Điền kinh Trung Quốc tiếp tục chiếm ngôi số 1 bất chấp sự cạnh tranh gay gắt

Trung Quốc vẫn dẫn đầu nhờ nền tảng rộng

Môn điền kinh ASIAD 2026 khép lại với vị trí dẫn đầu thuộc về Trung Quốc. Đoàn thể thao này giành 17 HCV, 14 HCB và 8 HCĐ, tổng cộng 39 huy chương. So với ASIAD Hàng Châu 2023, số HCV giảm từ 19 xuống 17, nhưng Trung Quốc vẫn duy trì khoảng cách đáng kể với các đối thủ ở nhóm đầu.

Điểm quan trọng nằm ở cách những tấm huy chương được phân bổ. Trung Quốc không phụ thuộc vào một vài nội dung chủ lực mà tạo được thành tích ở hầu hết nhóm của môn điền kinh, từ đi bộ, chạy cự ly ngắn, trung bình, vượt rào cho tới các nội dung nhảy, ném và tiếp sức.

Ngay trong ngày thi đấu đầu tiên, Trung Quốc đã giành hai HCV ở đi bộ. Shi Shengji thắng bán marathon đi bộ nam với thành tích 1 giờ 23 phút 32 giây, trong khi Yang Liujing đứng đầu nội dung nữ với 1 giờ 33 phút 40 giây. Jiang Yunyan cũng giành HCĐ ở nội dung nữ. Những kết quả này cho thấy khả năng duy trì vị trí hàng đầu của Trung Quốc bắt đầu từ những nội dung ít được chú ý hơn so với các cuộc đua tốc độ.

Ở nhóm ném, Trung Quốc tiếp tục có nhiều gương mặt cạnh tranh HCV. Abudulaini Turgun thắng ném đĩa nam với thành tích 64,26 m, trong khi Wu Nanjun giành HCB. Feng Bin sau đó vô địch ném đĩa nữ với 63,83 m và Jiang Zhichao giành HCB. Đến ngày cuối, Zhang Jiale tạo ra một trong những dấu ấn lớn nhất của giải khi ném búa 78,27 m, phá kỷ lục châu Á và kỷ lục ASIAD. Zhao Jie giành HCB với 74,83 m.

Nhóm nhảy cũng đóng góp quan trọng. Su Wen giành HCV nhảy 3 bước nam với thành tích 17,42 m, phá kỷ lục ASIAD đã tồn tại 36 năm. Shi Yuhao thắng nhảy xa nam với 8,17 m. Ở nữ, Huang Yingying giành HCV nhảy xa sau khi trước đó đã giành HCB nhảy 3 bước. Yan Ziyi tiếp tục tạo dấu ấn ở ném lao nữ với thành tích 70,46 m, vượt xa kỷ lục ASIAD cũ 66,09 m của Liu Shiying.

Điểm chung của những kết quả này là Trung Quốc có khả năng tạo ra nhà vô địch ở nhiều nhóm nội dung khác nhau. Điều đó giúp đội tuyển tránh phụ thuộc quá nhiều vào một thế hệ VĐV hay một cự ly cụ thể.

Ở các nội dung chạy, Chen Yujie là một trong những gương mặt nổi bật nhất. Cô giành HCV 100 m nữ với 11,06 giây, đồng thời phá kỷ lục ASIAD. Chen Yujie sau đó giành HCB 200 m, cho thấy Trung Quốc cũng có khả năng cạnh tranh ở nhóm tốc độ vốn chịu sự thống trị của nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Chen Yuanjiang giành HCV 110 m vượt rào nam với 13,15 giây, trong khi Wu Yanni giành HCĐ 100 m vượt rào nữ. Li Chunhui giành HCB 1.500 m nữ, còn Wu Hongjiao vô địch 800 m nữ với 2 phút 04,49 giây. Ở marathon và đi bộ đường dài, các VĐV Trung Quốc tiếp tục có huy chương.

Các đội tiếp sức lại cho thấy một khía cạnh khác của lực lượng Trung Quốc. Đội nữ giành HCV 4x100 m với 42,96 giây, đội nam vô địch 4x100 m với 38,17 giây. Đội hỗn hợp 4x100 m cũng giành HCV với 40,78 giây.

Những thành tích này đặc biệt đáng chú ý khi đặt cạnh sự tiến bộ của các đối thủ. Trung Quốc không còn tạo khoảng cách quá lớn ở từng nội dung, nhưng vẫn duy trì khả năng tích lũy HCV từ nhiều nguồn. Đây là lý do tổng số HCV của Trung Quốc vẫn cao nhất dù Bahrain, Nhật Bản, Thái Lan và một số đội khác đã tạo ra những màn trình diễn đáng chú ý.

Nhật Bản đứng thứ hai với 10 HCV, 12 HCB và 10 HCĐ, tổng cộng 32 huy chương. Thành tích này cho thấy chủ nhà có lực lượng tương đối đồng đều, đặc biệt ở các nội dung kỹ thuật và chạy. Khoảng cách 7 HCV với Trung Quốc vẫn tồn tại, nhưng Nhật Bản đã tạo ra áp lực đáng kể ở nhiều nội dung.

