Bức tranh toàn cảnh: Esports đại học xuất hiện từ khi nào và ở đâu tại Việt Nam?
Đào tạo esports bậc đại học không phải điều mới trên thế giới. Tại Mỹ, Hàn Quốc và Trung Quốc, các chương trình chuyên ngành đã xuất hiện từ trước năm 2020 và ngày càng mở rộng. Riêng tại Anh, hệ thống đăng ký đại học UCAS hiện liệt kê tới 74 khóa học esports có thể đăng ký cho năm học tới, từ bằng esports tổng quát đến chuyên ngành Esports Enterprise and Management.
Tại Việt Nam, làn sóng này mới thực sự bắt đầu. Trường Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu nghị (UTM) là đơn vị tiên phong khi ký kết hợp tác với Pearson UK để triển khai chương trình BTEC ngành eSports, trở thành tổ chức đầu tiên tại Việt Nam đào tạo chương trình quốc tế này. Tiếp theo, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU) được phê duyệt mở ngành Quản lý Thể dục thể thao với chương trình Quản lý Thể thao số và Esports theo Quyết định số 1421/QĐ-ĐHTN ngày 20/3/2026, dự kiến tuyển sinh từ năm học 2026-2027. Điểm chung của cả hai là ngành được cấp mã đào tạo chính thức, không phải câu lạc bộ hay hoạt động ngoại khóa. Tuy nhiên, nhận thức xã hội về nội dung thực sự của các chương trình này vẫn còn chậm hơn nhiều so với tốc độ phát triển của ngành.
Chương trình thực tế gồm những gì? Phân tích khối kiến thức chính
Từ bức tranh tổng quan đó, câu hỏi mà phần lớn phụ huynh và học sinh thực sự muốn biết là: sinh viên ngành Esports học gì trong suốt 3 đến 4 năm đại học?
Các chương trình đào tạo esports đại học nhìn chung được cấu trúc thành nhiều khối kiến thức khác nhau, và chơi game chỉ là một phần nhỏ trong đó.
Khối quản lý và kinh doanh thường chiếm tỷ trọng đáng kể. Sinh viên học cách vận hành một đội tuyển chuyên nghiệp, tổ chức giải đấu từ khâu lên kế hoạch đến thực thi, soạn thảo và đàm phán hợp đồng tài trợ, cùng các quy định pháp lý trong thể thao điện tử. Đây là phần kiến thức giao thoa nhiều với các ngành quản trị kinh doanh hoặc quản lý thể thao truyền thống.
Khối truyền thông và marketing trang bị cho sinh viên kỹ năng bình luận thi đấu chuyên nghiệp, sản xuất nội dung số, phát sóng trực tiếp và xây dựng thương hiệu cho cả cá nhân lẫn tổ chức esports. Trong bối cảnh doanh thu ngành game toàn cầu ước đạt 187,7 tỷ USD tính đến hết năm 2023, trong đó thị trường Đông Nam Á chiếm khoảng 5,3 tỷ USD, nhu cầu về nhân sự truyền thông am hiểu ngành ngày càng lớn.
Khối công nghệ bao gồm kiến thức về hạ tầng mạng phục vụ giải đấu, phần mềm quản lý thi đấu và phân tích dữ liệu trận đấu. Đây không phải lập trình game, mà là ứng dụng công nghệ để vận hành và tối ưu hiệu suất trong môi trường thi đấu.
Cuối cùng, khối kỹ năng thi đấu chuyên nghiệp chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nhưng vẫn có mặt, gồm chiến thuật thi đấu, tâm lý thể thao và thể lực dành cho vận động viên esports. Ngoài ra, các môn học về đạo đức, quy định và luật pháp trong esports cũng được đưa vào chương trình, phản ánh yêu cầu ngày càng cao về tính chuyên nghiệp của ngành. Tại ICTU, mối quan hệ hợp tác với Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA) và các doanh nghiệp như VNGGames, Funtap cũng gợi ý hướng gắn kết chương trình với thực tiễn ngành.
Ra trường làm gì? Các hướng nghề nghiệp thực tế của sinh viên esports
Biết được các môn học là một chuyện, nhưng điều phụ huynh và học sinh thực sự cần cân nhắc là tấm bằng esports dẫn đến những vị trí việc làm nào trong thực tế.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hướng đi khá đa dạng. Louis Skilton, sinh viên tốt nghiệp ngành Esports Coaching and Management, hiện đảm nhận vị trí Media Operations Executive tại British Esports sau khi từng làm freelancer cho ESL. Trường hợp này minh họa một trong những hướng phổ biến nhất: làm việc trong mảng vận hành truyền thông và sự kiện cho các tổ chức esports chuyên nghiệp. Đáng chú ý, Skilton cho rằng theo ông, phần lớn lợi ích ông nhận được đến từ các hoạt động ngoại khóa và kết nối ngành, không phải từ giáo trình, điều này gợi ý rằng mạng lưới thực tiễn song song với bằng cấp cũng rất quan trọng.
