Valdas Dambrauskas và khoản đầu tư 1.000 euro để tới Champions League

Đêm 25/8/2026, sân Tofiq Bahramov ở Baku chật kín 30.000 người. Sabah, câu lạc bộ chỉ thường chơi trước vài nghìn khán giả ở một sân bóng nhỏ ngoại ô tại Azerbaijan, vừa thua 1-2 lượt đi trước Hapoel Be'er Sheva và 2 lần bị dẫn trước ở lượt về. Tuy nhiên, bắt nguồn từ bàn thắng gỡ hòa ở phút 74, trước khi gỡ hòa lần nữa ở phút 90+4, họ đưa được trận đấu vào hiệp phụ và thắng tưng bừng với tổng tỉ số 5-2. Tổng tỷ số là 6-4, và một câu lạc bộ mới 9 tuổi trở thành đội trẻ nhất lịch sử góp mặt ở vòng League Phase của Champions League.

Trên đường biên, người đàn ông 49 tuổi mang tên Valdas Dambrauskas, HLV của Sabah, tự nhận mình là "huấn luyện viên hạnh phúc nhất thế giới". Tuy nhiên, ông lại….chưa từng chơi bóng chuyên nghiệp một ngày nào. Sự nghiệp của ông không bắt đầu ở học viện đào tạo trẻ, mà trên ghế nóng của một chương trình truyền hình.

Bốn nghìn litas

Đầu những năm 2000, Valdas Dambrauskas là một sinh viên 25 tuổi ở Lithuania, nước cộng hòa Baltic vừa thoát khỏi Liên Xô chưa đầy một thập kỷ. Ông lớn lên ở Pakruojis trong một gia đình lao động, bố làm xây dựng, mẹ nấu ăn ở căng tin, và mồ côi cha năm 11 tuổi. Đam mê bóng đá nhưng không có tài năng để chơi, ông có một đam mê khác: các gameshow.

Ông đăng ký tham gia "Sesi nuliai – milijonas", phiên bản Lithuania của "Ai Là Triệu Phú", và ra về với 4.000 litas. Quy đổi thời điểm đó khoảng 1.000 euro; tính theo giá trị hiện nay chừng 2.500 bảng Anh. Với hầu hết mọi người, đó là một kỳ nghỉ. Nhưng với Dambrauskas, đó chính là vốn khởi nghiệp cho hành trình của ông.

Ông cùng bạn gái bay sang London, dùng gần hết tiền thưởng cho vé máy bay và tiền thuê nhà với vốn tiếng Anh hạn chế, còn tài khoản chỉ đủ sống trong 1 tháng. Ông nhập học ngành khoa học thể thao và huấn luyện tại Đại học London Metropolitan, làm thêm ở cửa hàng bán lẻ để lấy bằng huấn luyện, và năm 2007 nhận công việc đầu tiên: dẫn dắt Kingsbury London Tigers, một đội bóng ở giải hạng Chín nước Anh.

Hạng Chín, để hình dung, là 8 bậc dưới Premier League. Đó là những sân bóng công viên, không lương hoặc gần như không lương, nơi cầu thủ đi làm cả ngày rồi đến tập buổi tối. Dambrauskas đưa Kingsbury lên vị trí cao nhất lịch sử đội bóng, và cái tên lạ tai của ông bắt đầu được chuyền tay trong giới huấn luyện trẻ London. Sau đó, Fulham nhận ông vào học viện, và Brentford cũng vậy. Ngoài ra, ông từng có thời gian quan sát tại Manchester United.

Trở về để đi xa

Tốt nghiệp năm 2009, Dambrauskas làm điều mà ít huấn luyện viên đang ở Anh làm – đó là quay về Lithuania để dẫn dắt đội tuyển U17 quốc gia. Ông trở thành trợ lý ở Ekranas và giành cú đúp danh hiệu năm 2011 ở quê nhà, trước khi lên làm huấn luyện viên trưởng khi đội đang trên bờ vực phá sản. Năm 2014, ông sang Zalgiris – gã khổng lồ nhiều năm thống trị bóng đá Lithuania và giành tất cả mọi danh hiệu quốc nội cho đến năm 2017, trong đó có cú ăn 4 lịch sử mùa 2016.

