Trước thềm kỳ chuyển nhượng, LCK đang có thêm một biến số ngoài chuyên môn: cấu trúc nhận lương. Theo nguồn tin trong ngành ngày 15/10, một bộ phận đáng kể tuyển thủ thu nhập cao đang xem xét lại việc nhận tiền qua doanh nghiệp đứng tên mình, trong bối cảnh xuất hiện thông tin về khả năng Cơ quan Thuế Quốc gia Hàn Quốc (NTS) tăng cường kiểm tra nghĩa vụ tài chính của giới Esports.
Cần nói rõ ngay từ đầu: chưa có trường hợp nào được xác nhận bị truy thu thuế hay xử phạt vì cơ chế thanh toán này. Làn sóng điều chỉnh hiện được mô tả là biện pháp phòng ngừa rủi ro, không phải bằng chứng về sai phạm.
Cơ chế phổ biến ở nhóm đầu bảng lương
Theo các nguồn tin, cách làm này đặc biệt phổ biến ở những tuyển thủ thuộc các đội hàng đầu, với mức lương từ 500 triệu đến 1 tỷ won mỗi năm. Đội tuyển chuyển khoản tiền lương cho công ty do tuyển thủ thành lập, sau đó nhận hóa đơn thuế từ pháp nhân này.
Inven cho biết đã xác minh ít nhất ba trường hợp, trong khi một nguồn tin khác nhận định con số thực tế có thể cao hơn đáng kể. Nhiều đơn vị quản lý đã tìm đến chuyên gia tư vấn để đánh giá lại phương thức nhận thu nhập, sau tin đồn về việc NTS kiểm tra nghĩa vụ thuế của tuyển thủ esports.
Bài toán con số: chênh lệch gần 100 triệu won
Động lực chính nằm ở khoảng cách giữa thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt khi tiền được giữ lại trong công ty. Phép tính minh họa trong bài gốc cho thấy rõ điều này:
Nhận lương cá nhân (500 triệu won/năm): thu nhập chịu thuế khoảng 480 triệu won sau khi trừ tối đa 20 triệu won khấu trừ thu nhập lao động. Với thuế suất 40% trong ví dụ, tổng nghĩa vụ thuế, gồm cả thuế thu nhập địa phương, vào khoảng 183 triệu won, tương đương 36% mức lương.
Nhận qua công ty (giữ lại toàn bộ lợi nhuận): áp thuế suất doanh nghiệp 10% cho 200 triệu won đầu tiên và 20% cho 300 triệu won còn lại. Cộng thuế địa phương, tổng thuế ước tính khoảng 88 triệu won.
Hai phương án lệch nhau gần 100 triệu won. Tuy nhiên, đây chỉ là phép tính giản lược dựa trên thuế suất, không phải kết luận về nghĩa vụ thực tế của bất kỳ tuyển thủ nào. Số thuế phải nộp còn phụ thuộc vào các khoản khấu trừ, chi phí hợp lệ và cách sử dụng khoản tiền sau khi được ghi nhận.
Quan trọng hơn, nếu tiền được rút khỏi công ty dưới dạng lương hoặc cổ tức, thuế thu nhập cá nhân vẫn có thể phát sinh ở giai đoạn đó. Khoản thuế thấp hơn trên giấy vì vậy không đồng nghĩa với việc tuyển thủ tiết kiệm được số tiền tương ứng về lâu dài. Theo các chuyên gia thuế, lợi thế của cấu trúc này còn nằm ở khả năng xử lý chi phí, phân bổ thu nhập và chủ động thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế.
Ranh giới: bản chất hoạt động, không phải tên gọi trên hợp đồng
Lập công ty hay nhận tiền qua pháp nhân không mặc nhiên là vi phạm. Nếu doanh nghiệp thực sự cung cấp dịch vụ, có hoạt động kinh doanh và ghi nhận doanh thu, chi phí phù hợp, việc dùng pháp nhân có thể có cơ sở hợp pháp. Rủi ro xuất hiện khi công ty chỉ tồn tại trên danh nghĩa để chuyển hướng thu nhập cá nhân.
Điều 14 Luật Cơ bản về thuế của Hàn Quốc, theo nguyên tắc bản chất hơn hình thức, cho phép cơ quan thuế xem xét bản chất kinh tế của giao dịch và người thực sự nhận thu nhập, thay vì chỉ dựa vào tên gọi trên hợp đồng hay hình thức thanh toán.
