Bảo vệ ngôi vô địch luôn là thử thách khó khăn nhất với bất kỳ đội tuyển nào. ASEAN Cup cũng không phải ngoại lệ. Dù đã trải qua 15 lần tổ chức, giải đấu số một Đông Nam Á mới chỉ chứng kiến hai đội tuyển bảo vệ thành công chức vô địch là Thái Lan và Singapore. Trớ trêu thay, cũng chính hai nền bóng đá này từng nếm trải cảm giác cay đắng khi bị loại ngay từ vòng bảng với tư cách nhà đương kim vô địch.

Thái Lan (xanh) từng bị loại sốc ở AFF Cup 2004. Ảnh: AFP
Thái Lan (xanh) từng bị loại sốc ở AFF Cup 2004. Ảnh: AFP

Lần đầu tiên lịch sử ghi nhận cú sốc này diễn ra tại AFF Cup 2004. Sau chức vô địch năm 2002, Thái Lan bước vào giải với vị thế ứng viên số một. Sở hữu đội hình chất lượng và giàu kinh nghiệm, "Voi chiến" được kỳ vọng sẽ tiếp tục thống trị khu vực.

Thế nhưng, mọi thứ nhanh chóng vượt khỏi dự đoán. Thái Lan bị Myanmar cầm hòa 1-1 ở trận ra quân, sau đó thắng Timor Leste tới 8-0. Tuy nhiên, thất bại bất ngờ 1-2 trước Malaysia đã khiến đội bóng xứ chùa vàng rơi vào thế khó. Dù đánh bại Philippines 3-1 ở lượt cuối, họ vẫn chỉ giành được 7 điểm và ngậm ngùi xếp thứ ba bảng đấu, qua đó trở thành nhà đương kim vô địch đầu tiên bị loại ngay từ vòng bảng.

Đúng 10 năm sau, kịch bản tương tự mới tái diễn. Singapore đến AFF Cup 2014 với tư cách nhà vô địch sau lần đăng quang năm 2012. Đội bóng đảo quốc khởi đầu bằng thất bại 1-2 trước Thái Lan, rồi thắng Myanmar 4-2 để nuôi hy vọng đi tiếp. Thế nhưng, trận thua 1-3 trước Malaysia ở lượt đấu cuối đã khiến Singapore chỉ cán đích ở vị trí thứ ba, chính thức trở thành nhà đương kim vô địch thứ hai phải dừng bước ngay từ vòng bảng.

Điều đáng nói là cả hai cú sảy chân đều không đến từ việc các nhà vô địch suy yếu hoàn toàn. Thái Lan vẫn ghi tới 12 bàn sau bốn trận, còn Singapore cũng từng thắng đậm Myanmar. Dù vậy, chỉ một vài kết quả không như ý trước các đối thủ cạnh tranh trực tiếp đã đủ khiến họ phải trả giá.

Khoảng cách trình độ giữa các đội tuyển Đông Nam Á ngày càng thu hẹp càng khiến việc bảo vệ ngôi vương trở nên khó khăn hơn. Chỉ cần một trận hòa hoặc một thất bại ngoài dự kiến, nhà đương kim vô địch có thể lập tức rơi vào thế bất lợi.

Lịch sử cũng phản ánh rõ điều đó. Dù Thái Lan từng ba lần bảo vệ thành công chức vô địch (2000-2002, 2014-2016 và 2020-2022), còn Singapore làm được điều tương tự ở hai kỳ liên tiếp 2004 và 2007, phần lớn các nhà vô địch khác đều không thể tái lập thành tích. Thậm chí, chỉ hai cú vấp ngã kể trên cũng đủ cho thấy khoảng cách rất mong manh giữa vinh quang và thất bại.

Lịch sử ấy có thể sẽ được nhắc đến một lần nữa tại ASEAN Cup 2026. Với vị thế nhà đương kim vô địch, tuyển Việt Nam vẫn còn nguyên cơ hội đi tiếp, nhưng cuộc chạm trán với Indonesia được xem là bước ngoặt của chiến dịch. Một kết quả không như mong muốn sẽ khiến "Những chiến binh Sao Vàng" đứng trước nguy cơ trở thành nhà đương kim vô địch thứ ba trong lịch sử giải đấu phải chia tay ngay từ vòng bảng.