Từ điểm thấp nhất đến đỉnh cao lịch sử, sự chuyển mình của Arsenal dưới thời Arteta đã hoàn tất

Cách đây tròn một năm, sau chiến thắng nhọc nhằn trước Newcastle ở trận đấu cuối cùng trên sân nhà Emirates của một mùa giải đầy giông bão, Mikel Arteta bước ra thảm cỏ với chiếc micro trên tay. Trông ông có vẻ kiệt sức nhưng ánh mắt lại bừng lên sự kiên định.

Chiến lược gia người Tây Ban Nha dõng dạc tuyên bố trước hàng vạn khán giả nhà rằng đội bóng của ông sẽ trở lại mạnh mẽ hơn: "Chúng ta phải bắt đầu tự viết nên lịch sử của chính mình tại đây. Chặng đường phía trước còn rất dài và chúng ta phải sát cánh cùng nhau. Sẽ không dễ dàng gì, nhưng tôi khẳng định với các bạn rằng tập thể này có khát khao, có chất lượng, có tài năng, và chúng ta sẽ biến mục tiêu thành hiện thực".

Khi đó, những người yêu mến Pháo thủ không khỏi hoài nghi, bởi họ đã nghe những lời hứa hẹn tương tự quá nhiều lần. Đó đã là mùa giải thứ ba liên tiếp Arsenal phải ngậm ngùi chấp nhận vị trí á quân Premier League đứng sau cái bóng vĩ đại của Manchester City.

Những lời gan ruột của Arteta tưởng chừng chỉ là một liều thuốc tinh thần để xoa dịu nỗi đau. Thế nhưng, đúng một năm sau, mọi hoài nghi đã bị đập tan. Arsenal trở thành nhà vua mới của bóng đá Anh, chấm dứt cơn khát danh hiệu kéo dài đằng dẵng 22 năm.

Đối với riêng Mikel Arteta, chiếc cúp bạc Premier League danh giá này chính là quả ngọt, là đỉnh cao chói lọi sau hành trình kéo dài 6 năm rưỡi đầy rẫy gian truân để tái thiết một đế chế từ đống đổ nát.

Quá trình đập đi xây lại toàn diện

Khi Arteta tiếp quản chiếc ghế nóng tại Emirates vào năm 2019, Arsenal là một câu lạc bộ hoàn toàn mất phương hướng. Đó là công việc huấn luyện trưởng đầu tiên trong sự nghiệp của chiến lược gia người Tây Ban Nha, và thử thách dành cho ông là rất lớn.

Ông phải thừa hưởng một đội hình rệu rã, được lắp ghép vô tội vạ với mức giá đắt đỏ nhưng thiếu tính kết nối. Các tiêu chuẩn kỷ luật tại câu lạc bộ bị buông lỏng, trong khi người hâm mộ hoàn toàn mất niềm tin và dần quay lưng với đội bóng.

Quá trình lột xác mà Arteta thực hiện tại Bắc London là một cuộc đại phẫu toàn diện và triệt để, trong đó chính ông là hằng số kiên định duy nhất. Từ một tập thể vốn bị gán mác "mềm yếu" và dễ dàng bị bắt nạt trong các trận cầu lớn, Arsenal hiện tại đã lột xác thành một khối đá tảng kiên cường, sở hữu tinh thần thép cùng ý chí chiến thắng mãnh liệt. Thậm chí, Pep Guardiola cũng phải thừa nhận rằng Arsenal của Arteta chính là một trong những đối thủ cạnh tranh đáng sợ và kiên cường nhất mà ông từng phải đối đầu trong sự nghiệp cầm quân.

Bản lĩnh vượt qua nỗi ám ảnh quá khứ

Sự thăng tiến bền bỉ qua từng năm chính là minh chứng rõ nét nhất cho một dự án thể thao được hoạch định hoàn hảo. Arsenal cần đến từng giọt bản lĩnh và tinh thần chiến đấu quả cảm đó ở mùa giải này.

