Esports 2025: Năm “tái thiết” của ngành công nghiệp thể thao điện tử (Phần 1)

Nếu năm 2024 được xem là thời điểm Esports phải đối mặt với “mùa đông khắc nghiệt”, thì 2025 lại là năm ngành công nghiệp này bắt đầu gieo những “hạt giống mùa xuân”. Qua nhiều cuộc phỏng vấn với nhà phát hành, lãnh đạo tổ chức Esports và các nhà đầu tư, một nhận định chung dần hình thành: ngành Esports không còn chạy theo tăng trưởng bùng nổ, mà tập trung vào sự sống còn thông qua tính bền vững.

Robin Piispanen, Giám đốc mảng PRO và Sim của Logitech G, nhận định: “Có thể gọi 2025 là năm thiết lập lại. Nền tảng của ngành vẫn vững chắc, nhưng chúng ta chứng kiến một quá trình điều chỉnh rõ rệt: các tổ chức tái cấu trúc mạnh mẽ, ngân sách bị siết chặt và toàn ngành buộc phải vận hành kỷ luật hơn.”

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi những đơn vị tổ chức giải đấu – một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái Esports. Sebastian Weishaar, Chủ tịch ESL FACEIT Group, mô tả năm 2025 là “một năm mang tính xây dựng” cho ngành.

“Đây không phải năm tăng trưởng lớn nhất, nhưng nó giúp Esports trở nên mạnh mẽ và bền vững hơn,” ông nói.

Theo Weishaar, một thay đổi mang tính cấu trúc đóng vai trò quan trọng: các hệ sinh thái thi đấu mở hoặc lai (open/hybrid) lần đầu tiên chiếm khoảng 50% toàn bộ hệ thống Esports. Điều này giúp giảm rào cản gia nhập, củng cố hệ thống đào tạo tài năng từ phong trào và tạo ra những mô hình thi đấu ổn định hơn.

Monica Dinsmore, Giám đốc Esports tại Electronic Arts (EA), cũng cho rằng 2025 là “năm bản lề”, khi ngành chuyển trọng tâm sang sự bền vững và mức độ gắn kết của cộng đồng thay vì mở rộng quy mô bằng mọi giá.

Trong khi đó, Michael Decker, Giám đốc điều hành Target Esports, nhận định thẳng thắn: “Sau nhiều năm đầu tư ồ ạt và chứng kiến nhiều thương hiệu Esports lớn chật vật tồn tại, 2025 có thể là năm ngành công nghiệp này buộc phải chậm lại để tự điều chỉnh.”

Khoảng cách ngày càng lớn giữa các tổ chức

Quá trình “tái thiết” này cũng làm lộ rõ khoảng cách giữa các tầng lớp trong hệ sinh thái Esports.

Ở nhóm dẫn đầu, một số ít tổ chức toàn cầu vẫn giữ được sự ổn định nhờ mở rộng mô hình kinh doanh vượt ra ngoài thi đấu. Những đội như G2 Esports hay Team Vitality theo đuổi chiến lược đa lĩnh vực, kết hợp giữa thi đấu, sản xuất nội dung, văn hóa cộng đồng và dịch vụ thương mại.

Nhân dịp kỷ niệm 10 năm thành lập, G2 triển khai hàng loạt dự án mới, từ việc thành lập đội bóng đá 7 người G2 FC thi đấu tại Kings League, đến việc phát triển nội dung IP riêng như webcomic và hợp tác với các thương hiệu thời trang.

Trong khi đó, Team Vitality – tổ chức có trụ sở tại Paris – tiếp tục mở rộng cả về địa lý lẫn thương mại sau thành công trong Counter-Strike 2. Năm 2025, đội đã mua lại Bigetron Esports nhằm củng cố vị thế tại Đông Nam Á, đồng thời ra mắt công ty marketing riêng mang tên RushBee.

Danny Engels, Giám đốc vận hành toàn cầu của Team Vitality, cho biết:
“2025 là một năm mang tính chuyển đổi với chúng tôi, thậm chí có thể là năm quan trọng nhất. Thương vụ Bigetron giúp chúng tôi bước chân vào thị trường game di động đang phát triển mạnh, còn RushBee cho phép Vitality khai thác giá trị sáng tạo của mình ngoài khuôn khổ tài trợ.”

Khó khăn của nhóm trung và nhỏ

Trái ngược với nhóm dẫn đầu, các tổ chức tầm trung lại trải qua một năm đầy khó khăn.

Engels thừa nhận: “Chúng ta không thể gọi 2025 là một năm tốt cho toàn ngành khi nhiều tổ chức đang đối mặt với nguy cơ phá sản hoặc phải cắt giảm quy mô lớn. Hàng trăm nhân sự tâm huyết đã rời khỏi ngành.”

