Vì sao VFF chọn HLV Nhật Bản cho U20 Việt Nam?

Khoảng trống đáng lo giữa U17 và U23

Mốc son duy nhất thường được nhắc tới khi nói về U20 Việt Nam là năm 2017, khi đội bóng với nòng cốt Quang Hải, Đoàn Văn Hậu trở thành đội tuyển 11 người đầu tiên của bóng đá Việt Nam giành vé dự World Cup. Từ đó đến nay, cái bóng của thế hệ vàng ấy ngày càng trở nên lớn hơn khi các lứa kế tiếp liên tục thất bại.

Từ năm 2017 đến nay, các lứa U19/20 Việt Nam đã 4 lần bị loại ngay vòng bảng tại giải Đông Nam Á và 2 lần dừng bước ở vòng bảng VCK U20 châu Á, vào các năm 2018 và 2023. Đội thậm chí còn bị loại ngay từ vòng loại năm 2025. Thành tích tốt nhất trong toàn bộ giai đoạn này chỉ là vị trí thứ ba tại giải Đông Nam Á 2022, một kết quả khiêm tốn so với kỳ vọng.

Trận thua U20 Triều Tiên tại bảng C vòng loại U20 châu Á 2027 trên sân Việt Trì không đơn thuần là một kết quả không như ý trong một ngày thi đấu không tốt. Nó tiếp nối một kịch bản đã lặp đi lặp lại qua nhiều thế hệ cầu thủ khác nhau, với nhiều ban huấn luyện khác nhau.

Sự tương phản càng trở nên rõ ràng khi đặt cạnh thành tích của các cấp độ khác. HLV Kim Sang Sik đang dẫn dắt cả đội tuyển quốc gia lẫn U23 Việt Nam liên tục mang về danh hiệu, trong khi U17 cũng dần tìm lại hướng đi dưới bàn tay của HLV Cristiano Roland với tấm vé đi World Cup.

Nghịch lý này đặt ra câu hỏi: vì sao cùng một nền bóng đá nhưng riêng lứa U19/20 lại liên tục vấp ngã?

Nhìn vào danh sách các HLV từng dẫn dắt lứa U19/20 Việt Nam những năm qua, điểm chung dễ thấy nhất là sự thay đổi liên tục. Từ Hoàng Anh Tuấn đến Philippe Troussier, Đinh Thế Nam rồi trở lại Hoàng Anh Tuấn, Hứa Hiền Vinh. Mỗi chu kỳ 1-2 năm lại có một ban huấn luyện mới, mang theo một triết lý mới và xây dựng lại từ đầu. Tính liên tục gần như không duy trì, khiến mỗi lứa cầu thủ phải bắt đầu quá trình thích nghi với một hệ thống mới thay vì kế thừa nền tảng của lứa trước.

Song vấn đề không chỉ nằm ở con người. Độ tuổi 18 đến 20 là giai đoạn chuyển tiếp khó nhất trong hành trình phát triển của một cầu thủ. Sau lứa U17, cầu thủ cần môi trường thi đấu có cường độ cao và ổn định để tiếp tục phát triển.

Nhưng tại Việt Nam, V.League vẫn chưa tạo đủ không gian cho cầu thủ trẻ ở độ tuổi này. Các cầu thủ thường chỉ gặp nhau trong những đợt tập trung ngắn ngày, thiếu nền tảng thi đấu thực chiến xuyên suốt cả mùa giải.

Trong khi đó, sức cạnh tranh ở cấp độ U20 châu Á ngày càng khắc nghiệt. Iran, Triều Tiên, Nhật Bản, Hàn Quốc đều đầu tư bài bản cho lứa tuổi này trong nhiều thập kỷ. Thể chất và nền tảng chiến thuật của cầu thủ Việt Nam ở độ tuổi U20 vẫn còn khoảng cách đáng kể so với các đối thủ trực tiếp.

Nhìn rộng hơn, chuỗi thất bại từ năm 2017 cho thấy đây không phải vấn đề của một cá nhân hay một thế hệ. Khi nhiều lứa cầu thủ khác nhau, với những tập thể ban huấn luyện khác nhau, vẫn cho ra kết quả tương tự, nguyên nhân cần được tìm kiếm ở cấp độ hệ thống.

