Fan Zhendong và mặt trái của bóng bàn đỉnh cao: Danh vọng, áp lực và sự kiệt quệ

Sau tấm HCV đơn nam Olympic Paris và cột mốc “Super Grand Slam”, tưởng như Fan Zhendong sẽ tiếp tục là đầu tàu không thể thay thế của bóng bàn Trung Quốc. Nhưng rồi anh bất ngờ rời khỏi bảng xếp hạng thế giới, sang Đức thi đấu và liên tục từ chối trở lại guồng quay WTT.

Phía sau quyết định ấy không đơn giản là chuyện “muốn nghỉ ngơi”, mà là cả một sự mệt mỏi kéo dài với lịch thi đấu, áp lực thành tích và văn hóa thần tượng ngày càng cực đoan.

“VĐV không phải cỗ máy”

Cuối năm 2024, World Table Tennis áp dụng những quy định khắt khe hơn về việc tham dự các giải đấu. Nếu một tay vợt rút lui khỏi các giải bắt buộc mà không đủ điều kiện miễn trừ, họ có thể bị phạt tiền và ảnh hưởng trực tiếp đến điểm xếp hạng.

Điều đó khiến Fan Zhendong đưa ra quyết định gây chấn động: rời khỏi bảng xếp hạng thế giới. Anh từng thẳng thắn chia sẻ: “Vận động viên không phải cỗ máy. Chúng tôi cũng cần thời gian để thở.”

Trong hệ thống hiện tại, các tay vợt gần như phải chạy đua quanh năm để bảo vệ điểm số. Chức vô địch Olympic hay World Championships cũng không cho phép họ dừng lại quá lâu, bởi bảng xếp hạng chỉ tính điểm trong 52 tuần gần nhất.
Điều đó đồng nghĩa với việc các ngôi sao hàng đầu phải liên tục di chuyển khắp thế giới để “cày điểm”.

Áp lực không chỉ đến từ sân đấu

Nỗi mệt mỏi của Fan Zhendong không chỉ nằm ở lịch thi đấu dày đặc.Anh là người kín tiếng, thích bóng đá, thích nghe nhạc của Eason Chan và luôn muốn giữ khoảng cách giữa đời sống cá nhân với ánh đèn sân khấu. Nhưng thực tế lại khác hoàn toàn.

Có thời điểm, anh bị người lạ theo dõi tới khách sạn, lấy được số phòng và tự ý xâm nhập khi anh không có mặt. Sau vụ việc đó, Fan Zhendong gần như cắt toàn bộ hoạt động giao lưu trực tiếp với người hâm mộ.

Không chỉ riêng anh, nhiều tuyển thủ bóng bàn Trung Quốc cũng đang chịu áp lực nặng nề từ văn hóa “fan circle”. Sau trận chung kết đơn nữ Olympic Paris, khi Chen Meng đánh bại Sun Yingsha để giành HCV, trên khán đài lại xuất hiện những tiếng la ó nhắm vào nhà vô địch.

Wang Chuqin cũng từng phải đăng tâm thư vào đúng sinh nhật mình để mong người hâm mộ “hãy làm khán giả của bóng bàn, thay vì biến vận động viên thành thần tượng”.

“Tôi không muốn chỉ là một công cụ giành HCV”

Trong bài viết dài đăng tải trước đó, Fan Zhendong từng nhắc tới cảm giác mình giống như một “công cụ chiến thắng”. Từ nhỏ, mọi thứ trong cuộc đời anh dường như đều xoay quanh mục tiêu duy nhất: giành huy chương vàng.

Nhưng sau khi đã chạm tới gần như mọi đỉnh cao của bóng bàn thế giới, câu hỏi bắt đầu xuất hiện: “Mình thực sự muốn điều gì?”. Đó cũng là lý do anh chọn sang Đức chơi bóng thay vì tiếp tục lao vào vòng xoáy WTT.

Tại đây, Fan Zhendong có thể tự đeo balo rời nhà thi đấu, tự đi dạo ngoài phố mà không bị bao quanh bởi hàng chục ống kính hay đám đông quá khích. Anh không còn sống như một “cỗ máy sản xuất danh hiệu”, mà giống một vận động viên đúng nghĩa.

Thế khó của Wang Liqin và bóng bàn Trung Quốc

Wang Liqin nhiều lần công khai bày tỏ hy vọng Fan Zhendong trở lại đội tuyển. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, hệ thống hiện tại gần như không tạo ra “khoảng thở” cho những công thần như anh.

Việc lựa chọn đội hình cho các giải lớn vẫn phụ thuộc rất nhiều vào bảng xếp hạng và tần suất thi đấu. Nếu không tham dự WTT thường xuyên, thứ hạng sẽ tụt xuống nhanh chóng.

Trong khi đó, Fan Zhendong lại đang chọn một hướng đi khác: thi đấu ở châu Âu, tham gia các dự án bóng bàn mang tính thị trường hơn và tận hưởng nhịp sống ít áp lực hơn.

Khi sự im lặng cũng là một câu trả lời

Có lẽ điều Fan Zhendong muốn lúc này không phải thêm một danh hiệu, mà là quyền được sống như một con người bình thường sau nhiều năm bị cuốn vào guồng quay khắc nghiệt của thể thao đỉnh cao.

Sự vắng mặt của anh chắc chắn khiến bóng bàn Trung Quốc mất đi một trụ cột lớn. Nhưng đồng thời, nó cũng mở ra một cuộc tranh luận đáng suy nghĩ:

Liệu thể thao đỉnh cao đang ngày càng đẩy vận động viên đến giới hạn của thành tích và thương mại, mà quên mất họ cũng cần được nghỉ ngơi, được bảo vệ và được sống cho chính mình?