Vì sao các trọng tài Anh không điều khiển trận đấu của Argentina tại World Cup 2026?

Khi Lionel Messi cùng tuyển Argentina đánh bại Ai Cập 3-2 ở vòng 1/8 World Cup 2026, điều khiển trận đấu là trọng tài người Pháp Francois Letexier. Quyết định này không gây bất ngờ, bởi FIFA từ lâu đã có một nguyên tắc bất thành văn: Các trọng tài Anh sẽ không bao giờ được phân công bắt chính các trận đấu của Argentina tại World Cup, và điều ngược lại cũng áp dụng với các trọng tài Argentina khi đội tuyển Anh thi đấu.

Quy định này không hề xuất hiện trong điều lệ chính thức của FIFA. Tuy nhiên, theo The Athletic, đây là một tiêu chí đã được áp dụng trong nhiều thập kỷ nhằm tránh những tranh cãi về tính công bằng, xuất phát từ một sự kiện lịch sử để lại dấu ấn sâu sắc giữa hai quốc gia.

Nguồn gốc của nguyên tắc này bắt đầu từ cuộc Chiến tranh Falklands (Malvinas) năm 1982. Cuộc xung đột kéo dài 74 ngày giữa Vương quốc Anh và Argentina nổ ra vì tranh chấp chủ quyền quần đảo Falklands (người Argentina gọi là Malvinas). Kết thúc cuộc chiến, Anh giành quyền kiểm soát quần đảo, trong khi cuộc xung đột khiến 649 binh sĩ Argentina, 255 quân nhân Anh và 3 thường dân thiệt mạng.

Đối với Argentina, đây là một trong những biến cố đau thương nhất của lịch sử hiện đại. Những ảnh hưởng về chính trị và tâm lý xã hội vẫn kéo dài nhiều thập kỷ sau đó, khiến bất kỳ cuộc đối đầu nào giữa hai quốc gia, kể cả trên sân cỏ, đều mang màu sắc đặc biệt.

Chính vì vậy, FIFA lựa chọn cách giảm thiểu mọi nguy cơ gây tranh cãi bằng việc tránh để trọng tài của một trong hai nước điều khiển trận đấu có sự góp mặt của đội còn lại.

Theo The Athletic, khi phân công trọng tài cho từng trận đấu tại World Cup, FIFA không chỉ dựa trên năng lực chuyên môn hay phong độ của các "vua áo đen". Cơ quan này còn cân nhắc hàng loạt yếu tố khác như xung đột lợi ích, quan hệ địa chính trị cũng như khả năng phát sinh tranh cãi về tính khách quan.

Đó là lý do những trọng tài hàng đầu nước Anh như Michael Oliver hay Anthony Taylor đều không nằm trong danh sách ứng viên cho các trận đấu của Argentina tại World Cup 2026.

Ở chiều ngược lại, các trọng tài Argentina như Facundo Tello, Dario Herrera hay Yael Falcon Perez cũng không được điều hành các trận đấu của tuyển Anh.

Không chỉ áp dụng với Anh và Argentina, FIFA còn sử dụng tiêu chí tương tự ở nhiều trường hợp khác nếu nhận thấy yếu tố chính trị hoặc ngoại giao có thể ảnh hưởng tới hình ảnh của giải đấu.

Ngoài các yếu tố địa chính trị, FIFA cũng có những nguyên tắc quen thuộc khác trong việc phân công trọng tài. Một trọng tài không bao giờ được điều khiển trận đấu có sự góp mặt của đội tuyển quê hương mình, hoặc những trận đấu mà kết quả có thể tác động trực tiếp đến cơ hội đi tiếp của đội tuyển đó, đặc biệt ở vòng bảng.

Toàn bộ quá trình phân công đều do bộ phận trọng tài FIFA đứng đầu là Pierluigi Collina xem xét và quyết định theo từng vòng đấu.