Thomas Hamence, CEO của paiN Gaming tại Brazil, thậm chí cảnh báo về những hệ lụy dài hạn: “Hiện tại, hệ sinh thái ở tầng trung và thấp gần như đang vận hành bằng những nguồn lực cuối cùng. Nếu tầng này sụp đổ, hệ thống đào tạo tài năng cũng sẽ sụp theo – nhưng dường như rất ít người muốn nói về điều đó.”

Esports World Cup – chất xúc tác hiếm hoi

Giữa bối cảnh toàn ngành thu hẹp, Esports World Cup (EWC) nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi.

Nhiều nhân vật trong ngành không chỉ xem EWC là một giải đấu lớn, mà còn là bước ngoặt quan trọng của Esports toàn cầu.

Đại diện của tổ chức Trung Quốc JD Gaming cho biết EWC đã thay đổi cả lịch thi đấu lẫn logic kinh doanh của các đội tuyển, buộc các tổ chức phải thích nghi với môi trường cạnh tranh toàn cầu hơn. Đồng thời, giải đấu cũng mang lại những nguồn doanh thu mới cho các CLB.

Thomas Hamence cũng đồng tình khi cho rằng EWC đã “bơm thêm năng lượng kinh tế đáng kể” cho hệ sinh thái.

Fabian Scheuermann, Giám đốc phụ trách trò chơi của Esports World Cup Foundation, khẳng định năm 2025 đã chứng minh mô hình của giải đấu hoạt động hiệu quả:

“Ý tưởng cạnh tranh đa tựa game không còn là thử nghiệm nữa. Nó đã chứng minh được khả năng vận hành ở quy mô lớn.”

Theo ông, cuộc đua Club Championship kéo dài suốt mùa giải đã tạo ra một câu chuyện hấp dẫn cho người hâm mộ, chứng minh rằng mô hình thi đấu xuyên tựa game có thể tạo nên một hệ thống cạnh tranh kịch tính và khó đoán từ đầu đến cuối.

Quyền lực của nhà phát hành và những căng thẳng cấu trúc

Năm 2025 cũng làm rõ hơn thực tế rằng Esports vẫn phụ thuộc mạnh mẽ vào các nhà phát hành game.

Tobias Michael Scholz, học giả nghiên cứu Esports tại Đại học Agder (Na Uy), cho rằng Esports không phải một ngành giải trí độc lập hoàn toàn, mà vận hành giống một nền kinh tế nền tảng, nơi nhà phát hành nắm quyền kiểm soát lớn.

Điều này thể hiện rõ ở sự khác biệt giữa các hệ sinh thái. Mô hình giải đấu mở của Counter-Strike 2 do Valve phát triển được khen ngợi vì tạo ra sự tự do cạnh tranh, nhưng cũng bị Danny Engels đánh giá là “thiếu ổn định và dễ biến động”.

Ngược lại, những nhà phát hành như Riot Games được ghi nhận vì nỗ lực ổn định hệ sinh thái Esports thông qua các mô hình chia sẻ doanh thu mới – theo nhận định của CEO G2 Esports, Alban Dechelotte.

Ở cấp độ tổ chức giải đấu, năm 2025 cũng chứng kiến xu hướng tái cấu trúc và sáp nhập. Việc NODWIN Gaming (Ấn Độ) mua lại đơn vị tổ chức giải đấu Starladder (Ukraine) là một ví dụ điển hình cho chiến lược mở rộng quy mô nhằm giảm rủi ro.

Tuy nhiên, sự phát triển của các hệ sinh thái mở – đặc biệt trong Counter-Strike – cũng dẫn đến tình trạng lịch thi đấu quá tải. Các nhà tổ chức như BLAST, ESL FACEIT Group và PGL cạnh tranh gay gắt để thu hút đội tuyển hàng đầu và người xem, khiến lịch thi đấu dày đặc trở thành chủ đề tranh cãi công khai trong ngành.

Tình trạng này buộc các đội tuyển phải đưa ra những lựa chọn khó khăn về lịch thi đấu, đồng thời đặt ra bài toán phối hợp mới cho toàn hệ sinh thái.

Hướng tới 2026: kỷ luật và khả năng kiếm tiền

Khi ngành Esports hướng tới năm 2026, yếu tố kỷ luật tài chính vẫn được xem là ưu tiên hàng đầu.

Robin Piispanen dự đoán 2026 sẽ là “năm trưởng thành và tích hợp” của ngành, nơi các tổ chức tập trung vào tăng trưởng thông minh và có kiểm soát hơn.

Một trong những thách thức lớn nhất phía trước là khả năng kiếm tiền trực tiếp từ người hâm mộ – lĩnh vực được xem là bước tiến tiếp theo để Esports xây dựng nền kinh tế bền vững.

Sau giai đoạn điều chỉnh, ngành công nghiệp này đang bước vào một thời kỳ mới: tinh gọn hơn, thực tế hơn và thận trọng hơn. Thách thức của Esports lúc này không chỉ là tồn tại, mà còn phải chứng minh rằng sự kỷ luật có thể tạo ra một hệ sinh thái bền vững trong dài hạn.