Khi tài năng vướng tranh cãi quốc tịch: Góc khuất phía sau ngôi sao bóng bàn số 1 Nhật Bản

“Vì sao lại bảo tôi rời khỏi Trung Quốc?” — phát biểu đầy bức xúc của Tomokazu Harimoto từng gây xôn xao dư luận vào năm 2022, khi tay vợt này trở về quê gốc ở Tứ Xuyên để làm lễ tảo mộ nhưng vấp phải sự phản đối gay gắt từ một bộ phận người dân địa phương.

Hành trình từ gốc gác Trung Quốc đến màu áo Nhật Bản

Sinh ra với tên Trương Trí Hòa trong một gia đình có truyền thống bóng bàn tại Tứ Xuyên, cha mẹ anh đều từng là VĐV chuyên nghiệp. Tuy nhiên, trước sự cạnh tranh khốc liệt của bóng bàn Trung Quốc, họ quyết định chuyển sang Nhật Bản lập nghiệp vào năm 1998.

Lớn lên trong môi trường này, Harimoto sớm bộc lộ tài năng thiên bẩm. Năm 2014, khi mới 11 tuổi, anh cùng gia đình nhập quốc tịch Nhật Bản và đổi họ sang “Harimoto” để thuận lợi hòa nhập. Từ đây, anh chính thức thi đấu dưới màu áo Nhật Bản.

Chỉ sau vài năm, Harimoto vươn lên mạnh mẽ, trở thành một trong những tài năng trẻ nổi bật nhất của bóng bàn thế giới. Năm 2016, ở tuổi 13, anh đã lọt vào tứ kết một giải thuộc hệ thống của International Table Tennis Federation, được truyền thông Nhật ca ngợi là “thần đồng”.

Tài năng đi kèm tranh cãi

Song song với thành tích, Harimoto cũng gây tranh luận bởi phát ngôn và phong cách thi đấu. Anh nhiều lần khẳng định mình là người Nhật và mục tiêu lớn nhất là đánh bại đội tuyển Trung Quốc — điều được xem là bình thường ở Nhật, nhưng lại khiến không ít người hâm mộ Trung Quốc cảm thấy khó chấp nhận.

Ngoài ra, những màn ăn mừng đầy cảm xúc, đôi khi bị cho là “quá khích”, đặc biệt khi đối đầu các tay vợt Trung Quốc, càng khiến hình ảnh của anh trở nên gây chia rẽ.

Sự cố “về quê không được chào đón” năm 2022

Cao trào xảy ra năm 2022 khi Harimoto muốn trở về Tứ Xuyên để tảo mộ tổ tiên — một việc mang tính cá nhân và truyền thống. Tuy nhiên, thông tin lan ra đã khiến cộng đồng mạng bùng nổ tranh cãi.

Nhiều ý kiến cho rằng việc anh nhập quốc tịch Nhật, thi đấu và công khai mục tiêu đánh bại Trung Quốc là “quay lưng với quê hương”. Thậm chí, khi anh đến gần khu vực quê nhà, một số người dân đã ngăn cản không cho vào làng, buộc anh phải rời đi sau khi có sự can thiệp của lực lượng chức năng.

Sự việc nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội, với phần lớn ý kiến từ phía Trung Quốc tỏ ra không đồng tình.

Lời xin lỗi và những tranh luận chưa dứt

Sau làn sóng chỉ trích, Harimoto đã lên tiếng xin lỗi và tiết chế hơn trong cách thể hiện. Tuy nhiên, không ít người cho rằng đó chỉ là động thái mang tính xoa dịu dư luận.

Đến năm 2026, phong độ của anh vẫn ổn định với nhiều thành tích đáng chú ý ở các giải quốc tế và trong nước Nhật Bản. Tuy vậy, tranh cãi vẫn tiếp diễn khi anh trích dẫn phát ngôn của Sanae Takaichi — một chính trị gia Nhật Bản có quan điểm cứng rắn — trong một tuyên bố thể hiện quyết tâm thi đấu, khiến dư luận Trung Quốc tiếp tục phản ứng.

Góc nhìn thể thao: Bản sắc và áp lực quốc gia

Câu chuyện của Harimoto không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn phản ánh một thực tế phổ biến trong thể thao hiện đại: sự dịch chuyển quốc tịch của vận động viên.

Trong các môn thể thao đỉnh cao, việc thay đổi quốc tịch để tìm kiếm cơ hội phát triển không phải hiếm. Tuy nhiên, với những môn mang tính biểu tượng quốc gia cao như bóng bàn ở Trung Quốc, yếu tố bản sắc và cảm xúc dân tộc trở nên đặc biệt nhạy cảm.

Harimoto — một tài năng lớn trưởng thành từ gốc gác Trung Quốc nhưng tỏa sáng trong màu áo Nhật Bản — vô tình trở thành điểm giao thoa của hai dòng cảm xúc: niềm tự hào thể thao và sự nhạy cảm về nguồn cội.