Aichi-Nagoya 2026: Kỳ ASIAD cuối cùng của Esports?

Tách khỏi ASIAD, Esports có sân chơi riêng tại châu Á

Dù dự án Olympic Esports hợp tác với Saudi Arabia đã không được triển khai, Esports vẫn đang tiến tới một mô hình thi đấu riêng trong khuôn khổ chính thức của thể thao châu Á. Ngày 21/9/2026, bên lề ASIAD Aichi-Nagoya 2026, OCA xác nhận Kuwait sẽ đăng cai Asian Esports and Mind Sports Games đầu tiên vào năm 2027.

Đây sẽ là sự kiện chuyên biệt dành cho Esports và các môn thể thao trí tuệ. Bên cạnh các nội dung thể thao điện tử, chương trình dự kiến bao gồm cờ vua, cờ vây, cờ đam và bridge. Quy mô kỳ đầu tiên được ước tính có thể lên tới gần 4.000 VĐV, dù danh sách game và lịch thi đấu chính thức vẫn chưa được công bố.

Philippines được cho là đã bày tỏ mong muốn đăng cai kỳ thứ hai vào năm 2029.

Việc Kuwait trở thành chủ nhà đánh dấu một thay đổi quan trọng trong cách OCA định vị Esports. Sau khi xuất hiện tại Asian Indoor Games từ năm 2007 đến 2017, Esports được đưa vào chương trình ASIAD từ Jakarta-Palembang 2018. Tuy nhiên, Aichi-Nagoya 2026 sẽ là kỳ ASIAD cuối cùng có Esports trong chương trình thi đấu.

Theo kế hoạch của OCA, Asian Esports and Mind Sports Games dự kiến được tổ chức theo chu kỳ hai năm.

Quyết định được chuẩn bị từ năm 2024

Tháng 4/2024, Ủy ban Esports và Võ thuật của OCA đã thảo luận về việc phát triển các giải đấu và festival chuyên biệt cho Esports, trong bối cảnh bộ môn này nhận được sự quan tâm lớn tại ASIAD Hàng Châu 2022.

Ngày 30/6/2024, OCA chính thức công bố kế hoạch tổ chức ASIAD Esports Festival, với kỳ đầu tiên dự kiến diễn ra năm 2025 và được tổ chức hai năm một lần.

Đến ngày 26/11/2024, Ban điều hành OCA nhất trí đưa Esports khỏi chương trình ASIAD sau Aichi-Nagoya 2026, đồng thời thành lập sự kiện riêng mang tên Asian Esports and Mind Games và thông qua chủ trương xây dựng một liên đoàn châu Á dành cho các môn thể thao trí tuệ.

Kế hoạch sau đó được cụ thể hóa vào ngày 21/9/2026, khi OCA ký thỏa thuận đăng cai với Kuwait cho kỳ đầu tiên vào năm 2027.

Tại Aichi-Nagoya 2026, Esports vẫn có quy mô đáng kể với 13 game, 11 nội dung tranh huy chương, diễn ra từ ngày 22/9 đến 2/10, quy tụ hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ. League of Legends, Honor of Kings, Mobile Legends: Bang Bang và PUBG Mobile nằm trong số những tựa game đáng chú ý.

Một chương mới, nhưng nhiều câu hỏi chưa có lời giải

Sự ra đời của Asian Esports and Mind Sports Games mở ra một sân chơi chuyên biệt hơn cho Esports, nhưng đồng thời đặt ra hàng loạt vấn đề về cách vận hành.

Một trong những câu hỏi đáng chú ý nhất liên quan đến Tencent Esports. Tencent từ năm 2025 đã trở thành đối tác của OCA trong lĩnh vực Esports. Theo thỏa thuận chiến lược kéo dài 10 năm, đến năm 2035, Tencent Esports được xác định là đối tác chiến lược của OCA.

Tại Aichi-Nagoya 2026, Tencent đang cung cấp Esports Competition Solution (ECS) cho 11 nội dung tranh huy chương. Hệ thống này bao gồm kiểm tra thiết bị trước trận, giám sát trực tiếp và rà soát sau trận, nhằm chuẩn hóa công tác vận hành Esports.

Tencent cũng có mối liên hệ chặt chẽ với OCA thông qua các tựa game góp mặt tại ASIAD, trong đó có League of Legends, Honor of Kings và PUBG Mobile.

