Án phạt của Premier League dành cho Manchester City sẽ định hình bóng đá Anh trong nhiều thập niên

Một ủy ban độc lập đã kết luận City, đội bóng Anh thành công nhất trong 15 năm qua, phạm hơn 100 hành vi vi phạm quy định của Premier League trong giai đoạn 2009–2018. Đây là vụ việc pháp lý phức tạp nhất từ trước đến nay trong lịch sử bóng đá Anh — và cũng là vụ có hệ quả lớn nhất.

Trong bóng đá, quan hệ giữa tiền bạc và thành công khá tuyến tính. Phần lớn cáo buộc đối với City liên quan đến những nỗ lực lách các quy định ngăn chủ sở hữu bơm những khoản tiền khổng lồ vào câu lạc bộ, thông qua việc giới hạn mức chi tiêu theo doanh thu. Theo phán quyết công bố ngày 29/9, các chủ sở hữu người Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất của City đã né tránh những quy định ấy bằng các hợp đồng tài trợ “giả tạo”, giúp câu lạc bộ khai khống thu nhập hơn 830 triệu bảng Anh, tương đương 1,2 tỷ USD. Số tiền đó cho phép họ mua những cầu thủ như Agüero, biến một đội bóng tầm thường thành một tập thể liên tục phá kỷ lục. Trong thập niên kết thúc vào năm 2020, doanh thu thương mại mà City ghi nhận cao hơn 600 triệu bảng so với mức bình quân của Arsenal, Chelsea và Liverpool.

Giám đốc điều hành của Manchester City, Ferran Soriano, gọi những cáo buộc ấy là một “thuyết âm mưu”. Ít người tin ông. Ủy ban độc lập cáo buộc các nhân chứng chủ chốt của câu lạc bộ đã cung cấp những thông tin “mà họ biết là không đúng sự thật”.

Câu lạc bộ, vốn tuyên bố có “một hệ thống bằng chứng toàn diện, không thể bác bỏ” chứng minh mình vô tội, có thời hạn đến ngày 2/10 để kháng cáo. Sau đó, một hội đồng riêng biệt sẽ có 12 tuần để xem xét. Nhưng nếu phán quyết được giữ nguyên, quyết định quan trọng nhất sẽ là hình thức xử phạt, điều mà Premier League cho biết sẽ được xem xét tại một phiên điều trần tiếp theo. Điều đang được đặt lên bàn cân là liệu sau vụ việc này, Premier League sẽ đánh mất sự liêm chính hay tái khẳng định được nó.

Cổ động viên các đội đối địch đòi trừng phạt đến cùng. Trong những chương trình phát thanh nhận cuộc gọi trực tiếp, họ yêu cầu tước các danh hiệu của City, trục xuất đội bóng khỏi Premier League và trừ điểm trong chín năm để trả giá cho chín năm sử dụng “doping tài chính”. Gần đây, giải đấu đã áp dụng các án trừ bốn điểm và sáu điểm chỉ cho một lần vi phạm quy định tài chính. Với quy mô gian lận mà City bị cáo buộc, một án phạt nghiêm khắc là cách duy nhất để giải đấu, một trong những thương hiệu toàn cầu lớn nhất của Anh, cứu vãn danh tiếng.

Kịch bản tận thế thực sự đối với City là các câu lạc bộ khác kéo đến đòi bồi thường. Tháng 7, Burnley đã kiện thành công Everton — đội bị kết luận vi phạm quy định tài chính của Premier League một lần — để đòi hơn 30 triệu bảng thu nhập bị mất. Lập luận của Burnley là Everton đã gian lận để có thể sử dụng những cầu thủ giúp họ trụ hạng, qua đó đẩy Burnley xuống hạng. Với tiền lệ ấy, có tin đồn một số câu lạc bộ đang chuẩn bị những vụ kiện tương tự nhằm vào City. Khác biệt nằm ở chỗ Everton phải cạnh tranh ở cuối bảng, còn City thường tranh đua ở nhóm đầu, nơi phần thưởng tài chính lớn hơn nhiều. City vì thế có thể sớm phải đối mặt với hàng loạt câu lạc bộ khởi kiện, đòi bồi thường hàng trăm triệu bảng.

Điều đó không chỉ bất lợi cho City. Mô hình kinh doanh của Premier League phụ thuộc vào sức hấp dẫn đối với vốn đầu tư nước ngoài. Những vụ kiện tốn kém, chưa kể các quy định tài chính hạn chế khả năng đầu tư, khó có thể tạo ra sức hấp dẫn ấy. Các quy định công bằng tài chính ban đầu được đưa ra để ngăn những ông chủ làm ăn khuất tất chất lên câu lạc bộ những khoản nợ vượt quá khả năng gánh chịu. Nhưng ngày càng nhiều, chúng lại trở thành công cụ ngăn chủ sở hữu các câu lạc bộ tầm trung bỏ ra số tiền cần thiết để đội bóng cạnh tranh ở nhóm đầu. Premier League làm đúng khi thực thi các quy định của mình. Còn những quy định ấy có đáng tồn tại hay không lại là chuyện khác.

Giữa mớ hỗn độn này, hãy dành chút cảm thông cho cổ động viên City, những người từ chỗ hưởng lợi đã trở thành nạn nhân của các thủ đoạn tài chính bị cáo buộc ở câu lạc bộ. Nhiều người đã theo đội suốt những năm tháng khổ sở, chịu đựng những chuyến làm khách ảm đạm đến các nơi như Grimsby và sống dưới cái bóng của Manchester United hào nhoáng hơn, trước khi được chứng kiến đội nhà đăng quang vô địch châu Âu tại Istanbul năm 2023. Cổ vũ một câu lạc bộ bóng đá là một hành động đặt trọn niềm tin. Niềm tin của họ tưởng như đã được đền đáp — cho đến khi một ủy ban độc lập tuyên bố vị thần họ tôn thờ là giả mạo.

The Economist