Kịch bản World Cup 2030 với 64 đội tham dự sẽ như thế nào?

World Cup 2026 sẽ là kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội tham dự, nhưng bóng đá thế giới đã đứng trước khả năng chứng kiến một cuộc cách mạng mới chỉ sau 4 năm. Đề xuất nâng số đội dự World Cup 2030 từ 48 lên 64 đang nhận được sự quan tâm đặc biệt sau khi Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL) Alejandro Dominguez công khai ủng hộ ý tưởng này.

Dù FIFA chưa đưa ra quyết định cuối cùng, việc mở rộng lên 64 đội sẽ tạo nên kỳ World Cup lớn nhất lịch sử, cả về quy mô, số trận đấu lẫn thời gian tổ chức. Tuy nhiên, đằng sau viễn cảnh hấp dẫn ấy là hàng loạt vấn đề về lịch thi đấu, tài chính và tính cạnh tranh.

Thể thức thi đấu sẽ thay đổi ra sao?

Nếu World Cup 2030 có 64 đội, FIFA nhiều khả năng sẽ không giữ nguyên mô hình 12 bảng như World Cup 2026. Kịch bản được đánh giá hợp lý nhất là chia thành 16 bảng, mỗi bảng 4 đội. Hai đội dẫn đầu mỗi bảng giành quyền vào vòng 1/16, sau đó giải đấu tiếp tục theo thể thức loại trực tiếp cho đến trận chung kết.

Điều này giúp mỗi đội vẫn chỉ thi đấu tối đa 8 trận nếu vào đến chung kết, tương tự như World Cup 2026. Như vậy, FIFA có thể mở rộng số đội mà không khiến các cầu thủ phải thi đấu nhiều hơn.

Tuy nhiên, tổng số trận sẽ tăng đáng kể. 128 trận sẽ là con số lớn nhất trong lịch sử World Cup, nhiều hơn 24 trận so với giải đấu tại Mỹ, Canada và Mexico.

Theo kế hoạch hiện nay, World Cup 2030 dự kiến diễn ra từ ngày 8/6 đến 21/7, kéo dài 44 ngày, nhiều hơn World Cup 2026 khoảng 5 ngày.

Tuy nhiên, nếu bổ sung 24 trận đấu, khoảng thời gian này được cho là rất khó đáp ứng. Để các đội tuyển có đủ thời gian nghỉ giữa các trận, FIFA gần như buộc phải kéo dài giải đấu lên gần 7 tuần. Điều đó đồng nghĩa World Cup sẽ trở thành sự kiện thể thao kéo dài nhất trong lịch sử bóng đá hiện đại.

Việc lịch thi đấu dày đặc cũng tạo ra thách thức cho khán giả truyền hình. Ở World Cup 2026, nhiều ngày đã có tới 4 trận diễn ra, thậm chí nhiều hơn ở lượt cuối vòng bảng vì các trận đấu phải đá cùng giờ. Nếu tăng lên 64 đội, số trận trong một ngày có thể còn nhiều hơn, khiến người hâm mộ khó theo dõi toàn bộ diễn biến.

Hơn nữa, lịch thi đấu các giải vô địch quốc gia sẽ chịu áp lực lớn. Đây có lẽ là vấn đề khiến các CLB châu Âu lo ngại nhất. Nếu World Cup kéo dài gần 7 tuần, các cầu thủ vào tới bán kết hoặc chung kết sẽ chỉ trở lại CLB sau khi được nghỉ ít nhất 3 tuần theo quy định.

Điều đó khiến các giải vô địch quốc gia như Premier League, La Liga, Serie A hay Bundesliga phải lùi ngày khởi tranh hoặc chấp nhận thiếu vắng nhiều ngôi sao trong giai đoạn đầu mùa.

Lịch bóng đá vốn đã rất dày đặc trong nhiều năm qua. Chỉ cần một biến cố nhỏ như thời tiết xấu hoặc phải đá bù cũng đủ khiến các giải đấu rơi vào tình trạng quá tải.

Áp lực sẽ còn lớn hơn khi World Cup 2034 tại Saudi Arabia nhiều khả năng phải tổ chức vào mùa đông để tránh thời tiết nắng nóng, tương tự World Cup 2022 ở Qatar. Điều này đồng nghĩa FIFA sẽ phải liên tục điều chỉnh lịch thi đấu quốc tế trong những năm tới.

