Huy chương nhóm môn Olympic của Thể thao Việt Nam ở SEA Games 33 cho thấy điều gì?

Thành tích, số lượng huy chương ở nhóm môn Olympic của Đoàn Thể thao Việt Nam sau mỗi kỳ SEA Games luôn được truyền thông nhắc đến và mổ xẻ. Sau SEA Games 33 cũng không phải ngoại lệ. Nhưng nhìn từ góc độ nào và cần "hiểu" thế nào cho đúng?

1. Đầu tiên, hiển nhiên phải nhắc đến số lượng huy chương ở nhóm môn Olympic của Đoàn Thể thao Việt Nam ở kỳ SEA Games 33 (9-20/12) vừa qua tại Thái Lan.

Tổng cộng, TTVN đã giành 59 tấm HCV ở nhóm môn Olympic. Ở đây, cần phải nói rõ rằng "nhóm môn Olympic" xét đến là những môn thể thao đã được tổ chức trong khoảng 2-3 kỳ Thế vận hội mùa hè gần đây và cả kỳ Đại hội Los Angeles 2028 kế tiếp. Tất nhiên, đó hầu hết là "nhóm môn cơ bản" thường xuyên xuất hiện tại Olympic.

Trong số 59 tấm HCV kể trên, các môn điền kinh (12 HCV), vật (10), bắn súng (8), bơi (6) cùng với đua thuyền canoeing & rowing (6) đóng góp nhiều nhất.

Nhìn rộng ra cả khu vực, số lượng HCV nhóm môn Olympic của TTVN ở kỳ SEA Games vừa qua chỉ xếp sau Indonesia (63) và chủ nhà Thái Lan (141).

Với tổng cộng 87 HCV giành được tại SEA Games 33, tính ra tỷ lệ HCV từ nhóm môn Olympic của Đoàn Thể thao Việt Nam chiếm 67,8%.

Tỷ lệ này xếp trên của chủ nhà Thái Lan (60,5%), và cao hơn nhiều so với chủ nhà kỳ SEA Games 2027 kế tiếp là Malaysia (54,3%).

Nhưng cũng phải lưu ý rằng 74% số HCV của Philippines ở Đại hội vừa rồi nằm ở nhóm môn Olympic. Tỷ lệ tương tự của Indonesia là 69,2%.

Và đặc biệt Singapore dẫn đầu Đại hội với 88,4%, điều không lạ bởi đảo quốc sư tử từ lâu đã xây dựng trọng tâm chiến lược phát triển thể thao quanh nhóm môn chính thức của Olympic.

Còn nhớ ách đây 10 năm khi tổ chức kỳ SEA Games lần thứ 28, Singapore đã đề ra khung chương trình môn thi đấu được các quốc gia còn lại trong khu vực thưa nhận là "hiện đại và chuẩn hóa Olympic nhất lịch sử Đại hội thể thao khu vực".

Như vậy, TTVN đứng trong top 3 đoàn đạt nhiều HCV nhóm môn Olympic nhất, và ở nhóm giữa nếu xét đến tỷ lệ HCV nhóm môn Olympic trên tổng số HCV giành được ở SEA Games 33. 

Thống kê trên đáng khích lệ. Nhưng cũng phải thừa nhận sự thật rằng, nó không đồng nghĩa với "một chu trình nối tiếp bài bản" từ việc TTVN đã chuẩn bị tốt và gặt hái được thành tích ở những kỳ Olympic gần nhất.

Chúng ta đã trắng tay tại Olympic Tokyo 2020, dù trước đó tại Rio 2016 lần đầu tiên trong lịch sử có tấm HCV nhờ công xạ thủ Hoàng Xuân Vinh.

Đến Paris 2024 thành tích tốt nhất chỉ là... hạng 4 của xạ thủ Trịnh Thu Vinh ở cả nội dung 10m súng hơi ngắn cá nhân nữ.

Trong khoảng thời gian đó, Philippines có 3 tấm HCV Olympic (TDDC, cử tạ), Indonesia cũng là 3 HCV (cử tạ, cầu lông, leo núi thể thao), Thái Lan gặt hái 2 HCV (taekwondo) và Malaysia giành 4 tấm huy chương bạc, đồng.

Rõ ràng, thống kê nhóm HCV môn Olympic ở SEA Games hiện tại không phản ánh rằng quá khứ với hai kỳ thế vận hội gần nhất đã mang về kết quả tốt với Thể thao Việt Nam. Vậy quan trọng hơn, cho tương lai, Los Angeles 2028, sẽ ra sao nếu nhìn vào con số 59 tấm HCV?

2. Chính xác 87 HCV Đoàn Thể thao Việt Nam giành được tại SEA Games 33 đến từ 27 bộ môn thi đấu.

Trong đó, 14 môn nằm trong hệ thống thi đấu chính thức của kỳ Olympic Los Angeles 2028 bao gồm: điền kinh, bơi, bắn súng, vật, bóng đá, thể dục dụng cụ, đấu kiếm, canoeing, rowing, taekwondo, judo, ,bóng ném, cử tạ và boxing, với hai môn sau cùng chỉ được chốt muộn do những tranh cãi về công tác tổ chức quản lý thi đấu cũng như lo ngại vấn nạn doping.

Tín hiệu tốt đấy là chính nhóm 14 môn thể thao kể trên đã đóng góp tất cả 58 HCV nhóm môn Olympic của Đoàn TTVN ở SEA Games vừa khép lại. 