Ấn Độ thậm chí giành 24 huy chương, nhiều hơn Bahrain và Thái Lan, nhưng chỉ có 1 HCV. Đội tuyển này có tới 9 HCB và 14 HCĐ, cho thấy khả năng đưa VĐV lên bục nhận huy chương khá rộng nhưng gặp khó khăn trong việc chuyển những vị trí cao thành HCV. Đây cũng là một trong những điểm khác biệt giữa các đội tại ASIAD năm nay.

Nếu chỉ nhìn số HCV, khoảng cách giữa Trung Quốc và phần còn lại vẫn khá rõ. Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào cách các đối thủ giành huy chương, bức tranh trở nên cân bằng hơn. Bahrain có ít huy chương tổng cộng nhưng giành tới 9 HCV, trong khi Nhật Bản có 32 huy chương và Thái Lan tạo dấu ấn mạnh ở các nội dung tốc độ.

Vì vậy, việc Trung Quốc giữ ngôi đầu không đồng nghĩa khoảng cách trình độ giữa các đội vẫn giống ASIAD Hàng Châu. Cuộc cạnh tranh đã trở nên đa dạng hơn, với mỗi đội tập trung vào những thế mạnh riêng.

Bahrain và Thái Lan tạo sức ép theo những hướng khác nhau

Bahrain là đội tạo ra sự khác biệt rõ nhất so với cách Trung Quốc tích lũy huy chương. Đội tuyển này giành 9 HCV, 2 HCB và 2 HCĐ, tổng cộng 13 huy chương. Như vậy, Bahrain chỉ ít hơn Trung Quốc 8 HCV nhưng có số huy chương tổng cộng thấp hơn tới 26 chiếc.

Tỷ lệ HCV rất cao trong tổng số huy chương cho thấy Bahrain tập trung mạnh vào những nội dung mà họ có khả năng cạnh tranh chức vô địch. Các cự ly chạy trung bình và dài tiếp tục là nền tảng chính.

Winfred Yavi là ví dụ tiêu biểu. VĐV này giành HCV 10.000 m nữ và 3.000 m vượt chướng ngại vật nữ. Ở nội dung 3.000 m vượt chướng ngại vật, Yavi đạt 9 phút 04,36 giây và lập kỷ lục ASIAD. Nelly Korir vô địch 1.500 m nữ với 4 phút 04,50 giây, cũng thiết lập kỷ lục ASIAD. Salwa Eid Naser giành HCV 400 m nữ với 49,20 giây, đồng thời lập kỷ lục ASIAD.

Những kết quả này cho thấy Bahrain không đơn thuần dựa vào một cá nhân. Họ có nhiều VĐV đẳng cấp quốc tế ở các cự ly khác nhau, từ 400 m cho tới 10.000 m.

Một yếu tố đáng chú ý khác là chính sách tuyển chọn VĐV của Bahrain. Nhiều VĐV đại diện quốc gia này sinh ra ở nước ngoài và chuyển sang thi đấu cho Bahrain. Trong nhiều năm, Bahrain đã tìm kiếm VĐV có nền tảng từ những quốc gia mạnh về chạy đường dài, sau đó đầu tư để họ đại diện cho đội tuyển quốc gia.

Mô hình này tạo ra một đặc điểm khác với Trung Quốc. Trung Quốc có lực lượng đông và phân bổ huy chương trên nhiều nhóm nội dung, trong khi Bahrain tập trung nguồn lực vào một số nội dung có khả năng tạo HCV cao. Vì vậy, hai đội có cùng mục tiêu dẫn đầu nhưng cách xây dựng thành tích hoàn toàn khác nhau.

Bahrain cũng khiến cuộc cạnh tranh ở các cự ly chạy trở nên khó khăn hơn đối với những quốc gia vốn có truyền thống mạnh ở khu vực châu Á. Các VĐV chuyển sang đại diện Bahrain mang theo kinh nghiệm và thành tích quốc tế từ những hệ thống điền kinh phát triển mạnh, qua đó nâng mặt bằng cạnh tranh tại ASIAD.

Thái Lan lại tạo sức ép theo một hướng khác. Nếu Bahrain nổi bật ở các cự ly trung bình và dài, Thái Lan đang tiến lên ở nhóm chạy tốc độ.

Puripol Boonson là tâm điểm của đội tuyển Thái Lan khi giành HCV cả 100 m và 200 m nam. Ở chung kết 100 m, anh đạt 9,90 giây và phá kỷ lục ASIAD. Sang 200 m, Puripol về đích sau 19,88 giây, tiếp tục lập kỷ lục ASIAD và cân bằng kỷ lục châu Á.

Hai HCV này giúp Puripol trở thành một trong những VĐV nổi bật nhất của môn điền kinh tại ASIAD 2026. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào thành tích cá nhân của anh thì chưa phản ánh đầy đủ sự tiến bộ của điền kinh Thái Lan.

