Ngoại hạng Anh đang tự thổi phồng giá cầu thủ đến mức phi lý như thế nào?

Có cảm giác thị trường chuyển nhượng Ngoại hạng Anh không còn đơn thuần là “nóng” nữa mà đang tan chảy, khi ranh giới giữa một thương vụ khôn ngoan và sự phung phí tiền bạc ngày càng trở nên mờ nhạt.

Trường hợp Savinho là một ví dụ tiêu biểu. Savinho, người đã trở lại sử dụng tên Savio, chỉ ghi 2 bàn trong 2 mùa giải tại Manchester City, chủ yếu đóng vai trò dự bị. Thế nhưng Tottenham vẫn sẵn sàng chi tới 85 triệu bảng để đưa cầu thủ chạy cánh này về.

Con số đó càng trở nên khó hiểu khi đặt cạnh thương vụ Ferran Torres. Tiền đạo người Tây Ban Nha vừa trải qua mùa giải ghi 21 bàn cho Barcelona và là người ghi bàn quyết định giúp Tây Ban Nha vô địch World Cup, nhưng Paris Saint-Germain chỉ phải bỏ ra khoảng một nửa số tiền Tottenham dự kiến chi cho Savio.

Sự chênh lệch ấy cho thấy một thực tế: giá trị cầu thủ tại Anh đang ngày càng tách khỏi những tiêu chí thông thường để đánh giá một bản hợp đồng.

Chelsea là một trong những ví dụ rõ nhất. Sau một mùa giải tại Stamford Bridge, Liam Delap chỉ ghi 3 bàn sau 1.907 phút thi đấu. Vậy mà Nottingham Forest vẫn đồng ý trả 50 triệu bảng để chiêu mộ tiền đạo này, cao hơn 20 triệu bảng so với số tiền Chelsea bỏ ra chỉ 14 tháng trước.

Nói cách khác, Delap đã tăng giá 40% dù những đóng góp trên sân chưa cho thấy sự tiến bộ tương xứng. Chelsea có thể xem đây là một thương vụ kinh doanh thành công, nhưng nó cũng phản ánh cách các CLB Ngoại hạng Anh đang biến cầu thủ thành những tài sản tài chính có thể mua đi bán lại với mức giá ngày càng cao.

Nicolas Jackson cũng nằm trong xu hướng đó. Aston Villa chuẩn bị chi khoảng 65 triệu bảng cho tiền đạo người Senegal, dù quãng thời gian tại Chelsea không thực sự thuyết phục. Jackson từng được kỳ vọng lớn khi gia nhập Chelsea từ Villarreal năm 2023, nhưng sau đó bị đẩy sang Bayern Munich theo dạng cho mượn và chủ yếu đóng vai trò phương án dự phòng cho Harry Kane. Dù vậy, giá trị của Jackson đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi anh đến Stamford Bridge.

Điều đáng nói là những trường hợp như Delap hay Jackson không còn được xem là ngoại lệ. Chúng đang trở thành một phần của thị trường mà các CLB Anh sẵn sàng trả những khoản tiền khổng lồ chỉ để có được cầu thủ mà họ tin rằng có thể giúp nâng cấp đội hình.

2,7 bảng tỷ và vòng xoáy lạm phát

Sau khi 20 CLB Ngoại hạng Anh đã chi tổng cộng khoảng 2,7 tỷ bảng trong mùa hè này, giải đấu đang trên đường phá tiếp kỷ lục chi tiêu của mùa trước. Đáng chú ý, con số 2,7 tỷ bảng còn cao hơn tổng số tiền mà các CLB tại La Liga, Serie A và Bundesliga cộng lại bỏ ra trong cùng kỳ.

Sự chênh lệch tài chính ấy giúp lý giải tại sao giá cầu thủ tại Anh ngày càng khó kiểm soát. Một khi một CLB chấp nhận trả mức giá cao bất thường, thương vụ đó lập tức trở thành cơ sở để các CLB khác nâng giá cầu thủ của mình.

Elliot Anderson là một trong những mắt xích quan trọng của vòng xoáy này. Manchester City trả 116 triệu bảng cho Nottingham Forest, qua đó tạo ra một mặt bằng giá mới trên thị trường.

Sau đó, Tottenham chi 100 triệu bảng cho Sandro Tonali. Tiền vệ người Italia chỉ có 0 bàn và 2 kiến tạo trong mùa giải cuối cùng tại Newcastle, nhưng vẫn được định giá ngang với những ngôi sao đắt giá nhất lịch sử bóng đá.

