Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam và thử thách thi đấu lúc 8h sáng tại AVC Cup 2026

Thi đấu vào lúc 08h00 sáng, dưới góc độ khoa học thể thao, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thể lực, phản xạ, khả năng ra quyết định và hiệu suất thi đấu của các vận động viên.

Thi đấu lúc 8h sáng là bất lợi?

Trong bóng chuyền hiện đại, phần lớn các giải đấu quốc tế thường được tổ chức vào khung giờ chiều hoặc tối. Đây là thời điểm cơ thể con người đạt trạng thái hoạt động tối ưu sau nhiều giờ thức dậy, vận động và hấp thụ năng lượng.

Ngược lại, khi phải thi đấu vào lúc 8h sáng, các vận động viên thực tế phải thức dậy từ rất sớm. Với quy trình thi đấu chuyên nghiệp, các tuyển thủ thường cần ít nhất 3 giờ đồng hồ trước trận đấu để ăn sáng, chuẩn bị tâm lý, di chuyển tới nhà thi đấu và thực hiện các bài khởi động.

Điều đó đồng nghĩa các tuyển thủ Việt Nam có thể phải thức dậy từ khoảng 4h30 đến 5h sáng mỗi ngày thi đấu. Đây là sự thay đổi rất lớn đối với nhịp sinh học thông thường của cơ thể, đặc biệt với những vận động viên vốn quen tập luyện và thi đấu vào buổi chiều hoặc buổi tối. 

Tất nhiên, nhìn đi cũng phải nhìn lại, đấy là nếu đội tuyển nữ Việt Nam bị ảnh hưởng thì điều đó cũng tác động không nhỏ tới chính đối thủ của chúng ta.

Nghiên cứu khoa học cho thấy hiệu suất có thể giảm tới 26%

Những ảnh hưởng của việc thi đấu vào buổi sáng không chỉ là cảm nhận chủ quan. Năm 2015, hai nhà khoa học Elise Facer-Childs và Roland Brandstaetter của Đại học Birmingham (Vương quốc Anh) đã thực hiện một nghiên cứu nổi tiếng về ảnh hưởng của đồng hồ sinh học đến thành tích thể thao. Kết quả được công bố trên tạp chí khoa học Current Biology.

Các vận động viên tham gia nghiên cứu được kiểm tra thể lực nghiêm ngặt thông qua bài chạy đa giai đoạn (bleep-test) tại 6 khung giờ khác nhau từ 8h sáng đến 22h tối. Kết quả cho thấy hiệu suất vận động của một người có thể dao động tới 26% giữa thời điểm phong độ thấp nhất và thời điểm đạt đỉnh trong ngày. Đây là một con số rất lớn đối với thể thao đỉnh cao.

Ở trình độ quốc tế, khoảng cách thắng thua đôi khi chỉ đến từ một pha phòng thủ, một tình huống phản công hay một cú phát bóng. Việc mất đi vài phần trăm hiệu suất đã đủ tạo nên khác biệt, chưa kể mức suy giảm có thể lên tới hơn 20%.

Không phải ai cũng đạt đỉnh phong độ vào cùng một thời điểm

Một phát hiện đáng chú ý khác từ nghiên cứu là mỗi người có một kiểu đồng hồ sinh học riêng, gọi là Chronotype.

Nhóm dậy sớm thường đạt đỉnh phong độ thể chất vào khoảng 12h10 trưa, tức khoảng 5,5 giờ sau khi thức dậy. Nhóm trung gian đạt đỉnh phong độ vào khoảng 15h50. Trong khi đó, nhóm thức khuya hay còn gọi là “cú đêm” đạt đỉnh phong độ vào gần 20h tối.

Đáng chú ý, khi nhóm “cú đêm” bị yêu cầu kiểm tra thể lực vào lúc 8h sáng, hiệu suất của họ giảm tới 26% so với thời điểm tốt nhất trong ngày. Điều này cho thấy cùng một lịch thi đấu nhưng mức độ ảnh hưởng với từng vận động viên sẽ khác nhau.

Trong một đội tuyển, rất khó để tất cả các cầu thủ đều sở hữu đồng hồ sinh học giống nhau. Vì vậy việc thi đấu vào sáng sớm có thể khiến một số vận động viên chưa đạt trạng thái tối ưu về thể chất lẫn tinh thần.

Cơ thể con người chưa thực sự sẵn sàng cho cường độ cao vào buổi sáng

Theo các chuyên gia y học thể thao, nguyên nhân nằm ở chính cơ chế sinh học tự nhiên của cơ thể. Thân nhiệt cốt lõi của con người thường xuống mức thấp nhất vào khoảng 4h đến 6h sáng. Sau đó cơ thể cần thêm nhiều giờ để nhiệt độ tăng dần tới mức lý tưởng cho hoạt động thể chất cường độ cao.