Một ví dụ nổi bật là World Cup 2022 tại Qatar. Anthony Taylor, khi đó được đánh giá là một trong những trọng tài xuất sắc nhất châu Âu, từng được xem là ứng viên sáng giá để điều khiển trận chung kết. Tuy nhiên, khi Argentina vượt qua Croatia để góp mặt trong trận tranh cúp với Pháp, cơ hội của trọng tài người Anh lập tức khép lại. Không phải vì chuyên môn của Taylor không đáp ứng yêu cầu, mà bởi nguyên tắc tránh để trọng tài Anh điều hành trận đấu của Argentina vẫn được FIFA duy trì nghiêm ngặt. Trường hợp này cho thấy năng lực chưa bao giờ là yếu tố duy nhất quyết định việc bổ nhiệm trọng tài ở World Cup.

Theo The Athletic, nhiều cuộc xung đột địa chính trị khác trên thế giới cũng có thể ảnh hưởng đến công tác phân công trọng tài nếu FIFA nhận thấy nguy cơ gây tranh cãi hoặc tác động tới hình ảnh của giải đấu.

Trên thực tế, trước năm 1982, các trọng tài Anh và Argentina vẫn thường điều khiển trận đấu của nhau. Tại World Cup 1958 ở Thụy Điển, hai trọng tài người Anh là Reginald Leafe và Arthur Ellis đều từng bắt chính các trận đấu của Argentina. Lần gần nhất một trọng tài Anh điều hành trận đấu của Albiceleste diễn ra ở World Cup 1974 tại Tây Đức, khi Jack Taylor cầm còi trong cuộc đối đầu giữa Argentina và Đông Đức.

Ở chiều ngược lại, trọng tài Argentina đầu tiên điều khiển một trận đấu của tuyển Anh là Angel Coerezza tại World Cup 1970 ở Mexico.

Sau Chiến tranh Falklands, gần như mọi sự phân công chéo đều biến mất. Ngoại lệ hiếm hoi xảy ra tại World Cup 2006. Khi ấy, Horacio Elizondo của Argentina được FIFA giao nhiệm vụ điều hành trận tứ kết giữa Anh và Bồ Đào Nha. Quyết định này hoàn toàn dựa trên thành tích chuyên môn, bởi Elizondo được xem là trọng tài xuất sắc nhất giải và sau đó còn bắt chính trận chung kết giữa Italia và Pháp.

Tuy nhiên, trận đấu giữa Anh và Bồ Đào Nha lại trở thành tâm điểm tranh cãi sau khi Wayne Rooney nhận thẻ đỏ vì pha phạm lỗi với Ricardo Carvalho.

Dù phần lớn giới chuyên môn đánh giá quyết định truất quyền thi đấu của Elizondo là chính xác, truyền thông Anh vẫn tạo ra nhiều cuộc tranh luận, trong đó không ít ý kiến nhắc lại bối cảnh lịch sử giữa hai quốc gia.

Sau sự việc đó, FIFA càng thận trọng hơn trong việc phân công trọng tài ở các trận đấu có yếu tố nhạy cảm. Bởi vậy, tại World Cup 2026, khả năng một trọng tài Anh xuất hiện trong các trận đấu của Argentina gần như bằng không.

Đó không phải là sự phân biệt đối xử hay nghi ngờ về năng lực chuyên môn mà là cách FIFA bảo vệ tính khách quan của giải đấu. Trong một sân chơi mà mọi quyết định của trọng tài đều có thể thay đổi số phận cả một quốc gia, việc loại bỏ những yếu tố có thể làm dấy lên tranh cãi luôn được xem là giải pháp an toàn nhất.

Vì thế, dù những cái tên như Michael Oliver hay Anthony Taylor luôn nằm trong nhóm trọng tài hàng đầu thế giới, họ vẫn sẽ tiếp tục đứng ngoài mỗi khi Argentina bước ra sân ở World Cup. Đây là một nguyên tắc không được viết thành văn bản, nhưng đã trở thành thông lệ được FIFA duy trì suốt hơn 4 thập kỷ.