Sau khi “phá đảo” quê nhà, Dambrauskas đã nhảy ra khỏi vùng Baltic. Sau đó, mỗi bước là một tầm cao mới về ngân sách và áp lực trong hành trình của ông -  khi "chữa lành" một Hajduk Split hỗn loạn tại Croatia, giành chức vô địch với Ludogorets tại Bulgaria, trước khi liên tục rong ruổi qua Hy Lạp, Đảo Síp, rồi Hungary, khi dẫn dắt đến 12 đội bóng chỉ trong chưa đầy 20 năm.

Hồ sơ ấy nói lên một điều rằng - Dambrauskas không phải kiểu huấn luyện viên được trao một đội bóng lớn để giữ. Ông được thuê để xây, để sửa, hoặc để phá thế độc tôn của ai đó.

Phá thế độc tôn

Ở Azerbaijan, thế độc tôn ấy có tên Qarabag. Suốt hơn một thập kỷ, chuyện Qarabag vô địch quốc gia là gần như đương nhiên và là câu lạc bộ Azerbaijan duy nhất từng dự vòng bảng Champions League. Sabah, thành lập năm 2017, là một dự án hoàn toàn khác – họ là một đội bóng còn rất non trẻ, sân thì nhỏ, còn lần góp mặt ở cúp châu Âu đầu tiên chỉ mới diễn ra năm 2023. Giá trị đội hình của họ chỉ có 17 triệu euro tổng thể, tức là chỉ bằng có 1.8% so với Manchester United.

Mùa 2025/26, trong năm thứ 9 tồn tại, Sabah đã gây sốc khi giành cú đúp vô địch quốc gia lần đầu tiên và Cúp quốc gia, phá vỡ kỷ nguyên thống trị của Qarabag. Họ đem cơn sốt đó đến vòng loại Champions League khi trải qua 4 vòng đấu liên tiếp, khi liên tiếp hạ gục đại diện của xứ Wales, Phần Lan, Đan Mạch và Israel. Và đêm Baku trước Hapoel Be’er Sheva là chương cuối của chuỗi đó.

Dambrauskas, trong cuộc phỏng vấn với Flashscore ngay sau trận, gọi Sabah là đội bóng hay nhất ông từng dẫn dắt. Ông cũng nói về triết lý mà ông gọi là bóng đá kiểm soát, và về một điều ít huấn luyện viên chịu thừa nhận: rằng những người bước vào nghề mà không có sự nghiệp cầu thủ phải bù đắp bằng việc học mỗi ngày, và nỗi sợ lớn nhất của ông là ngừng học.

Ông cũng lập một kỷ lục ít ai để ý – đó là huấn luyện viên Lithuania đầu tiên trong lịch sử đứng ở khu kỹ thuật Champions League. Đối thủ đầu tiên trên sân nhà, theo kết quả bốc thăm, là Barcelona.

Bài học về vốn

Ngành bóng đá đo lường mọi thứ bằng tiền - từ giá chuyển nhượng, quỹ lương, cho đến tiền bản quyền truyền hình. Trong hệ quy chiếu đó, câu chuyện Dambrauskas gần như là một phép thử cực đoan: đầu vào là 1.000 euro và một tấm vé máy bay, đầu ra là một suất trong nhóm 36 huấn luyện viên đắt giá nhất châu Âu, sau 25 năm.

Không có phép màu nào ở đây. Có một thị trường lao động bóng đá châu Âu đủ mở để một người Lithuania không tên tuổi được nhận vào học viện Fulham nhờ năng lực thay vì lý lịch. Có một hệ thống bằng cấp huấn luyện mà người ta có thể học được thay vì phải được sinh ra với nó. Và có một người sẵn sàng bắt đầu từ hạng Chín.

Sabah là câu lạc bộ trẻ nhất từng dự Champions League. Người dẫn dắt họ là bằng chứng rằng trong bóng đá, xuất phát điểm không quyết định đích đến, chỉ quyết định con đường dài hay ngắn.