Tại Việt Nam, các hướng nghề nghiệp tương tự có thể hình dung gồm: quản lý đội tuyển và câu lạc bộ esports chuyên nghiệp, điều hành và tổ chức giải đấu, bình luận viên và phát thanh viên thể thao điện tử, chuyên viên marketing và truyền thông cho tổ chức esports, hoặc chuyên gia phân tích dữ liệu và huấn luyện chiến thuật cho đội tuyển. Thị trường esports toàn cầu được dự báo có thể đạt khoảng 640 triệu người theo dõi vào năm 2025, theo một số ước tính, tạo nền tảng cho nhu cầu nhân sự chuyên nghiệp ở nhiều vị trí khác nhau.
Cần lưu ý rằng, vì các chương trình tại UTM và ICTU đều còn rất mới, hiện chưa có dữ liệu về tỷ lệ việc làm thực tế sau tốt nghiệp của sinh viên Việt Nam theo học các ngành này.
Ai phù hợp với ngành esports đại học? Và những hiểu nhầm cần xóa bỏ
Với bức tranh nghề nghiệp đó, câu hỏi tiếp theo cần trả lời là: ngành esports đại học phù hợp với ai, và ai đang hiểu sai về nó?
Hiểu nhầm thứ nhất là chỉ cần giỏi chơi game là đủ điều kiện vào học và ra làm được việc. Thực tế, kỹ năng thi đấu game chỉ phục vụ một phần nhỏ trong chương trình. Phần lớn vị trí nghề nghiệp trong hệ sinh thái esports không đòi hỏi người làm phải là game thủ chuyên nghiệp, mà cần tư duy quản lý, khả năng truyền thông và hiểu biết về công nghệ.
Hiểu nhầm thứ hai là sinh viên được chơi game cả ngày trong giờ học. Như đã phân tích, chương trình chủ yếu gồm các môn học về quản lý, kinh doanh, truyền thông và công nghệ. Game xuất hiện như công cụ học tập và bối cảnh ứng dụng, không phải hoạt động trung tâm.
Hiểu nhầm thứ ba là ngành này không có tương lai vì esports không bền vững. Đây là mối lo có cơ sở nhất định, và cần nhìn nhận cân bằng. Một số chuyên gia quốc tế, theo một số nguồn, cho rằng sinh viên nên ưu tiên ngành học rộng hơn để có tính linh hoạt nghề nghiệp cao hơn thay vì chuyên biệt hóa quá sớm vào esports. Quan điểm này không phải không có lý, nhất là khi các chương trình tại Việt Nam còn chưa có lứa sinh viên tốt nghiệp đầu tiên để đánh giá.
Người thực sự phù hợp với ngành này là người có đam mê với hệ sinh thái esports nói chung, không nhất thiết phải là game thủ đỉnh cao, kèm theo khả năng tư duy tổ chức, quan tâm đến truyền thông số, có nền tảng ngoại ngữ tốt và không ngại làm việc trong môi trường năng động, thay đổi nhanh. Kỹ năng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, có vai trò quan trọng vì phần lớn tài liệu chuyên môn, giải đấu lớn và mạng lưới ngành đều vận hành bằng tiếng Anh.
Nhìn từ góc độ phụ huynh: Đặt câu hỏi đúng trước khi quyết định
Sau khi đã hiểu rõ nội dung học, hướng nghề nghiệp và đối tượng phù hợp, điều còn lại là cách tiếp cận quyết định sao cho thực tế và cởi mở.
Thay vì phản ứng ngay với tên ngành, phụ huynh nên bắt đầu bằng cách hỏi con về mục tiêu nghề nghiệp cụ thể: con muốn làm gì sau khi ra trường, không phải con muốn học gì. Câu trả lời cho câu hỏi đó sẽ giúp xác định liệu ngành esports có phải lựa chọn phù hợp, hay một ngành như truyền thông, quản lý thể thao hoặc marketing sẽ phục vụ con tốt hơn với phạm vi rộng hơn.
Bước tiếp theo là tìm hiểu trực tiếp chương trình đào tạo. ICTU đã ký kết hợp tác với VIRESA cùng các doanh nghiệp trong ngành, còn UTM có liên kết với Pearson UK thông qua chương trình BTEC quốc tế. Những thông tin này có thể tra cứu trực tiếp từ nhà trường hoặc qua ngày hội tư vấn tuyển sinh. Cân nhắc thêm về thị trường việc làm thực tế cũng cần thiết: ngành esports toàn cầu đang tăng trưởng, với tốc độ ước tính khoảng 8,1% mỗi năm theo một số dự báo, nhưng tại Việt Nam, dữ liệu cụ thể về nhu cầu nhân lực và mức lương vẫn chưa đầy đủ để đưa ra kết luận chắc chắn. Quyết định tốt nhất đến từ thông tin thực tế, không phải từ định kiến theo hướng nào.
Tổng kết
Ngành esports đại học không phải là nơi học chơi game, mà là nơi đào tạo chuyên gia cho một hệ sinh thái đang lớn nhanh. Chương trình bao gồm quản lý, truyền thông, công nghệ và kỹ năng thi đấu chuyên nghiệp. Hướng nghề nghiệp sau tốt nghiệp đa dạng, nhưng triển vọng thực tế tại Việt Nam vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng qua thực tế. Phụ huynh và học sinh nên tìm hiểu kỹ chương trình cụ thể thay vì phán xét dựa trên tên gọi của ngành.
Bình luận (0)
Đăng nhập để bình luận và tương tác với cộng đồng