Bàn thắng của Haaland vào lưới MU là một sai lầm, nhưng tại sao điều đó lại xảy ra?

Bàn thắng của Erling Haaland giúp Man City thắng MU 1-0 tại Old Trafford diễn ra sau một trong những quyết định gây tranh cãi nhất của vòng đấu. Trên sân, trọng tài biên ban đầu căng cờ báo Haaland việt vị. VAR sau đó vào cuộc và đảo ngược quyết định, xác định tiền đạo người Na Uy vẫn đứng trên hàng thủ MU nhờ vị trí của Patrick Dorgu.

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở Haaland. Enzo Fernandez của Man City mới là cầu thủ đứng ở vị trí việt vị. Anh cố gắng thực hiện một pha đánh đầu khi bóng được đưa vào khu vực sát khung thành, trước khi bóng đến vị trí của Haaland.

Tổ chức trọng tài chuyên nghiệp Pro Ref, trước đây là PGMOL hay PGMO, sau trận đã thừa nhận bàn thắng này lẽ ra không nên được công nhận. Họ xác nhận đã có một “sai lầm trong phán đoán”, nhưng lời giải thích về quá trình dẫn tới sai sót đó vẫn chưa thực sự đầy đủ.

Pro Ref đã giải thích vì sao bàn thắng được công nhận?

Câu trả lời là có, nhưng chỉ một phần. Trong tuyên bố đưa ra tối Chủ nhật, Pro Ref thừa nhận bàn thắng đáng lẽ phải bị từ chối vì Fernandez đứng ở vị trí việt vị. Theo cơ quan này, “VAR không nhận ra tác động có khả năng xảy ra từ vị trí của anh ấy”.

Đó là lời giải thích chính thức cho việc bàn thắng bị xử lý sai. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn vẫn chưa được giải đáp: tại sao một cầu thủ đứng việt vị cách khung thành khoảng 6 mét, lao người đánh đầu vào quả bóng giữa hai cầu thủ đối phương, lại không được VAR đánh giá là đã tác động hoặc có khả năng tác động đến tình huống?

Đây chính là điểm khiến quyết định trở nên khó hiểu. Bản thân Pro Ref đã thừa nhận vị trí của Fernandez đáng lẽ phải được xem xét theo hướng anh có ảnh hưởng đến diễn biến pha bóng. Nhưng cách VAR đi đến kết luận ban đầu vẫn chưa được giải thích đầy đủ.

VAR có tập trung quá nhiều vào việc Fernandez có chạm bóng hay không?

Đây hiện là lời giải thích hợp lý nhất cho sai lầm. Trong bài đăng trên X ngay trong thời gian trận đấu diễn ra, Match Centre giải thích rằng VAR xác định Fernandez, dù đứng ở vị trí việt vị, “không chơi bóng”. Trong phần tường thuật trận đấu của Sky Sports, các đoạn quay lại cũng cho thấy tổ VAR dường như tập trung kiểm tra liệu Fernandez có chạm vào bóng khi nó bay qua khu vực 5m50 hay không.

Điều đó dẫn đến khả năng VAR đã quá chú trọng vào một chi tiết kỹ thuật không quyết định toàn bộ tình huống. Theo luật việt vị, một cầu thủ vẫn có thể phạm lỗi ngay cả khi không chạm bóng, nếu vị trí hoặc hành động của cầu thủ đó tác động đến diễn biến trận đấu hoặc đối phương.

Vì thế, việc Fernandez có thực sự chạm bóng không không phải là yếu tố duy nhất cần xem xét. Anh đang ở vị trí việt vị và có hành động lao vào quả bóng. Đó mới là vấn đề VAR cần đánh giá.

Theo trình tự được mô tả, tổ VAR đã xác định đúng rằng Haaland không việt vị và Fernandez mới là cầu thủ đứng sai vị trí. Nhưng sau đó, họ dường như chỉ tập trung vào việc Fernandez có chạm bóng hay không thay vì đánh giá đầy đủ tác động của anh đối với tình huống.

Vì sao Pro Ref cho rằng tình huống phải được trọng tài xem lại trên sân?

Điểm mấu chốt nằm ở quyết định ban đầu. Trên sân, tình huống bị thổi việt vị đối với Haaland. Nhưng Haaland thực tế đứng trên hàng thủ MU. Khi VAR xem lại, họ phát hiện Fernandez mới là cầu thủ ở vị trí việt vị.

VAR vì thế không thể đơn giản xác nhận quyết định ban đầu là chính xác. Quyết định trên sân là “Haaland việt vị”, trong khi nguyên nhân đúng để từ chối bàn thắng lại phải là “Fernandez việt vị và có thể đã tác động đến tình huống”. Đây là hai cơ sở khác nhau.

Việc Fernandez có tác động đến trận đấu hay không cũng mang tính đánh giá chủ quan. Vì vậy, theo Pro Ref, VAR đáng lẽ phải đề nghị trọng tài Michael Oliver thực hiện một cuộc xem lại trực tiếp trên sân. Oliver sau đó sẽ phải tự đánh giá liệu hành động và vị trí của Fernandez có ảnh hưởng đến pha bóng hay không.

Thay vì làm điều đó, VAR đã đảo ngược quyết định việt vị ban đầu và công nhận bàn thắng.

Fernandez có tác động đến thủ môn Lammens không?

Có dấu hiệu cho thấy điều đó đã xảy ra. Các đoạn quay lại bàn thắng cho thấy thủ môn MU có phản ứng ban đầu với Fernandez. Anh giơ tay lên như chuẩn bị đối phó với một pha đánh đầu và bị thay đổi trạng thái trước thời điểm Haaland dứt điểm.

