Từ hàng công tệ nhất Euro 2024 tuyển Pháp đã "lột xác" ngoạn mục như thế nào?

EURO 2024 khép lại với tấm vé vào bán kết, nhưng đó lại là một trong những giải đấu đáng thất vọng nhất của tuyển Pháp dưới thời Didier Deschamps. Đội tuyển có trong tay Kylian Mbappe, Antoine Griezmann, Ousmane Dembele, Olivier Giroud, Bradley Barcola, Marcus Thuram, Randal Kolo Muani..., nhưng sau 6 trận đấu trước vòng bán kết, Les Bleus không ghi nổi một bàn thắng nào từ tình huống bóng sống. Họ đi tiếp nhờ 2 bàn phản lưới nhà của đối thủ, một quả phạt đền và chiến thắng trên loạt sút luân lưu. Đó là lần đầu tiên sau 60 năm, tuyển Pháp trải qua một giải đấu lớn với thành tích ghi bàn nghèo nàn đến như vậy.

Những con số càng khiến màn trình diễn ấy trở nên khó chấp nhận hơn. Sau 94 cú dứt điểm, Pháp chỉ ghi đúng 1 bàn thắng từ bóng sống - của Randal Kolo Muani vào lưới Tây Ban Nha ở bán kết. Didier Deschamps trở thành tâm điểm chỉ trích. Cựu danh thủ Hà Lan Pierre van Hooijdonk thậm chí gọi lối chơi của tuyển Pháp là "thứ bóng đá tồi tệ" dù trong tay nhà cầm quân này có đủ những chân sút hàng đầu châu Âu.

Khi ấy, rất ít người tin rằng chỉ chưa đầy 2 năm sau, chính đội tuyển này sẽ khiến cả thế giới phải nhắc đến như một trong những hàng công đáng sợ nhất. Tại World Cup 2026, Pháp ghi tới 10 bàn chỉ sau 3 trận vòng bảng, thành tích mà họ chưa từng làm được kể từ năm 1958. Những pha phối hợp tốc độ, khả năng chuyển trạng thái, các tình huống dứt điểm đa dạng và sự bùng nổ của hàng loạt cá nhân đã tạo nên một diện mạo hoàn toàn khác.

Sự thay đổi ấy không đến trong một sớm một chiều, cũng không đơn thuần nhờ việc Deschamps đổi sơ đồ chiến thuật. Đó là kết quả của hàng loạt cột mốc quan trọng kéo dài suốt 2 năm.

Olympic Paris 2024: Michael Olise bước ra ánh sáng

Trong khi đội tuyển quốc gia gây thất vọng ở EURO, Olympic Paris 2024 lại vô tình mở ra tương lai mới cho hàng công tuyển Pháp.

Michael Olise, cầu thủ sinh ra và lớn lên tại Anh nhưng luôn nuôi khát vọng khoác áo tuyển Pháp, có giải đấu bùng nổ dưới sự dẫn dắt của Thierry Henry. Với 5 đường kiến tạo cùng 2 bàn thắng, Olise nhanh chóng trở thành linh hồn trong lối chơi của đội tuyển Olympic.

Không phải ngẫu nhiên mà HLV Henry dành những lời khen đặc biệt cho cậu học trò. Nhà vô địch World Cup 1998 cho rằng bóng đá Pháp hiếm khi sở hữu mẫu cầu thủ sáng tạo như Olise và khẳng định người hâm mộ mới chỉ thấy phần rất nhỏ trong tiềm năng của anh.

Olympic không mang về tấm HCV nhưng lại giúp tuyển Pháp tìm thấy một "số 10" hiện đại. Đó là mắt xích mà Deschamps còn thiếu suốt hành trình tại Euro.

Tháng 10/2024: Cuộc chuyển giao giữa Griezmann và Olise

Ngày 6/10/2024 sau này được nhìn nhận như một cột mốc mang tính biểu tượng. Trong trận đấu với Italia tại Parc des Princes, Antoine Griezmann chơi trận cuối cùng trên sân nhà trong màu áo đội tuyển quốc gia mà không ai biết đó sẽ là lời chia tay. Cũng ở trận đấu ấy, Michael Olise có màn ra mắt tuyển Pháp.

Sự đối lập hiện rõ trên sân. Griezmann, người từng là linh hồn trong mọi thành công dưới thời Deschamps, không còn giữ được sự sắc bén. Trong khi đó, Olise thi đấu đầy táo bạo, liên tục tạo ra khác biệt bằng những pha xử lý kỹ thuật và các đường chuyền mở ra cơ hội.

Đó không đơn thuần là sự thay đổi nhân sự. Bóng đá Pháp chính thức bước sang một thế hệ mới. Nếu Griezmann đại diện cho thời kỳ đặt sự cân bằng lên trên hết thì Olise mang đến nguồn cảm hứng sáng tạo, thứ mà tuyển Pháp từng đánh mất ở EURO.

Tháng 1/2025: Deschamps giải tỏa áp lực

Bước ngoặt tiếp theo không diễn ra trên sân cỏ mà đến từ chính Deschamps. Ngày 7/1/2025, HLV trưởng bất ngờ tuyên bố sẽ chia tay đội tuyển sau World Cup. Quyết định này lập tức thay đổi bầu không khí xung quanh Les Bleus.

Suốt nhiều tháng trước đó, tương lai của Deschamps luôn là chủ đề gây tranh cãi. Sau Euro 2024, tỷ lệ người hâm mộ muốn ông rời ghế HLV trưởng lên tới 75%. Mỗi đợt tập trung của đội tuyển đều đi kèm những câu hỏi về việc liệu Liên đoàn bóng đá Pháp có nên thay tướng.