Khoảng trống giữa lứa U17 và U23 đang là vùng tối trong quy trình đào tạo bóng đá trẻ Việt Nam. Và trong bối cảnh U20 Việt Nam vẫn còn trận đấu với Palestine, câu chuyện trước mắt là làm thế nào để đội bóng tận dụng cơ hội còn lại ở vòng loại. Nhưng về lâu dài, bài toán lớn hơn vẫn là làm sao thu hẹp khoảng trống trong quá trình phát triển cầu thủ trẻ.

HLV Yutaka Ikeuchi và lựa chọn Nhật Bản của VFF

Việc VFF lựa chọn Yutaka Ikeuchi cho U20 Việt Nam không bắt đầu từ thời điểm ông nhận nhiệm vụ HLV trưởng. Nền tảng của quyết định này nằm ở quá trình nhiều năm gắn với bóng đá trẻ của nhà cầm quân người Nhật.

Sinh năm 1961, Ikeuchi từng thi đấu chuyên nghiệp và khoác áo đội tuyển Nhật Bản giai đoạn 1981-1985. Sau khi giải nghệ, ông chuyển sang công tác huấn luyện và dành phần lớn sự nghiệp cho đào tạo trẻ, từng dẫn dắt các đội U15, U16 và U17 Nhật Bản, đồng thời giữ vai trò Giám đốc đào tạo trẻ của Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản (JFA) và tham gia giảng dạy các khóa đào tạo HLV.

Hồ sơ đó cho thấy đào tạo và phát triển cầu thủ trẻ là lĩnh vực chuyên môn xuyên suốt sự nghiệp của Ikeuchi. Khi sang Việt Nam, ông tiếp tục được giao công việc ở các đội tuyển trẻ, thay vì đi theo hướng huấn luyện bóng đá chuyên nghiệp cấp CLB.

Tháng 2/2025, VFF ký hợp đồng với Ikeuchi trong vai trò cố vấn, giám sát kỹ thuật cho U17 Việt Nam. Ông đồng hành cùng HLV Cristiano Roland và ban huấn luyện trong quá trình chuẩn bị cho VCK U17 châu Á 2025. Từ nền tảng này, Ikeuchi tiếp tục tham gia công tác tại các đội tuyển trẻ Việt Nam và sau đó được giao phụ trách U20.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự nối tiếp ấy. Ikeuchi không tiếp cận lứa U20 như một nhóm cầu thủ hoàn toàn mới, mà đã có thời gian theo dõi và làm việc với họ từ cấp U17. Trong năm 2025 và 2026, quá trình này tiếp tục duy trì khi ông tham gia xây dựng lực lượng U20. Đây cũng là lứa cầu thủ từng suýt giành vé dự U17 World Cup 2025.

Sự lựa chọn Ikeuchi gắn với một bài toán rộng hơn nhiệm vụ tại vòng loại U20 châu Á 2027. Theo Ikeuchi, lãnh đạo VFF đề nghị ông tham gia phát triển các lứa U15 và U18, hướng tới mục tiêu giành quyền dự các vòng chung kết U17 và U20 World Cup.

Quá trình đó cũng diễn ra trên nền tảng hợp tác giữa VFF và JFA trong đào tạo, phát triển bóng đá trẻ. Với U20 Việt Nam, mối liên hệ này được thể hiện trong quá trình chuẩn bị cho vòng loại U20 châu Á 2027, trong đó đội tuyển có thời gian tập huấn và thi đấu tại Nhật Bản.

Điểm cốt lõi trong lựa chọn Ikeuchi nằm ở sự kết hợp giữa chuyên môn đào tạo trẻ và quá trình đã được kiểm chứng qua thời gian làm việc tại Việt Nam. Ông có kinh nghiệm ở các cấp độ U15, U16, U17 của Nhật Bản, đồng thời đã theo dõi nhóm cầu thủ Việt Nam từ U17 trước khi tiếp tục phụ trách U20. Đây là khác biệt đáng kể so với việc một HLV chỉ bắt đầu tiếp cận đội bóng trong thời gian ngắn trước một giải đấu.

Tuy nhiên, lựa chọn về mặt nhân sự vẫn phải được kiểm chứng bằng kết quả thi đấu. U20 Việt Nam đã khởi đầu vòng loại U20 châu Á 2027 bằng thất bại 0-3 trước U20 Triều Tiên. Trận gặp U20 Palestine tối nay sẽ tác động trực tiếp đến cơ hội đi tiếp của U20 Việt Nam, đồng thời là phép thử quan trọng đối với Ikeuchi trong nhiệm vụ đưa đội tuyển trở lại cuộc đua giành vé dự VCK.