OCA khẳng định Esports tiếp tục là môn thể thao tranh huy chương tại ASIAD

Ngày 28/9, tại Nagoya (Nhật Bản), OCA (Hội đồng Olympic châu Á) chính thức lên tiếng về những thông tin lan truyền trên mạng cho rằng Esports sẽ bị loại khỏi chương trình Asian Games sau kỳ đại hội Aichi-Nagoya 2026.

OCA khẳng định tổ chức này chưa đưa ra hoặc công bố bất kỳ quyết định nào về việc Esports rút khỏi Asian Games. Theo cơ quan quản lý thể thao châu Á, thông tin “Esports rời Asian Games” đang được chia sẻ trên mạng không phản ánh định hướng và kế hoạch hoạt động của OCA.

Tổng giám đốc OCA Husain Al Musallam nhấn mạnh Esports sẽ tiếp tục hiện diện trong hệ thống Asian Games, đồng thời cho biết OCA sẽ duy trì sự hỗ trợ đối với quá trình phát triển của bộ môn này tại châu Á.

Ông Husain Al Musallam cho biết: “Sức phổ biến của Esports tại châu Á là một yếu tố quan trọng được OCA cân nhắc khi đưa ra những quyết định nói trên. Việc thành lập Asian Esports and Mind Sports Games nhằm tạo thêm sân chơi để các VĐV châu Á thể hiện tài năng, đồng thời không làm suy giảm vị thế của Esports trong hệ thống Asian Games.”

Người đứng đầu OCA nói thêm: “OCA sẽ tiếp tục ủng hộ sự phát triển của Esports tại châu Á, đồng thời đẩy mạnh việc quảng bá và giới thiệu Esports thông qua các sự kiện thể thao khác thuộc hệ thống của tổ chức.”

Tuyên bố này cho thấy OCA đang định hướng phát triển Esports theo mô hình song song: tiếp tục duy trì trong chương trình Asian Games và đồng thời xây dựng một sân chơi chuyên biệt dành cho Esports cùng các môn thể thao trí tuệ.

ASIAD mang lại thứ Esports chuyên nghiệp khó tự tạo ra

Esports có một lợi thế mà nhiều môn thể thao truyền thống không có: cộng đồng người chơi và người xem khổng lồ, cùng khả năng kết nối trực tiếp với ngành công nghiệp game.

Nhưng khi bước vào hệ thống thể thao đa môn, Esports nhận được một giá trị khác: tính chính danh thể thao.

Esports lần đầu xuất hiện tại Asian Games với tư cách môn biểu diễn ở Jakarta-Palembang 2018. Tại Hàng Châu 2022, kỳ đại hội thực tế diễn ra năm 2023, Esports trở thành nội dung tranh huy chương chính thức với 7 bộ huy chương.

Điều này biến ASIAD thành một phần quan trọng trong quá trình thể chế hóa Esports tại châu Á. Một VĐV thi đấu trong màu áo đội tuyển quốc gia, nhận huy chương tại một đại hội thể thao cấp châu lục và được đặt trong cùng hệ thống thành tích với các môn thể thao khác tạo ra giá trị khác biệt so với một giải đấu Esports thương mại.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn Asian Esports and Mind Sports Games như một “phiên bản Esports của ASIAD”, sẽ bỏ qua một khác biệt quan trọng: giá trị của hai sự kiện không hoàn toàn giống nhau.

Nhưng ASIAD cũng có giới hạn

Ngược lại, việc đưa Esports vào một đại hội thể thao đa môn đặt ra những giới hạn nhất định.

Chương trình ASIAD phải cân bằng hàng chục môn thể thao, giới hạn thời gian, địa điểm, số lượng VĐV và yêu cầu của các Ủy ban Olympic quốc gia. Esports vì thế không thể đơn giản mở rộng số lượng nội dung theo tốc độ phát triển của thị trường game.

Tại Aichi-Nagoya, OCA lựa chọn 11 nội dung, từ League of Legends, Honor of Kings, Pokémon Unite, PUBG Mobile phiên bản Asian Games, Identity V, Naraka: Bladepoint đến eFootball, Gran Turismo 7 và các nội dung khác.

Danh sách này cho thấy một bài toán đặc thù: Esports không phải một bộ môn duy nhất mà là tập hợp của nhiều tựa game, thể loại và hệ sinh thái nhà phát hành.

Một đại hội thể thao đa môn khó có thể trở thành sân khấu dành riêng cho toàn bộ hệ sinh thái đó. Đây chính là khoảng trống mà một đại hội Esports chuyên biệt có thể lấp đầy.