Nhưng liệu đó đã phải sự chuẩn bị ổn thỏa cho Los Angeles 2028?

Công bằng mà nói, để đánh giá chính xác nhất sẽ còn phải đợi kết quả xa hơn đó là từ SEA Games 2027 tại Malaysia.

Còn trước mắt, chỉ sau đây chưa đầy 9 tháng sẽ là kỳ Á vận hội - ASIAD lần thứ 20 tổ chức tại Nagoya (9/2026, Nhật Bản), nơi nhiều môn thi trong hệ thống Olympic được tổ chức với trình độ cọ xát thi đấu đỉnh cao, tiệm cận hoặc thậm chí ngang bằng Thế vận hội.

Đấu trường đó sẽ là thước đó đánh giá chuẩn xác được rằng "những tấm HCV nhóm môn Olympic" của TTVN ở SEA Games vừa qua đang ở ngưỡng đẳng cấp nào vào có thể kỳ vọng được gì từ đó.

Thậm chí, một số môn thể thao bắt đầu bước vào các giải đấu được xét tính điểm trao suất dự Olympic 2028 cũng sẽ khởi tranh từ nửa cuối năm 2026 tới, mà bắn súng là một ví dụ.

3. Con số 14 môn thể thao nhóm Olympic đóng góp gần 60 tấm HCV tại SEA Games 33 - cùng bất kỳ sự so sánh nào với những quốc gia khác trong khu vực ĐNÁ - sau cùng đều chưa phản ánh chính xác và hiệu quả nhất, cả về quy mô chiều rộng cũng như trọng tâm chiến lược Thể thao Việt Nam đã, đang và sẽ nhắm tới cho đấu trường Olympic.

Thật vậy! Không có quốc gia nào trong khu vực SEA Games để dàn trải nguồn lực nhắm đến huy chương Olympic cùng lúc ở hơn chục môn thể thao.

Thái Lan vẫn là chiến lược ở các môn võ (boxing, taekwondo), cử tạ, cầu lông; Philippines có TDDC, cử tạ; Malaysia là xe đạp, cầu lông; Singapore là bơi và sailing (đua thuyền buồm); và Indonesia tham vọng ở cử tạ, cầu lông, leo núi thể thao...

Đến thời điểm này những tấm huy chương Olympic (5) Việt Nam từng giành được xoay quanh chủ yếu ở cử tạ (1 bạc 1 đồng), bắn súng (1 vàng 1 bạc) và taekwondo (1 đồng).

Nếu nhìn lại SEA Games 33, cử tạ Việt Nam đúng nghĩa thất bại khi chỉ giành được đúng 1 HCV ở hạng cân khổng lồ (+94 kg) vốn chưa bao giờ nằm trong nhóm hạng cân chiến lược để tính toán cho mục tiêu giành suất đến Olympic và xa hơn là nuôi hy vọng tranh chấp huy chương.

Với taekwondo, võ sỹ gần nhất dự Olympic là Trương Thị Kim Tuyền (Tokyo 2020) đã ở giai đoạn cuối sự nghiệp và cô gần như chia tay thảm đấu quốc tế với tấm HCĐ khiêm tốn ở SEA Games vừa qua.

Chỉ có bắn súng mang đến điểm sáng hiếm hoi, không chỉ bởi những tấm HCV vượt chỉ tiêu (8/7) mà đằng sau đó là chất lượng thực sự của những tấm HCV, đặc biệt ở hai nội dung 10m súng hơi ngắn và 25m súng ngắn thể thao cá nhân nữ. 

Tại đó, Thu Vinh phá kỷ lục 10m súng hơi ngắn ở phần thi chung kết với 242.7 điểm. Thành tích này vượt xa chính... Thu Vinh ở chung kết 10m súng hơi ngắn tại Olympic Paris 2024 (198.6 điểm), thậm chí tốt hơn cả VĐV đã giành HCB khi đó (241.3 điểm).

Ở phần thi 25m súng ngắn thể thao, Thu Vinh cùng đồng đội Thu Trang cũng phá kỷ lục với 34 điểm ở chung kết. Thông số bắn này tốt hơn cả VĐV đạt HCĐ tại Paris 2024.

Tất nhiên, so sánh thành tích giữa hai đấu trường để từ đó khẳng định huy chương là hơi khập khiễng, bởi từ bối cảnh thi đấu đến sự kỳ vọng, áp lực, mức độ cạnh tranh quá đỗi chênh lệch khác biệt.

Nhưng dẫu sao, phải thừa nhận, nếu phải chọn ra những tấm HCV ở nhóm môn Olympic của TTVN từ SEA Games 33 vừa qua có ý nghĩa và mang đến sự lạc quan về thành tích chuyên môn, thì đó hẳn chỉ có thể là từ đấu súng.

Và có lẽ sẽ sớm thôi, tại ASIAD 2026 ở Nagoya năm tới, tất cả sẽ rõ hơn liệu Thu Vinh, Thùy Trang và bắn súng Việt Nam sẽ còn tiến xa đến đâu ở những đấu trường lớn hơn SEA Games rất nhiều. Đừng quên là ở kỳ ASIAD gần nhất, tại Hàng Châu 2023, tấm HCV 10m súng ngắn hơi cá nhân nam của Phạm Quang Huy cũng chính là khoảnh khắc đáng nhớ nhất của TTVN tại Đại hội.