Với tuyển thủ LCK, vấn đề này đặc biệt nhạy cảm do đặc thù công việc. Tuyển thủ thường ký hợp đồng độc quyền với đội, sống tại gaming house, tập luyện theo lịch cố định, tuân theo chỉ đạo của ban huấn luyện và tham gia các trận đấu, sự kiện do đội tổ chức. Theo cảnh báo của giới pháp lý được bài viết dẫn lại, nếu thực tế tuyển thủ làm việc với tư cách cá nhân nhưng nhận lương qua công ty riêng, cơ quan thuế có thể xem xét liệu khoản tiền đó có bản chất là tiền lương cá nhân thay vì doanh thu doanh nghiệp.
Một cuộc kiểm tra thuế nhắm vào tuyển thủ nổi tiếng được cho là đã thúc đẩy nhiều đội và công ty quản lý rà soát lại cấu trúc tài chính. Dù vụ việc này không trực tiếp liên quan đến việc nhận lương qua công ty riêng, một số cố vấn cảnh báo cấu trúc hiện tại có thể bị nhìn nhận là trốn thuế thay vì tránh thuế hợp pháp. Ngoài ra, hai tuyển thủ LCK được cho là từng bị cơ quan thuế điều tra, nhưng chưa có xác nhận các vụ việc này bắt nguồn từ cơ chế nói trên.
Góc kỷ luật: LCK phạt đến đâu?
Rủi ro không chỉ nằm ở cơ quan thuế. Theo quy định giải đấu, tuyển thủ có thể bị xử phạt nếu trở thành đối tượng điều tra hình sự hoặc có hành vi ảnh hưởng tiêu cực đến giải, bao gồm các cuộc điều tra của cơ quan thuế liên quan đến nghi vấn vi phạm luật thuế hoặc Luật Xử phạt tội phạm thuế. Thang hình phạt gồm khoản phạt lên tới 100 triệu won, đình chỉ hoặc cấm thi đấu vĩnh viễn, với thời hạn xem xét kỷ luật là 72 tháng. Trong trường hợp nghiêm trọng, ban tổ chức có thể đình chỉ tạm thời trước khi có kết quả điều tra chính thức.
Tháng 5 vừa qua, LCK đã làm rõ cách diễn giải: hình phạt chủ yếu hướng đến các trường hợp có trách nhiệm hình sự hoặc hành vi trái pháp luật nghiêm trọng tương đương. Những thủ tục hành chính thông thường, như bị điều chỉnh số thuế phải nộp hay phải hoàn thành nghĩa vụ thuế còn thiếu, khó có khả năng tự động dẫn đến án phạt từ giải.
Nghĩa là có một ranh giới rõ giữa kiểm tra thuế thông thường và vụ việc có dấu hiệu hình sự. Nếu kết quả chỉ là nộp bổ sung thuế, tuyển thủ không đương nhiên bị kỷ luật. Ngược lại, bị khởi tố hoặc điều tra hình sự vì nghi vấn trốn thuế có thể đe dọa sự nghiệp, và ngay cả khi chưa có kết luận, việc thông tin bị công khai cũng đủ tạo áp lực dư luận và nguy cơ bị giải xem xét.
LCK có quyền gì với tiền lương?
LCK có vai trò trong khâu phê duyệt hợp đồng nhằm bảo vệ quyền lợi người chơi và hạn chế điều khoản bất công. Ban tổ chức có thể kiểm tra thông tin cơ bản, trong đó có việc bên ký hợp đồng là cá nhân hay pháp nhân, và yêu cầu đội sửa đổi nếu điều khoản vi phạm pháp luật hoặc quy định.
Tuy vậy, quyền xem xét hợp đồng không đồng nghĩa với quyền kiểm soát việc chi trả. LCK không phải một bên trong hợp đồng giữa đội và tuyển thủ, nên cách thức trả lương, tỷ lệ thanh toán hay chủ thể nhận tiền về cơ bản vẫn là thỏa thuận giữa hai bên. Việc đòi giải đấu đơn phương áp đặt thay đổi trong mọi thỏa thuận thanh toán có thể vượt quá thẩm quyền của ban tổ chức, và giới hạn này xuất phát từ vị thế bên thứ ba của giải, không nhất thiết là sự thiếu sẵn sàng can thiệp.
Tác động tới thị trường chuyển nhượng
Thị trường chuyển nhượng thường mở cửa ngay sau Chung kết thế giới, nên thời điểm rà soát lần này có thể để lại dấu ấn rõ rệt. Nếu tuyển thủ chuyển từ nhận tiền qua công ty sang nhận lương trực tiếp, thu nhập thực nhận có thể giảm dù tổng giá trị hợp đồng không đổi, do mất một phần khả năng xử lý chi phí và chủ động thời điểm ghi nhận thu nhập.