Tuy nhiên, theo cách giải thích của Sky Sports, thủ môn Lammens không phải là cầu thủ duy nhất có thể bị ảnh hưởng. Lisandro Martinez cũng đã phản ứng với vị trí của Fernandez. Hậu vệ người Argentina di chuyển về phía Fernandez bởi cầu thủ Man City đứng trước mặt anh, và điều đó góp phần tạo ra khoảng trống để Haaland xuất hiện ở phía sau.

Martinez sau trận đã bày tỏ sự bức xúc với Sky Sports: “Tôi nghĩ Fernandez đã việt vị. Điều tôi không thể hiểu là luật lệ. Hãy nhìn anh ta ở đó. Tôi chạy về phía anh ta vì anh ta đứng trước mặt tôi. Đó là lý do Haaland có khoảng trống ở phía sau”.

Martinez cho rằng việc nhiều quan chức trọng tài cùng tham gia xử lý nhưng vẫn dẫn đến sai sót như vậy là điều khó chấp nhận.

Quyết định việt vị ban đầu trên sân có sai không?

Câu trả lời là vừa có, vừa không. Nó sai ở chỗ trợ lý trọng tài xác định Haaland việt vị trong khi tiền đạo Man City thực tế không đứng ở vị trí việt vị. Nhưng xét về kết quả cuối cùng của tình huống, bàn thắng vẫn đáng lẽ phải bị từ chối vì Fernandez. Chính sự khác biệt này khiến VAR không thể chỉ đơn giản xác nhận hoặc phủ định hoàn toàn quyết định ban đầu.

Nếu thực hiện đúng quy trình, VAR cần xác định Haaland không việt vị, sau đó phát hiện Fernandez ở vị trí việt vị và cuối cùng chuyển tình huống cho Michael Oliver xem lại trên sân để đánh giá mức độ tác động của Fernandez.

Đó là lý do Pro Ref khẳng định việc trọng tài chính trực tiếp ra khu vực màn hình bên đường biên để xem lại tình huống lẽ ra phải diễn ra.

Vậy VAR có thể tự mình kết luận bàn thắng không hợp lệ không?

Không, bởi lý do khiến bàn thắng cần bị từ chối không trùng với quyết định ban đầu trên sân. Quyết định đầu tiên nhắm vào Haaland. Sau khi xác định Haaland đứng trên hàng thủ MU, VAR chuyển sang kiểm tra Fernandez và nhận thấy anh đứng ở vị trí việt vị.

Nhưng việc Fernandez có tác động đến tình huống lại là vấn đề cần một phán đoán chủ quan. Theo Pro Ref, VAR không thể tự đưa ra kết luận cuối cùng trong trường hợp này mà cần gửi trọng tài chính ra sân xem lại.

Michael Oliver đáng lẽ phải được yêu cầu xem các hình ảnh và tự đưa ra quyết định về việc Fernandez có ảnh hưởng đến đối phương hoặc tình huống dẫn đến bàn thắng hay không. Việc bước này không diễn ra đã khiến bàn thắng được công nhận, trước khi Pro Ref sau đó xác nhận đây là một sai lầm.

Ai phụ trách VAR trong trận derby Manchester?

VAR của trận đấu tại Old Trafford là Matt Donohue. Ông mới chỉ từng bắt chính 4 trận tại Ngoại hạng Anh, nhưng có nhiều kinh nghiệm trong vai trò VAR. Mùa 2025/26, ông làm VAR ở 24 trận Ngoại hạng Anh và làm trợ lý VAR trong 6 trận khác.

Tổ trọng tài của trận derby gồm Michael Oliver là trọng tài chính, Stuart Burt và Tim Wood là hai trợ lý trọng tài. Paul Tierney đảm nhiệm vai trò trọng tài thứ tư, trong khi Blake Antrobus là trợ lý VAR.

Vì sao khán giả truyền hình không thấy các đường kẻ việt vị?

Ngoại hạng Anh mùa này sử dụng công nghệ việt vị bán tự động. Quy trình mới cung cấp đồ họa về thời điểm bóng được chuyền trong những tình huống đang được xem xét. Điều này khác với phương pháp trước đây, khi tổ VAR phải đặt thủ công các điểm tham chiếu để xác định vị trí cầu thủ rồi kẻ các đường việt vị.

Vì vậy, việc khán giả không nhìn thấy những đường kẻ quen thuộc trên màn hình không có nghĩa tình huống không được kiểm tra vị trí. VAR vẫn xác định được rằng Haaland đứng trên hàng thủ MU và Fernandez mới là cầu thủ ở vị trí việt vị.

Sai sót nằm ở bước tiếp theo: đánh giá tác động từ vị trí và hành động của Fernandez.

Thời gian VAR kiểm tra có được tính vào bù giờ?

Đây là câu hỏi cuối cùng vẫn chưa có lời giải rõ ràng sau trận derby. Bàn thắng của Haaland được ghi ở phút 59 phút 24 giây. Sau quá trình kiểm tra VAR kéo dài, trận đấu chỉ được tiếp tục vào lúc 63 phút 15 giây. Như vậy, riêng tình huống này đã khiến trận đấu gián đoạn gần 4 phút.

Dù vậy, cuối hiệp hai chỉ có 5 phút bù giờ được công bố, bất chấp còn có những quãng gián đoạn khác. Vì thế, ngoài sai lầm trong việc công nhận bàn thắng của Haaland, trận derby Manchester vẫn để lại thêm một câu hỏi: liệu khoảng thời gian dành cho quá trình VAR kiểm tra có được tính đầy đủ khi xác định thời gian bù giờ hay không?