Người hâm mộ Pháo thủ từng trải qua những giây phút kinh hoàng khi chứng kiến Man City lầm lũi thu hẹp khoảng cách và liên tục phả hơi nóng vào gáy họ sau giai đoạn bước sang năm mới. Nỗi ám ảnh về những cú sẩy chân trong quá khứ lại ùa về mà thất bại cay đắng tại Etihad dường như đặt dấu chấm hết cho tham vọng của họ.

Thế nhưng, Arsenal lần này đã từ chối đầu hàng số phận. Hình ảnh tiền vệ ngôi sao Declan Rice gượng dậy từ thảm cỏ sau tiếng còi mãn cuộc trận đấu vào tháng 4 năm ấy, hét lớn: "Mọi thứ chưa kết thúc!" chính là biểu tượng cho ý chí sắt đá của toàn đội. Những màn trình diễn thượng hạng, mang tính gánh vác của bản hợp đồng bom tấn này ở khu trung tuyến đã trực tiếp kéo Arsenal vượt qua nghịch cảnh để cán đích ở vị trí số một.

Thách thức từ bão chấn thương hàng công

Nếu như ở mùa giải 2023/24, Arsenal cán đích với 89 điểm (số điểm cao thứ hai trong lịch sử câu lạc bộ) và phá kỷ lục ghi bàn với 91 pha lập công nhưng vẫn phải về nhì, thì mùa giải hiện tại chứng kiến một sự thay đổi bước ngoặt về mặt tư duy của Arteta.

Những chấn thương liên miên đã khiến ông hiếm khi có được sự phục vụ đồng thời của bộ ba tấn công tốt nhất là Bukayo Saka, Martin Odegaard và Kai Havertz trong suốt một năm rưỡi qua. Kể từ chiến thắng 5-1 trước Crystal Palace vào tháng 12/2024, mãi đến trận đấu quyết định gặp Burnley vừa qua, bộ ba này mới có lần đầu tiên cùng nhau đá chính.

"Tình yêu phòng ngự" của triều đại mới

Chính việc thiếu vắng các ngôi sao tấn công dồi dào đã buộc Arteta phải chuyển dịch trọng tâm lối chơi, biến hàng phòng ngự thành bệ phóng kiên cố nhất giải đấu.

Arsenal có thể không còn trình diễn lối chơi tấn công thêu hoa dệt gấm, bùng nổ như trước, nhưng nền tảng không gian phòng ngự của họ lại trở nên vô cùng kiên cố. Việc họ lên ngôi vô địch với chuỗi 4 trận giữ sạch lưới liên tiếp là một kịch bản không thể hoàn hảo hơn.

Thống kê phòng ngự vượt trội của Arsenal tại Premier League:

19 trận giữ sạch lưới tại Premier League (32 trận trên mọi đấu trường).

Thủng lưới ít hơn nhà á quân Manchester City 7 bàn.

Chỉ số bàn thua kỳ vọng (xGA) thấp hơn ít nhất 32% so với bất kỳ đội bóng nào khác tại giải đấu.

Giới hạn đối thủ dưới 0.50 xG trong 18/37 trận đấu (Man City chỉ làm được 2 lần).

Bí quyết làm nên bức tường thành kiên cố này nằm ở tư duy mà Arteta đã truyền tải cho các học trò: gieo vào lòng họ một "tình yêu dành cho việc phòng ngự".

Chiến lược gia người Tây Ban Nha từng chia sẻ: "Chìa khóa là mọi cầu thủ đều phải lao đi với vận tốc 100 dặm/giờ trong mọi tình huống tranh chấp bóng. Từ tiền đạo, cầu thủ chạy cánh cho đến các tiền vệ tấn công, tất cả họ đều phải sở hữu niềm đam mê phòng ngự".