Kuwait 2027: mở rộng không gian cho Esports

Ngày 19/9/2026, OCA ký hợp đồng với Kuwait, xác nhận quốc gia này đăng cai kỳ Asian Esports and Mind Sports Games đầu tiên vào năm 2027.

Sự kiện mới cho phép OCA xây dựng một sân chơi tập trung hơn vào Esports và các môn thể thao trí tuệ, thay vì phải đặt chúng trong cấu trúc rộng lớn của ASIAD.

Theo tuyên bố của OCA, mục tiêu trực tiếp là “tạo thêm sân chơi để các VĐV châu Á thể hiện tài năng”.

Ở góc độ vận hành, điều này có thể tạo thêm không gian cho nhiều nội dung, nhiều VĐV và nhiều hệ sinh thái game hơn. Quan trọng hơn, OCA có thể tiếp tục quảng bá Esports thông qua một sự kiện mang tính chuyên biệt mà không cần biến ASIAD thành một đại hội ngày càng nặng về Esports.

Nói cách khác, ASIAD cung cấp vị thế cho Esports; đại hội chuyên biệt cung cấp không gian phát triển.

OCA đang xây dựng hệ sinh thái hai tầng?

Nếu đặt hai sự kiện cạnh nhau, có thể thấy một cấu trúc tương đối rõ. Asian Games đóng vai trò sân khấu thể thao đa môn, nơi Esports tiếp tục được công nhận và tranh huy chương dưới màu cờ quốc gia.

Asian Esports and Mind Sports Games có thể trở thành sân chơi chuyên biệt, nơi Esports được phát triển với quy mô và cấu trúc phù hợp hơn với đặc thù của ngành game.

Đây không phải là hai sản phẩm nhất thiết phải loại trừ nhau. Mô hình này cũng phù hợp với chính tuyên bố của Husain Al Musallam rằng việc thành lập đại hội mới “sẽ không làm suy giảm vị thế của Esports trong hệ thống Asian Games”.

Ở góc độ chiến lược, OCA vì thế có thể cùng lúc giữ được hai giá trị: Esports tiếp tục hiện diện trong sự kiện thể thao quan trọng nhất của châu lục, trong khi một sân chơi riêng cho phép tổ chức khai thác sâu hơn sức phổ biến của Esports.

Bài toán lớn nhất vẫn là tính ổn định

Tuy nhiên, việc duy trì hai sân chơi không tự động đảm bảo thành công.

Esports khác thể thao truyền thống ở chỗ vòng đời của một tựa game phụ thuộc vào nhà phát hành, cộng đồng người chơi và sức hấp dẫn thương mại. Một game có thể phát triển mạnh trong vài năm rồi suy giảm nhanh chóng, trong khi những tựa game mới liên tục xuất hiện.

Do đó, một hệ thống thi đấu Esports cấp châu lục phải giải quyết đồng thời ba vấn đề: tính ổn định của giải đấu, sự tham gia của các nhà phát hành và khả năng duy trì sức hút với khán giả.

ASIAD có lợi thế về thương hiệu thể thao và tính liên tục của đại hội. Ngược lại, một giải đấu chuyên biệt có khả năng linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh nội dung theo sự phát triển của Esports.

Đó cũng có thể là lý do mô hình song song trở nên đáng chú ý: OCA không phải lựa chọn giữa tính chính danh của thể thao và tính năng động của Esports, mà đang thử nghiệm cách duy trì cả hai.

Aichi-Nagoya 2026 chỉ là một cột mốc

Từ Jakarta-Palembang 2018 đến Hàng Châu 2022 và Aichi-Nagoya 2026, Esports đã đi từ môn biểu diễn đến nội dung tranh huy chương chính thức. Tuyên bố mới nhất của OCA cho thấy quá trình đó chưa dừng lại.

Kuwait 2027 sẽ mở thêm một sân khấu chuyên biệt, trong khi OCA khẳng định Esports vẫn thuộc hệ thống Asian Games. Điều đáng theo dõi từ nay đến Doha 2030 không chỉ là những tựa game nào được lựa chọn, mà là OCA sẽ phân chia vai trò giữa hai hệ thống này như thế nào.

Nếu ASIAD là nơi Esports chứng minh vị thế của một môn thi đấu trong hệ thống thể thao châu lục, thì Asian Esports and Mind Sports Games có thể trở thành nơi OCA thử nghiệm quy mô, nội dung và cách tổ chức phù hợp hơn với đặc thù của ngành.

Với Esports, câu chuyện vì thế không còn chỉ là “có mặt hay không có mặt tại ASIAD”. Câu hỏi lớn hơn là Esports sẽ được tổ chức như thế nào trong cấu trúc thể thao châu Á đang thay đổi.