Trong tuyên bố ngày 22/1/2026, Tencent cho biết sẽ tiếp tục cung cấp dịch vụ cho “các kỳ ASIAD trong tương lai và những sự kiện lớn khác tại châu Á”. Tuy nhiên, OCA và Tencent chưa công bố chính thức vai trò của Tencent tại Asian Esports and Mind Sports Games 2027.

Một chi tiết đáng chú ý khác là Yati Zhang, Giám đốc Tencent Esports, hiện giữ vai trò Quản lý Esports của OCA, đưa Tencent vào vị trí quan trọng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái Esports cấp châu lục.

Hàn Quốc và bài toán quyền lợi VĐV

Hàn Quốc là một trong những quốc gia đặt nền móng cho Esports hiện đại. Tại ASIAD, các VĐV Hàn Quốc giành huy chương ở những nội dung được công nhận chính thức có thể được hưởng chế độ miễn nghĩa vụ quân sự tương tự VĐV ở các môn thể thao truyền thống.

Khi Esports không còn nằm trong chương trình ASIAD mà chuyển sang một sự kiện mới, câu hỏi đặt ra là thành tích tại Asian Esports and Mind Sports Games có được công nhận cho mục đích này hay không.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng với các tuyển thủ Hàn Quốc và có thể ảnh hưởng trực tiếp tới mức độ hấp dẫn của giải đấu đối với những VĐV hàng đầu.

Esports vẫn góp mặt ở Asian Youth Games

Việc Esports rời ASIAD không đồng nghĩa bộ môn này biến mất khỏi toàn bộ hệ thống sự kiện của OCA.

Esports đã xuất hiện tại Asian Youth Games từ năm 2025 ở Bahrain và hiện chưa có thông báo về việc loại bỏ bộ môn này khỏi chương trình. Điều đó đồng nghĩa Esports nhiều khả năng vẫn góp mặt tại Asian Youth Games 2029 ở Tashkent, Uzbekistan.

Như vậy, OCA đang hình thành một hệ thống tương đối khác biệt: Esports dành cho VĐV trẻ tiếp tục hiện diện tại Asian Youth Games, trong khi cấp độ châu lục dành cho VĐV hàng đầu được chuyển sang Asian Esports and Mind Sports Games.

Bài toán lịch thi đấu năm 2027

Một vấn đề khác có thể ảnh hưởng tới thành công của giải đấu mới là lịch thi đấu Esports quốc tế.

Năm 2027, Esports Nations Cup (ENC) dự kiến diễn ra tại Saudi Arabia, quốc gia nằm sát Kuwait. Đây vốn là giải đấu được lên kế hoạch tổ chức năm 2026 nhưng đã được lùi sang năm 2027.

Nếu Asian Esports and Mind Sports Games và ENC cùng diễn ra trong một năm, các tuyển thủ hàng đầu có thể phải đối mặt với lịch thi đấu dày đặc, bên cạnh lịch thi đấu cấp CLB và các giải đấu quốc tế của từng tựa game.

Đối với những game có hệ thống thi đấu quanh năm, việc bổ sung thêm hai sự kiện cấp đội tuyển quốc gia và cấp châu lục có thể tạo ra xung đột về lịch thi đấu, nhân sự và quyền lợi của các tổ chức Esports.

Bên cạnh đó, những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông cũng là biến số cần được theo dõi khi cả Kuwait và Saudi Arabia cùng dự kiến tổ chức các sự kiện Esports quy mô lớn trong năm 2027.

Esports bước sang một mô hình mới

Aichi-Nagoya 2026 vì thế không chỉ là một kỳ ASIAD có Esports. Đây còn là điểm kết thúc của một giai đoạn và mở đầu cho mô hình mới của Esports trong hệ thống OCA.

Sau gần một thập kỷ từ ASIAD Jakarta-Palembang 2018 đến Aichi-Nagoya 2026, Esports sẽ không còn đứng chung chương trình với các môn thể thao truyền thống. Thay vào đó, bộ môn này sẽ có một sự kiện cấp châu lục riêng, kết hợp cùng các môn thể thao trí tuệ.

Asian Esports and Mind Sports Games 2027 tại Kuwait sẽ là phép thử đầu tiên cho mô hình này. Quy mô VĐV, danh sách game, vai trò của các nhà phát hành, quyền lợi tuyển thủ và khả năng thu hút những ngôi sao hàng đầu sẽ quyết định liệu sự kiện mới có thể trở thành một sân chơi thường niên có sức ảnh hưởng hay chỉ đơn thuần là sự thay thế cho vị trí của Esports tại ASIAD.