là một bước ngoặt quan trọng đối với bóng chuyền nữ TP.HCM. Đội bóng đang đứng trước cơ hội lớn để trở lại giải VĐQG khi tiếp tục thể hiện sức mạnh vượt trội tại giải hạng A. Nhưng quan trọng hơn cả tấm vé thăng hạng là câu chuyện về tương lai.

Theo kế hoạch, hợp đồng tài trợ hiện tại sẽ kết thúc vào cuối năm 2026. Trong môi trường thể thao chuyên nghiệp, thành tích luôn là yếu tố quyết định việc nhà tài trợ có tiếp tục đồng hành hay không. Nếu TP.HCM vẫn tiếp tục lặp lại vòng xoáy lên hạng rồi xuống hạng, việc giữ chân các nhà đầu tư lớn sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Ngược lại, nếu xây dựng được một lộ trình phát triển rõ ràng, tạo được dấu ấn ở giải VĐQG và chứng minh tiềm năng trở thành thế lực mới của bóng chuyền nữ Việt Nam, đội bóng hoàn toàn có thể mở ra một giai đoạn phát triển bền vững.

Bóng chuyền nữ TP.HCM có tiềm lực, có nguồn tài chính, có thị trường và có sự quan tâm từ lãnh đạo ngành thể thao. Điều còn thiếu là một chiến lược dài hạn đủ quyết liệt để biến những lợi thế đó thành thành tích thực sự.

Câu hỏi “bao giờ mới hết cảnh trồi sụt?” có lẽ sẽ được trả lời trong vài năm tới. Nhưng chắc chắn rằng, nếu không thay đổi ngay từ bây giờ, vòng lặp lên hạng rồi xuống hạng sẽ còn tiếp tục kéo dài, bất chấp những chức vô địch hạng A mà đội bóng có thể giành được.