Tottenham còn chi 85 triệu bảng cho Savio và 85 triệu bảng cho Mateus Fernandes, chỉ 6 tuần sau khi tiền vệ này cùng West Ham xuống hạng. Những thương vụ ấy khiến chiến lược mua sắm của Spurs giống một cuộc chạy đua để chứng minh tham vọng hơn là một kế hoạch đầu tư dựa trên giá trị thực tế.

Không chỉ giá mua tăng, giá bán tại Ngoại hạng Anh cũng đang trở nên kỳ lạ. Tottenham bán Luka Vuskovic cho Brighton với giá 46 triệu bảng, dù cầu thủ Croatia chưa từng ra sân trong một trận đấu chính thức cho Spurs. Giá trị của anh chủ yếu được hình thành từ màn trình diễn trong thời gian cho mượn tại Hamburg.

James Trafford thậm chí còn tạo ra một nghịch lý khác. Man City từng kích hoạt điều khoản mua lại thủ môn này từ Burnley với giá 31 triệu bảng. Sau đó, sự xuất hiện của Gianluigi Donnarumma khiến Trafford gần như không được thi đấu, chỉ có thêm một lần ra sân tại Premier League trong 8 tháng rưỡi. Thế nhưng việc ngồi dự bị không làm giá Trafford giảm xuống. Leeds United vẫn chi 40 triệu bảng, biến anh thành bản hợp đồng đắt giá nhất lịch sử CLB.

Đó là dấu hiệu cho thấy thị trường hiện tại không còn vận hành hoàn toàn theo công thức quen thuộc: thi đấu tốt thì tăng giá, thi đấu kém thì giảm giá.

Khi tiền bắt đầu làm méo mó giá trị

Liverpool cũng đang trải qua một nghịch lý tương tự. Đội bóng từng nổi tiếng với khả năng tuyển mộ cầu thủ hiệu quả và phát triển tài năng trẻ giờ đây đang phải bỏ ra những khoản tiền khổng lồ cho các tân binh, trong khi để một sản phẩm của học viện ra đi với giá tương đối thấp.

Alexander Isak và Florian Wirtz tiêu tốn tổng cộng 241 triệu bảng, trong khi Curtis Jones, người gia nhập học viện Liverpool từ năm 9 tuổi, chuyển tới Inter Milan chỉ với khoảng 30 triệu bảng.

Việc Trent Alexander-Arnold rời Liverpool để gia nhập Real Madrid càng khiến câu chuyện về bản sắc và khả năng phát triển cầu thủ nội bộ của đội bóng trở nên đáng suy ngẫm.

Trong khi đó, Man City tiếp tục cho thấy sức mạnh tài chính có thể đẩy giới hạn thị trường lên cao đến đâu. CLB này sẵn sàng chi 86 triệu bảng cho Ayyoub Bouaddi, một cầu thủ mới 18 tuổi. Bouaddi có tiềm năng và đã thể hiện tốt tại Ligue 1, nhưng câu hỏi vẫn là: liệu một cầu thủ tuổi teen có thể được định giá gần 100 triệu bảng một cách hợp lý hay không?

Bóng đá từng chứng kiến một cơn sốt tương tự trong lịch sử. Thế kỷ 17, các thương nhân Hà Lan từng đẩy giá những giống hoa tulip quý hiếm lên mức phi lý, dù nhiều củ còn chưa mọc khỏi mặt đất. Cơn sốt ấy cuối cùng sụp đổ. Ngoại hạng Anh chưa ở thời điểm đó, nhưng sự tương đồng là khó bỏ qua. Khi giá trị được xác định chủ yếu bởi mức giá mà người mua tiếp theo sẵn sàng trả, thị trường rất dễ rơi vào vòng xoáy tự thổi phồng.

Vấn đề không nằm ở việc các CLB Anh có quá nhiều tiền. Vấn đề là dòng tiền khổng lồ ấy đang tạo ra một mặt bằng giá ngày càng xa thực tế, rồi chính mặt bằng đó lại trở thành căn cứ để những thương vụ tiếp theo được định giá cao hơn.

Với 2,7 tỷ bảng đã được chi và kỳ chuyển nhượng vẫn còn những ngày cuối, câu hỏi không còn là liệu thị trường có tiếp tục tăng hay không. Câu hỏi đáng quan tâm hơn là bong bóng này sẽ còn phình to đến bao giờ trước khi giới hạn bị phá vỡ.