Nam Mỹ có thể đưa... 9/10 đội đến World Cup

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất của đề xuất mở rộng là việc phân bổ suất tham dự. Nếu giữ nguyên tỷ lệ phân chia như World Cup 2026, số suất dự kiến sẽ là:

Điều đáng chú ý là CONMEBOL chỉ có 10 đội tuyển thành viên. Nếu được phân bổ tới 9 suất, gần như toàn bộ các đội Nam Mỹ sẽ góp mặt tại World Cup. Đó cũng là lý do nhiều người cho rằng đề xuất này mang lại lợi ích lớn cho khu vực Nam Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh World Cup 2030 mang ý nghĩa kỷ niệm 100 năm ngày giải đấu ra đời.

World Cup 2030 vốn đã đặc biệt khi được tổ chức trên nhiều châu lục. Ba quốc gia Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ma-rốc là những nước đăng cai chính. Trong khi đó, Uruguay, Argentina và Paraguay tổ chức 3 trận đấu mở màn để kỷ niệm 100 năm kỳ World Cup đầu tiên diễn ra tại Montevideo năm 1930.

Nếu số đội tăng lên 64, CONMEBOL kỳ vọng Nam Mỹ sẽ không chỉ tổ chức 3 trận đấu mà còn có thể đăng cai trọn vẹn một số bảng đấu. Điều này đồng nghĩa FIFA phải huy động thêm nhiều sân vận động, trung tâm tập luyện và hệ thống hậu cần trên cả hai bờ Đại Tây Dương.

Chi phí tổ chức sẽ tăng mạnh và chất lượng chuyên môn có bị ảnh hưởng?

World Cup 2026 sử dụng 16 sân vận động tại 3 quốc gia. Nếu có thêm 16 đội tuyển, FIFA chắc chắn phải bổ sung thêm sân thi đấu cũng như hàng chục trung tâm huấn luyện mới. Chi phí tổ chức vì thế sẽ tăng đáng kể.

World Cup 2026 được ước tính tiêu tốn khoảng 3,7 tỷ USD. Với số đội tăng thêm 33%, tổng chi phí có thể tăng khoảng 20%, chưa kể các khoản đầu tư cho giao thông, an ninh, khách sạn và cơ sở hạ tầng. Bài toán đặt ra là doanh thu từ bản quyền truyền hình, tài trợ và bán vé có đủ để bù đắp khoản chi khổng lồ này hay không.

Một trong những lập luận phản đối mạnh nhất là chất lượng chuyên môn. Việc tăng thêm 16 đội đồng nghĩa nhiều nền bóng đá vốn chưa đủ sức cạnh tranh cũng có cơ hội góp mặt tại ngày hội lớn nhất hành tinh. Các đội như Tunisia, Iraq, Curacao hay Qatar có thể thường xuyên xuất hiện hơn nếu số suất được mở rộng.

Điều này có thể dẫn tới nhiều trận đấu chênh lệch trình độ, nhất là ở vòng bảng. Dù vậy, những người ủng hộ cho rằng việc mở rộng sẽ giúp bóng đá phát triển trên phạm vi toàn cầu, tạo cơ hội cho nhiều quốc gia tích lũy kinh nghiệm và thu hẹp khoảng cách với các cường quốc.

Hiện tại, FIFA vẫn chưa chính thức thông qua đề xuất nâng World Cup 2030 lên 64 đội. Tuy nhiên, việc Chủ tịch CONMEBOL Alejandro Dominguez liên tục thúc đẩy ý tưởng này cho thấy cuộc tranh luận sẽ còn kéo dài.

Trong khi UEFA bày tỏ sự dè dặt, Chủ tịch CONCACAF Victor Montagliani cảnh báo rằng việc mở rộng quá nhanh có thể gây tổn hại cho toàn bộ hệ sinh thái bóng đá, từ lịch thi đấu, sức khỏe cầu thủ đến chất lượng giải đấu.

Nếu được thông qua, World Cup 2030 sẽ đánh dấu bước ngoặt lớn nhất kể từ khi FIFA mở rộng từ 32 lên 48 đội. Đây sẽ là kỳ World Cup có nhiều đội tuyển nhất, nhiều trận đấu nhất và quy mô tổ chức lớn nhất lịch sử. Nhưng song hành với những kỷ lục ấy sẽ là bài toán cân bằng giữa phát triển, thương mại và giá trị cốt lõi của giải đấu danh giá nhất hành tinh.