Con số 2,4 tỷ USD nghe như một cột mốc. Nhưng thứ đáng chú ý không nằm ở tổng, mà ở chỗ tổng đó được tạo ra từ đâu — và phần nào trong đó thực sự chảy về những người làm thể thao.
Trong ba tháng, chúng tôi ghép số liệu từ báo cáo tài chính của 34 doanh nghiệp có mảng thể thao, dữ liệu hải quan nhóm hàng thiết bị thể thao, và khảo sát chi tiêu hộ gia đình. Ba nguồn này trước nay chưa từng được quy về cùng một mặt bằng.
Chiếc bánh không nằm ở nơi mọi người nghĩ
Bóng đá chuyên nghiệp — thứ chiếm gần như toàn bộ sự chú ý của truyền thông — đóng góp khoảng 11% tổng giá trị. Phần lớn nhất, gần 38%, đến từ bán lẻ thiết bị và trang phục thể thao.
Phần thứ hai, khoảng 24%, là dịch vụ tập luyện: phòng gym, sân cho thuê, lớp học. Đây cũng là phần tăng nhanh nhất ba năm liên tiếp và gần như không xuất hiện trong bất kỳ thống kê chính thức nào.
Chúng tôi bán được nhiều giày chạy hơn toàn bộ doanh thu vé của một câu lạc bộ V-League trong cả mùa. Nhưng không ai gọi đó là kinh tế thể thao.
Giám đốc một chuỗi bán lẻ thể thao, đề nghị không nêu tên
Ba khoảng trống trong số liệu
Không nên đọc con số này như một phép đo chính xác. Có ít nhất ba chỗ chúng tôi buộc phải ước lượng:
- Kinh tế phi chính thức — sân bóng tự phát, lớp dạy bơi theo mùa, huấn luyện viên cá nhân — gần như không để lại dấu vết chứng từ.
- Tài trợ hiện vật được ghi nhận rất khác nhau giữa các doanh nghiệp, có nơi tính theo giá bán lẻ, có nơi theo giá vốn.
- Hàng nhập khẩu tiểu ngạch cho nhóm thiết bị phổ thông không phản ánh vào số liệu hải quan.
Cộng cả ba khoảng trống, con số thật có thể cao hơn từ 12% đến 20%. Điều đó không đổi kết luận chính: trọng tâm kinh tế của thể thao Việt Nam đang nằm ở người tập, không phải ở người xem.
Vì sao điều này quan trọng
Gần như toàn bộ chính sách và dòng vốn hiện nay hướng vào thể thao thành tích cao và giải đấu chuyên nghiệp — tức là vào 11% nhỏ nhất của chiếc bánh. Trong khi phần đang tăng trưởng hai chữ số mỗi năm lại vận hành gần như không có hạ tầng chính sách nào.
Đó là khoảng lệch đáng nói nhất mà bộ số liệu này chỉ ra.