Bằng cách chủ động xác định thời điểm kết thúc nhiệm kỳ, Deschamps gần như chấm dứt mọi cuộc tranh luận. Khi tương lai của HLV không còn là vấn đề, áp lực dành cho toàn đội cũng giảm đi đáng kể. Đây là điều kiện quan trọng để tuyển Pháp bước vào chu kỳ mới với tâm lý thoải mái hơn.

Tháng 6/2025: Cuộc cách mạng chiến thuật

Nếu phải chọn một thời điểm đánh dấu sự "lột xác" của tuyển Pháp, đó chính là trận gặp Croatia tại Nations League ngày 23/6/2025. Lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ cầm quân, Deschamps sử dụng đội hình có tới 4 cầu thủ tấn công ngay từ đầu gồm Mbappe, Dembele, Barcola và Olise. Quyết định ấy được xem là một cuộc cách mạng.

Pháp lội ngược dòng sau thất bại ở lượt đi để giành quyền đi tiếp, nhưng giá trị lớn nhất nằm ở cách họ chơi bóng. Đội tuyển không còn bị ám ảnh bởi việc phải kiểm soát rủi ro trước tiên. Thay vào đó, hàng công được trao nhiều quyền tự do hơn.

Chính Deschamps cũng thừa nhận đội bóng sẽ phải tìm kiếm sự cân bằng bởi xu hướng tấn công ngày càng rõ rệt, nhưng ông không muốn từ bỏ điều đó vì đây là thế mạnh lớn nhất của tuyển Pháp.

Đó là sự thay đổi mang tính tư duy. Trong suốt 13 năm trước đó, Deschamps luôn yêu cầu hàng công phải hy sinh để bảo vệ hệ thống phòng ngự. Đến mùa hè 2025, ông đảo ngược hoàn toàn triết lý ấy. Lần đầu tiên, hệ thống chiến thuật được xây dựng để phục vụ những cầu thủ tấn công.

Tháng 9/2025: PSG góp phần tạo nên hàng công đáng sợ

Không thể nói về sự bùng nổ của tuyển Pháp mà bỏ qua ảnh hưởng từ Paris Saint-Germain. Bradley Barcola và Desire Doue trưởng thành vượt bậc sau nhiều mùa giải thi đấu cùng nhau. Sự ăn ý ở cấp CLB được mang nguyên vẹn lên đội tuyển quốc gia. Bàn thắng của Doue vào lưới Na Uy từ đường kiến tạo của Barcola là minh chứng rõ ràng nhất.

Quan trọng hơn, Luis Enrique đã giúp Ousmane Dembele bước sang một đẳng cấp mới. Sau nhiều năm bị đánh giá là thiếu ổn định, tiền đạo người Pháp cuối cùng cũng trở thành Quả bóng vàng.

Danh hiệu cá nhân ấy không trực tiếp tạo ra khác biệt trong màu áo đội tuyển, nhưng nó khiến Deschamps buộc phải xây dựng hệ thống xoay quanh cầu thủ đang đạt phong độ cao nhất thế giới. Kết quả là Dembele ghi 4 bàn chỉ sau 3 trận đầu tiên tại World Cup.

Trong khi đó, Olise vươn mình thành một trong những ngôi sao xuất sắc nhất Bundesliga, còn Mbappe vẫn duy trì hiệu suất ghi bàn đáng kinh ngạc. Chỉ trong 2 năm, Marcus Thuram từ vị trí thường xuyên đá chính đã trở thành lựa chọn thứ sáu hoặc thứ bảy trên hàng công. Điều đó cho thấy chiều sâu và chất lượng nhân sự của tuyển Pháp đã thay đổi lớn đến mức nào.

Không chỉ đổi sơ đồ mà còn đổi tư duy

Nhìn lại toàn bộ hành trình, sẽ là quá đơn giản nếu cho rằng tuyển Pháp chỉ mạnh lên nhờ chuyển sang một hệ thống chiến thuật mới.

Sự "lột xác" ấy được tạo nên bởi nhiều yếu tố cùng hội tụ. Một thế hệ cầu thủ tài năng bước vào độ chín của sự nghiệp. Những nhân tố mới như Olise hay Doue xuất hiện đúng thời điểm. Dembele đạt đỉnh cao phong độ sau quãng thời gian thăng hoa ở PSG. Mbappe vẫn giữ vai trò đầu tàu, còn Deschamps cuối cùng cũng chấp nhận thay đổi triết lý mà ông theo đuổi suốt hơn một thập kỷ.

Từ đội bóng bước vào EURO 2024 với tâm lý sợ mắc sai lầm, tuyển Pháp của hiện tại sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tạo ra sức ép lên đối phương. Họ không còn lấy phòng ngự làm nền tảng cho tấn công mà dùng cả hệ thống để phát huy tối đa phẩm chất của những ngôi sao phía trên.

Khoảng cách từ hàng công bị chê tệ nhất EURO 2024 đến cỗ máy ghi bàn của World Cup chỉ kéo dài chưa đầy 2 năm. Nhưng đó là quãng thời gian đủ để Deschamps hoàn thành cuộc chuyển giao thế hệ, thay đổi tư duy chiến thuật và trả lại quyền quyết định trận đấu cho những cầu thủ xuất sắc nhất của mình. Chính sự kết hợp giữa tài năng đã chín muồi và một HLV biết thay đổi đúng lúc đã tạo nên màn "lột xác" ngoạn mục của tuyển Pháp.