Từ việc ngôi sao điền kinh Caster Semenya bị cấm thi đấu và câu hỏi thế nào được coi là... nữ

Câu hỏi tại sao một VĐV nữ lại không thể thi đấu với những VĐV nữ khác trở thành câu hỏi cốt lõi của phiên điều trần trước Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS), cơ quan quốc tế giúp giải quyết các tranh chấp liên quan đến thể thao.

Dự kiến, phán quyết về trường hợp của VĐV Caster Semenya và Điền kinh Nam Phi với Hiệp hội Liên đoàn điền kinh quốc tế (IAAF) sẽ được đưa ra vào cuối tháng 4 này.

Semenya từng là nhà vô địch Olympic 2012 và 2016 nội dụng chạy 800 mét cũng như 3 huy chương vàng thế giới. Thế nhưng VĐV sinh năm 1991 này lại bị nghi ngờ về giới tính.

IAAF đã yêu cầu Semenya thực hiện một bài kiểm tra xác minh giới tính để xác định xem có phải là nữ hay không. Kết quả kiểm tra không bao giờ được công bố chính thức, nhưng một số thông tin rò rỉ trên báo chí dẫn đến tuyên bố về việc Semenya có một đặc điểm liên giới tính.

Vụ việc này tập trung vào tính hợp pháp của quy định đủ điều kiện mà IAAF đưa ra vào năm 2018 đối với phụ nữ có sự khác biệt về phát triển giới tính (phụ nữ liên giới tính), được IAAF định nghĩa là phụ nữ có nồng độ testosterone trên 5 nanomole trên một lít máu (nmol/l).

Theo các quy tắc này, các VĐV nữ có sự khác biệt về phát triển giới tính sẽ phải giảm và duy trì mức testosterone của mình xuống còn 5nmol/l hoặc ít hơn để thi đấu. Lý do đằng sau quy định là phụ nữ có nồng độ testosterone cao tự nhiên và cơ thể rất nhạy cảm với testosterone đó có lợi thế đáng kể về hiệu suất so với các VĐV khác trong các sự kiện nhất định.

Tuy nhiên, khẳng định này phải được đặt câu hỏi. Đầu tiên, đó là vì nghiên cứu đã không thể chứng minh mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa nồng độ testosterone và hiệu suất thể thao - do có rất nhiều yếu tố khác đóng vai trò. Thứ hai, vì không có xét nghiệm trong phòng thí nghiệm hợp lệ để xác định mức độ nhạy cảm của phụ nữ với testosterone.

Hiện tại, IAAF bắt buộc hình ảnh cơ thể, phụ khoa và X quang để xác định các dấu hiệu thực thể làm đại diện cho độ nhạy testosterone. Tuy nhiên, cách tiếp cận này không đáng tin cậy, chịu trách nhiệm cho việc giải thích sai và chủ quan, được xem là không phù hợp và xâm phạm quyền riêng tư.