Vì sao Brazil chỉ còn là đội bóng tầm trung sau những thất bại liên tiếp ở World Cup?

Khan hiếm tài năng: Brazil không còn sản sinh những "quái kiệt" như xưa

World Cup 2026 khép lại theo cách đau đớn với Brazil. Thất bại 1-2 trước Na Uy khiến Selecao lần đầu tiên kể từ Italia 1990 dừng bước ngay ở vòng 1/8. Trong bối cảnh World Cup mở rộng lên 48 đội, thành tích chỉ đứng ngoài Top 8 càng trở nên khó chấp nhận đối với đội tuyển giàu truyền thống nhất lịch sử.

Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn, đây không còn là một cú sẩy chân nhất thời. Brazil đã đánh mất vị thế thống trị của mình trong hơn 2 thập kỷ qua và ngày càng tỏ ra lép vế trước các đại diện châu Âu.

Kể từ chức vô địch World Cup 2002 sau chiến thắng trước Đức, Selecao đã trải qua sáu kỳ World Cup liên tiếp đều bị loại bởi một đội tuyển châu Âu. Đó lần lượt là Pháp (2006), Hà Lan (2010), Đức (2014), Bỉ (2018), Croatia (2022) và mới nhất là Na Uy (2026).

Điều đáng nói là không tồn tại một "khắc tinh" cố định. Brazil thất bại trước 6 đối thủ khác nhau, nhưng đều đến từ cùng một mẫu số chung: bóng đá châu Âu hiện đại.

Đó là lý do Liên đoàn Bóng đá Brazil quyết định tạo nên cuộc cách mạng bằng việc bổ nhiệm Carlo Ancelotti. Nhà cầm quân người Italia được kỳ vọng sẽ mang tư duy chiến thuật châu Âu đến với Selecao, giúp đội tuyển vượt qua điểm yếu tồn tại suốt nhiều năm. Thế nhưng, ngay cả HLV giàu thành tích nhất cấp CLB cũng không thể giải quyết vấn đề cốt lõi: Brazil không còn sở hữu nguồn nhân lực xuất chúng như trước.

Lần gần nhất vô địch World Cup, hàng công của Selecao gồm Ronaldo "béo", Rivaldo và Ronaldinho - 3 Quả bóng vàng thế giới, 3 trong số những cầu thủ xuất sắc nhất lịch sử bóng đá.

Đến World Cup 2026, ngoài Vinicius Junior vẫn duy trì đẳng cấp ngôi sao, phần còn lại của hàng công như Rayan, Matheus Cunha hay Gabriel Martinelli đều chưa thể vươn tới tầm ảnh hưởng tương tự. Họ là những cầu thủ chất lượng, nhưng chưa đủ để tạo nên một thế hệ vàng.

Điều đó khiến Brazil đánh mất bản sắc từng làm nên thương hiệu. Thay vì nắm trong tay dàn nghệ sĩ có thể quyết định trận đấu bằng khoảnh khắc thiên tài, Selecao giờ đây phải dựa nhiều hơn vào tính tổ chức và chiến thuật. Ngay cả Ancelotti cũng không thể tạo ra phép màu khi trong tay ông không còn những "Ronaldo mới", "Ronaldinho mới" hay "Kaká mới".

Thực tế, thất bại trước Na Uy cũng phản ánh điều đó. Dù kiểm soát thế trận trong nhiều thời điểm, Brazil vẫn thiếu những cá nhân đủ sức tạo nên khác biệt trước hàng phòng ngự giàu thể lực và tổ chức của đại diện Bắc Âu.

Trong khi đó, bóng đá châu Âu ngày càng tiến bộ về chiến thuật, thể lực, khoa học thể thao và khả năng đào tạo trẻ. Khoảng cách giữa Brazil với phần còn lại của thế giới vì thế cũng dần bị san lấp.

Việc Ancelotti gia hạn hợp đồng đến năm 2030 cho thấy Liên đoàn Bóng đá Brazil hiểu rằng đây không phải bài toán của riêng một HLV. Selecao cần một chu kỳ tái thiết dài hơi hơn là kỳ vọng vào hiệu ứng tức thời. Đến World Cup 2030, Brazil sẽ trải qua ít nhất 28 năm không vô địch World Cup, quãng thời gian dài nhất trong lịch sử đội tuyển từng năm lần đăng quang.

Brazil lập cột mốc tệ nhất sau 36 năm

Với việc dừng bước ở vòng 1/8, Brazil chỉ có thể kết thúc World Cup 2026 ở vị trí thứ 9 chung cuộc, xếp sau toàn bộ 8 đội giành quyền vào tứ kết.