Các đội tiếp sức cho thấy nền tảng của Thái Lan đang được cải thiện. Ở chung kết 4x100 m nam ASIAD 2026, Thái Lan chạy 38,49 giây và xếp thứ tư, chỉ kém đội giành HCĐ 0,06 giây. Khoảng cách này cho thấy đội tuyển Thái Lan đã tiến sát nhóm huy chương, dù chưa thể bước lên bục nhận giải.

Đáng chú ý, đây không phải thành tích xuất hiện đột ngột. Tại Giải vô địch tiếp sức châu Á 2026, Thái Lan giành HCB 4x100 m nam với 38,28 giây, chỉ đứng sau Trung Quốc. Thành tích này cũng tương đương kỷ lục mà đội tuyển Thái Lan đạt tại SEA Games 2025.

Ở 4x100 m hỗn hợp, Thái Lan thậm chí giành HCV tại Giải vô địch tiếp sức châu Á với 41,14 giây, vượt qua Trung Quốc và Ấn Độ. Tại ASIAD, đội tuyển này tiếp tục cạnh tranh quyết liệt với Trung Quốc và giành HCB với 40,87 giây, chỉ chậm hơn 0,09 giây.

Joshua Atkinson bổ sung thêm HCV 400 m nam với 44,90 giây. Anh cũng góp mặt trong đội 4x400 m Thái Lan lập kỷ lục quốc gia 3 phút 03,07 giây.

Những dữ kiện này cho thấy 3 HCV của Thái Lan tại ASIAD 2026 đến từ một nền tảng đang được mở rộng. Puripol là gương mặt nổi bật nhất, nhưng phía sau anh đã xuất hiện những VĐV có khả năng cạnh tranh ở 400 m và các đội tiếp sức đang liên tục tiến gần nhóm dẫn đầu.

Thành tích của Thái Lan cũng cho thấy sự thay đổi trong cấu trúc cạnh tranh của điền kinh châu Á. Trước đây, những cuộc đua nước rút tại các kỳ ASIAD thường được nhìn qua tương quan giữa một số đội truyền thống. Hiện tại, Thái Lan đã có khả năng chen vào cuộc đua bằng thành tích cá nhân lẫn sức mạnh tập thể.

Dù vậy, khoảng cách vẫn còn. Việc đội 4x100 m nam đứng thứ tư và kém HCĐ 0,06 giây cho thấy Thái Lan đang tiến sát nhóm đầu nhưng chưa thể duy trì vị trí trên bục huy chương. Trung Quốc cũng vẫn giữ lợi thế khi đội nam giành HCV 38,17 giây.

Nhìn tổng thể, ASIAD 2026 cho thấy điền kinh châu Á đang có nhiều trung tâm cạnh tranh hơn. Trung Quốc vẫn đứng đầu nhờ lực lượng toàn diện và 39 huy chương. Nhật Bản duy trì nhóm VĐV đông đảo với 32 huy chương. Bahrain tập trung vào các nội dung chạy và giành tới 9 HCV. Thái Lan đang tạo dấu ấn rõ rệt ở nhóm tốc độ, trong khi Ấn Độ có số huy chương lớn nhưng chủ yếu là HCB và HCĐ.

Đó cũng là điểm đáng chú ý khi so sánh Trung Quốc với ASIAD Hàng Châu. Việc giảm từ 19 xuống 17 HCV không cho thấy Trung Quốc đánh mất vị trí dẫn đầu, nhưng phản ánh một thực tế khác: các đối thủ đang tìm được những con đường riêng để thu hẹp khoảng cách.

Trung Quốc vẫn có lợi thế lớn nhất ở khả năng giành huy chương trên nhiều nội dung. Từ đi bộ, nhảy, ném cho đến chạy và tiếp sức, đội tuyển này đều có VĐV bước lên bục cao nhất. Zhang Jiale, Yan Ziyi, Su Wen, Chen Yujie hay các đội tiếp sức là những ví dụ cho một lực lượng không phụ thuộc vào một nhóm nội dung duy nhất.

Trong khi đó, Bahrain chứng minh rằng một đội tuyển có thể cạnh tranh HCV với quy mô huy chương nhỏ hơn rất nhiều nếu tập trung đúng vào các nội dung thế mạnh. Thái Lan cho thấy tốc độ phát triển rõ rệt ở 100 m, 200 m, 400 m và tiếp sức. Nhật Bản và Ấn Độ tiếp tục duy trì lực lượng đủ rộng để tạo ra số lượng huy chương lớn.

Vì thế, 17 HCV của Trung Quốc tại Nagoya có thể được nhìn như sự tiếp nối thành công từ Hàng Châu, nhưng bối cảnh cạnh tranh đã thay đổi. Trung Quốc vẫn dẫn đầu về độ rộng của thành tích, trong khi khoảng cách ở nhiều nội dung cụ thể đang được thu hẹp. Đây sẽ là một trong những vấn đề đáng chú ý của điền kinh châu Á trong chu kỳ hướng tới ASIAD tiếp theo.