Tuyên ngôn đó được hiện thực hóa bằng những sự bổ sung chất lượng như David Raya, Riccardo Calafiori, Cristhian Mosquera hay Piero Hincapie, kết hợp cùng cặp trung vệ xuất sắc nhất thế giới hiện tại là William Saliba và Gabriel Magalhaes để tạo nên một hệ thống không thể bị xuyên phá.

Bậc thầy bóng chết và sự trưởng thành của một chiến lược gia

Bên cạnh việc xây dựng một hệ thống phòng ngự kiên cố, dấu ấn chiến thuật đậm nét nhất của Arteta trong hành trình bước lên đỉnh vinh quang chính là việc biến các tình huống cố định thành thứ vũ khí kết liễu đáng sợ nhất.

Nhận thức được việc các đối thủ ngày càng chơi lùi sâu, Arteta đã chủ động đi trước thời đại khi đưa chuyên gia bóng chết Nicolas Jover từ chính đối thủ Man City về ban huấn luyện từ năm 2022.

Hiệu quả của quyết định chiến lược này phát huy tối đa tác dụng ở mùa giải hiện tại. Cú đánh đầu cận thành của Kai Havertz vào lưới Burnley không chỉ trực tiếp định đoạt trận đấu mà còn là bàn thắng thứ 18 từ những quả phạt góc của Arsenal tại Premier League từ đầu mùa, một kỷ lục vô tiền khoáng hậu của giải đấu.

Tổng cộng, Pháo thủ đã có tới 24 pha lập công từ các tình huống cố định (không tính penalty). Trong bối cảnh ngôi sao số một Saka liên tục bị hành hạ bởi chấn thương và đội bóng thiếu vắng một trung phong cắm đẳng cấp thế giới kiểu Erling Haaland hay Mohamed Salah, dòng chảy bàn thắng đều đặn từ các pha bóng chết chính là chiếc phao cứu sinh vĩ đại đưa thầy trò Arteta vượt qua những khúc cua ngặt nghèo nhất.

Khả năng ứng biến của bộ não xuất sắc

Sự chuyển mình của Arsenal cũng đồng thời là sự trưởng thành vượt bậc của cá nhân Arteta trên băng ghế huấn luyện. Từng bị xem là một "bản sao" hay môn đệ trung thành của Guardiola, giờ đây Arteta đã hoàn toàn thoát ra khỏi cái bóng của người đàn anh để khẳng định bản sắc riêng biệt.

Ông đã học được những bài học xương máu từ các mùa giải thất bại trước đó để biết cách xoay tua đội hình một cách hợp lý, tối ưu hóa nguồn lực nhân sự trong tay và đưa ra những quyết định thay đổi người đầy táo bạo ở những thời điểm nhạy cảm.

Con số kỷ lục 22 bàn thắng ghi được do công của các cầu thủ dự bị vào sân thay người tại Premier League chính là minh chứng đanh thép nhất cho tài ứng biến chiến thuật tài tình của nhà cầm quân người Tây Ban Nha. Từ một huấn luyện viên trẻ còn non nốt kinh nghiệm ngày nào, Arteta đã vươn tầm thành một chiến lược gia lão luyện, biết cách làm chủ những trận cầu đỉnh cao.

Bên cạnh những dấu ấn đậm nét về mặt chuyên môn, di sản lớn nhất mà Arteta để lại trong hành trình 6 năm rưỡi qua chính là việc tái sinh bầu không khí cuồng nhiệt tại thánh địa Emirates. Hình ảnh những khán đài trống vắng, sự rệu rã và nỗi thất vọng tràn trề của người hâm mộ trong những ngày cuối cùng của triều đại cũ giờ đã lùi sâu vào quá khứ. Thay vào đó là những biển người đỏ rực, những tiếng ca vang dội tiếp đón chiếc xe buýt của đội bóng trước các cuộc đối đầu sinh tử với Atletico Madrid hay Burnley.