Lần gần nhất Selecao đứng thứ 9 là tại World Cup 1990 ở Italia, khi đội bóng của HLV Sebastião Lazaroni để thua Argentina ở vòng 1/8. Đây cũng mới là lần thứ tư trong lịch sử Brazil không thể góp mặt trong Top 8 của một kỳ World Cup.

Trước đó, đội tuyển giàu thành tích nhất thế giới chỉ ba lần rơi khỏi nhóm 8 đội mạnh nhất gồm:

1934: Hạng 14

1966: Hạng 11

1990: Hạng 9

2026: Hạng 9 (thành tích tốt nhất có thể)

Thành tích của Brazil qua các kỳ World Cup

Một loạt cầu thủ bước vào kỳ World Cup cuối cùng

Không chỉ đối mặt với sự khan hiếm tài năng trẻ, Brazil còn chuẩn bị chia tay một thế hệ đã gắn bó suốt hơn một thập kỷ. Người đầu tiên chắc chắn nói lời chia tay là Neymar. Ở tuổi 34, tiền đạo sinh năm 1992 đã tham dự 4 kỳ World Cup liên tiếp và vừa cân bằng số lần ra sân của Pele tại đấu trường này.

World Cup 2026 cũng chứng kiến Neymar lọt vào Top 3 chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất cho Brazil tại các kỳ World Cup với 9 pha lập công. Hành trình của anh phản ánh phần nào số phận Selecao trong hơn 10 năm qua.

Năm 2014, Neymar chấn thương trước trận bán kết lịch sử với Đức và bất lực nhìn đội nhà thảm bại 1-7. Năm 2018, anh trở lại sau chấn thương nhưng Brazil dừng bước trước Bỉ. Năm 2022, Neymar ghi bàn trong hiệp phụ trước Croatia, tưởng như đưa đội nhà vào bán kết nhưng cuối cùng vẫn bị loại trên chấm luân lưu. Đến World Cup 2026, dù ghi bàn từ chấm phạt đền trước Na Uy, anh vẫn không thể cứu đội tuyển khỏi thất bại.

Ngay sau trận đấu, Neymar và Danilo đều để ngỏ khả năng chia tay đội tuyển quốc gia. Bên cạnh hai cái tên này, rất nhiều trụ cột khác, như Marquinhos, Alison Becker, Casemiro... cũng khó góp mặt tại World Cup 2030 vì vấn đề tuổi tác.

Việc phải thay mới gần như toàn bộ bộ khung từng chinh chiến suốt nhiều năm sẽ là thử thách rất lớn với Ancelotti. Sau khi Tite từ chức sau World Cup 2022, Brazil đã lần lượt trải qua Ramon Menezes, Fernando Diniz, Dorival Junior rồi mới đến Ancelotti. Sự thay đổi liên tục trên băng ghế huấn luyện càng khiến đội tuyển thiếu tính kế thừa.

Thất bại trước Na Uy vì thế không thể quy hoàn toàn cho những quyết định chiến thuật của Ancelotti như việc giữ Danilo hay Casemiro trên sân, hoặc không trao cơ hội cho Luiz Henrique. Những tranh cãi đó chỉ phản ánh bề nổi của vấn đề. Cốt lõi nằm ở việc Brazil không còn sở hữu chiều sâu lực lượng đủ để cạnh tranh với các cường quốc châu Âu.

Trong quá khứ, Selecao luôn khiến cả thế giới phải ngưỡng mộ bởi khả năng sản sinh liên tục những thiên tài bóng đá. Ngày nay, khoảng cách ấy gần như không còn. Các học viện tại Anh, Pháp, Tây Ban Nha hay Đức đang đào tạo ra những cầu thủ toàn diện hơn cả về kỹ thuật, chiến thuật lẫn thể chất.

Brazil vẫn là một đội tuyển mạnh, vẫn đủ sức đánh bại hầu hết đối thủ ở Nam Mỹ, nhưng không còn tạo ra cảm giác bất khả chiến bại như trước.

Có lẽ, điều người hâm mộ Selecao cần lúc này không phải là tìm kiếm một "vật tế thần", mà là chấp nhận thực tế rằng đội tuyển từng 5 lần vô địch thế giới đang bước vào giai đoạn tái thiết sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ.

Con đường trở lại đỉnh cao sẽ không thể diễn ra trong một hoặc hai năm. Với hợp đồng của Ancelotti kéo dài đến năm 2030, Brazil đã lựa chọn sự kiên nhẫn. Nhưng để giành lại vị thế số một thế giới, họ cần nhiều hơn một HLV xuất sắc. Họ cần một thế hệ tài năng mới đủ sức kế thừa di sản của Ronaldo, Rivaldo, Ronaldinho hay Kaka - điều mà bóng đá Brazil vẫn đang mòn mỏi chờ đợi suốt hơn 20 năm qua.