Khi thi đấu quá sớm, cơ bắp và các khớp chưa đạt được độ linh hoạt tối đa. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức bật, tốc độ di chuyển, khả năng đổi hướng và lực phát động trong các pha tấn công.

Đối với bóng chuyền, đây là những yếu tố đặc biệt quan trọng. Một vài centimet trong độ cao bật nhảy hay một phần nhỏ của tốc độ phản xạ cũng có thể quyết định thành bại trong các pha chắn bóng hoặc cứu bóng.

Không chỉ cơ bắp, hệ thần kinh trung ương cũng chưa hoạt động ở trạng thái tối ưu vào buổi sáng. Khả năng xử lý thông tin, phản xạ với tình huống bất ngờ và đưa ra quyết định trong tích tắc đều có thể chậm hơn so với buổi chiều hoặc buổi tối. Trong môn bóng chuyền, nơi mọi tình huống diễn ra chỉ trong vài phần nghìn giây, điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thi đấu.

Đội tuyển Việt Nam cần làm gì?

May mắn là thể thao hiện đại đã có nhiều phương pháp để giảm thiểu những tác động tiêu cực của lịch thi đấu sáng sớm. Tại các nền thể thao phát triển, các đội tuyển thường bắt đầu điều chỉnh đồng hồ sinh học của vận động viên từ 5 đến 7 ngày trước giải đấu.

Quá trình này bao gồm thay đổi giờ ngủ, giờ thức dậy, giờ tập luyện và chế độ dinh dưỡng. Nhiều đội tuyển còn áp dụng liệu pháp ánh sáng, kiểm soát thời gian tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo để cơ thể thích nghi nhanh hơn với khung giờ thi đấu.

Nếu được thực hiện đúng cách, các vận động viên có thể dịch chuyển “đỉnh phong độ sinh học” đến gần thời gian thi đấu hơn. Đây là lý do các đội tuyển hàng đầu thế giới luôn có sự hỗ trợ của chuyên gia thể lực, chuyên gia sinh lý học thể thao và chuyên gia dinh dưỡng.

Bài toán dài hạn của thể thao Việt Nam

AVC Cup 2026 một lần nữa cho thấy vai trò quan trọng của khoa học thể thao trong thể thao thành tích cao. Trong nhiều năm qua, bóng chuyền Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể về chuyên môn, chiến thuật và công tác huấn luyện.

Tuy nhiên khoảng cách với các cường quốc vẫn còn tồn tại ở những lĩnh vực hỗ trợ như khoa học vận động, phục hồi thể lực, phân tích dữ liệu và quản lý nhịp sinh học. Những chi tiết tưởng chừng rất nhỏ như giờ thi đấu thực tế có thể tạo nên ảnh hưởng lớn tới thành tích của cả đội tuyển.

Chính vì vậy, việc đầu tư vào đội ngũ chuyên gia thể lực, chuyên gia y học thể thao và các nhà khoa học vận động từ những nền thể thao tiên tiến là nhu cầu cần thiết đối với không chỉ bóng chuyền mà còn nhiều môn thể thao khác của Việt Nam.

Thách thức nhưng không phải lý do để biện minh

Việc phải thi đấu 5 trận vòng bảng liên tiếp vào lúc 8h sáng chắc chắn sẽ là một thử thách đáng kể đối với đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam tại AVC Cup 2026.

Tuy nhiên, đây là điều kiện chung mà các đội bóng tham dự giải đều phải đối mặt. Vấn đề nằm ở khả năng thích nghi và chuẩn bị của từng đội tuyển, bởi môi trường thể thao đỉnh cao luôn yêu cầu sự thích ứng ở mức cao nhất với không chỉ múi giờ mà còn là thời tiết, vấn đề ăn uống sinh hoạt... Nếu có sự điều chỉnh hợp lý về giáo án tập luyện, giờ giấc sinh hoạt và công tác phục hồi, đội tuyển Việt Nam hoàn toàn có thể hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực từ lịch thi đấu.

Dù vậy, câu chuyện AVC Cup 2026 cũng là lời nhắc nhở rằng trong thể thao hiện đại, chiến thắng không chỉ được quyết định bởi kỹ thuật hay chiến thuật trên sân mà còn đến từ những yếu tố khoa học phía sau hậu trường. Và đó chính là lĩnh vực mà bóng chuyền Việt Nam cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ trong tương lai nếu muốn vươn tới những cột mốc cao hơn ở đấu trường quốc tế.