Phản ứng dễ đoán là người đại diện sẽ đòi đội cam kết số tiền thực nhận sau thuế để giữ thu nhập ròng tương đương khi gia hạn hoặc chuyển đội. Nếu các đội phải nâng tổng mức đãi ngộ để bù, chi phí nhân sự sẽ tăng, ảnh hưởng đến khoản chi tính theo hệ thống Sporting Financial Regulations (SFR) và có thể làm nặng thêm gánh thuế xa xỉ với đội vượt ngưỡng.
Hệ quả là các cuộc thương lượng sẽ không còn xoay quanh lương trước thuế. Cách thức thanh toán, nghĩa vụ thuế và số tiền thực nhận có thể quan trọng ngang giá trị hợp đồng danh nghĩa. Theo bài viết, một số công ty đại diện tuyển thủ cũng đang hợp tác với các hãng tư vấn thuế để hỗ trợ người chơi rà soát rủi ro, đổi lại là phí giới thiệu dịch vụ, cho thấy tư vấn tài chính đang dần trở thành một mảng đáng kể trong quản lý tuyển thủ chuyên nghiệp.
Góc nhìn pháp lý: “Không có nhiều lý do để lập công ty chỉ để nhận lương”
Luật sư Heo Si-won thuộc hãng luật Yoon & Yang cho rằng ngành esports nên tận dụng thời điểm này để rà soát căn bản cách thiết lập pháp nhân và thanh toán thu nhập. Ông liên hệ với tranh cãi gần đây tại Hàn Quốc về việc người nổi tiếng dùng công ty một thành viên để quản lý thu nhập.
Theo ông, lập công ty để làm các hoạt động kinh doanh hợp pháp không phải hành vi bất hợp pháp. Nhưng nếu công ty không làm việc thực chất mà vẫn nhận thu nhập, khấu trừ chi phí không cần thiết, rồi chia tiền cho cá nhân dưới dạng cổ tức hoặc lương tùy ý, cấu trúc đó có nguy cơ bị coi là trốn thuế. Việc tuyển dụng thành viên gia đình trên danh nghĩa mà không có công việc thực tế cũng có thể là hành vi trái luật.
Heo nhận định một số tuyển thủ dường như đang tìm cách giải thể công ty để quay lại nhận lương cá nhân. Điều đó không chứng minh họ vi phạm, nhưng cho thấy chính người trong cuộc có thể đã nhìn thấy rủi ro trong cấu trúc hiện tại.
Ông cũng cho rằng lợi ích tài chính thực tế có thể hạn chế. Khác với nghệ sĩ có nhiều chi phí kinh doanh cá nhân, tuyển thủ esports thường được đội chi trả phần lớn chi phí hoạt động, nên khả năng khấu trừ chi phí qua doanh nghiệp khó tạo lợi thế đáng kể. Lợi ích chính, nếu có, đến từ việc phân bổ thu nhập giữa các nhân sự trong công ty hoặc điều chỉnh thời điểm ghi nhận thu nhập. Theo ông, pháp nhân chỉ thực sự phù hợp khi tuyển thủ có nhu cầu quản lý các hoạt động ngoài thi đấu như hợp đồng quảng cáo hay các hoạt động thương mại cần cơ cấu tổ chức thực chất.
Nhận định: bài học chuyên nghiệp hóa, không phải vụ bê bối
Mức lương tại LCK đã tăng nhanh, nhưng các chuẩn mực về cách chi trả và quản trị thu nhập dường như chưa theo kịp. Nhận lương qua pháp nhân cá nhân là ví dụ của một cấu trúc có thể tồn tại lâu mà vẫn để ngỏ câu hỏi về bản chất hợp đồng và nghĩa vụ thuế.
Hiện chưa có căn cứ kết luận toàn bộ cơ chế này là bất hợp pháp, và cũng chưa có xác nhận nào về việc các tuyển thủ đang tái cơ cấu đã bị xử phạt. Mỗi trường hợp cần được xét theo hoạt động thực tế của từng pháp nhân, điều khoản hợp đồng và cách ghi nhận, sử dụng thu nhập. Trách nhiệm trước hết thuộc về đội tuyển và tuyển thủ: bảo đảm hợp đồng phản ánh đúng bản chất công việc, nghĩa vụ thuế được thực hiện đầy đủ và chi phí doanh nghiệp có cơ sở hợp lệ. Về phía LCK, vai trò phù hợp là làm rõ yêu cầu hợp đồng, hướng dẫn quy trình rà soát và phối hợp với các bên để giảm rủi ro, trong giới hạn thẩm quyền.
Với kỳ chuyển nhượng sắp tới, câu hỏi không còn chỉ là tuyển thủ ký được hợp đồng bao nhiêu, mà là họ thực nhận bao nhiêu sau thuế, cách trả lương có hợp pháp không, và đội tuyển có giữ được cấu trúc chi phí đó trong khuôn khổ tài chính của giải hay không.
Bình luận (0)
Đăng nhập để bình luận