Các quốc gia Đông Nam Á tìm kiếm HCV ở những môn thể thao "lạ" ở ASIAD 2026 như thế nào?

ASIAD 2026 tại Aichi-Nagoya đưa vào chương trình nhiều môn thể thao mới hoặc chưa thực sự phổ biến với công chúng Đông Nam Á. Teqball (tâng bóng trên bàn cong) lần đầu trở thành môn tranh huy chương tại Asian Games, trong khi Sport Climbing (leo núi thể thao) và Sailing (đua thuyền buồm) tiếp tục là những đấu trường mà một số quốc gia trong khu vực đã đầu tư bài bản.

Điểm đáng chú ý là các quốc gia Đông Nam Á không nhất thiết phải tìm HCV ở những môn vốn thuộc nhóm thể thao truyền thống. Thái Lan đặt kỳ vọng lớn vào Teqball và Sailing, Indonesia xem Sport Climbing là một trong những nguồn huy chương quan trọng, còn Singapore tiếp tục dựa vào lực lượng Sailing giàu kinh nghiệm. Đằng sau những mục tiêu ấy là quá trình tích lũy thành tích quốc tế, hệ thống đào tạo và cả lợi thế về đặc điểm thể thao của từng nước.

Thái Lan biến nền tảng cầu mây thành lợi thế ở Teqball

Trong số những môn "lạ" tại ASIAD 2026, Teqball có lẽ là trường hợp đặc biệt nhất với Thái Lan. Đây là môn mới xuất hiện ở Asian Games và được đưa vào chương trình tranh huy chương lần đầu tại Aichi-Nagoya.

Thái Lan không xem Teqball đơn thuần là một môn thể thao mới để thử sức. Đội tuyển nước này bước vào ASIAD 2026 với tham vọng giành cả 3 HCV ở các nội dung đôi nam, đôi nữ và đôi nam nữ. Đây cũng là một phần quan trọng trong mục tiêu 14 HCV mà đoàn thể thao Thái Lan đặt ra tại đại hội.

Cơ sở cho tham vọng ấy nằm ở thành tích quốc tế của các VĐV. Ở nội dung đôi nam nữ, Phakpong Dechjaroen và Supawadee Wongkamchan từng vô địch thế giới năm 2023 và 2024, giành HCB thế giới năm 2025, đồng thời giành HCV SEA Games 2023 và 2025. Trong khi đó, Supawadee cùng Jutatip Kanthatong là cặp đôi nữ đã vô địch thế giới ba năm liên tiếp từ 2023 đến 2025. Nội dung đôi nam cũng có những VĐV từng vô địch thế giới và giành thành tích cao tại Teqball Tour.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự tương đồng giữa Teqball và nền tảng kỹ thuật của VĐV Thái Lan. Teqball yêu cầu khả năng kiểm soát bóng bằng chân, đùi, đầu và những cú xử lý ở cự ly ngắn. Đây là những kỹ năng mà các VĐV Thái Lan có thể phát huy nhờ môn cầu mây truyền thống.

Thể thao Thái Lan vì thế không phải bắt đầu từ con số 0 khi Teqball xuất hiện. Những kỹ năng được hình thành trong cầu mây có thể chuyển hóa sang một môn mới, trong khi hệ thống thi đấu quốc tế của Teqball giúp các VĐV tiếp tục nâng cao kinh nghiệm.

Theo Thairath, đội Teqball Thái Lan còn nhận được sự hỗ trợ về khoa học thể thao từ Cục Thể thao nước này và được tạo điều kiện thi đấu tích lũy điểm trên hệ thống quốc tế. Hiệp hội Teqball Thái Lan đặt mục tiêu giành cả 3 HCV tại Aichi-Nagoya.

Vì vậy, câu chuyện Teqball của Thái Lan đáng chú ý ở chỗ quốc gia này đã tận dụng một môn thể thao có nền tảng kỹ thuật tương đồng với môn truyền thống để tạo ra một hướng giành huy chương mới. Đây cũng là lý do Teqball được đặt cùng cầu mây ở vị trí quan trọng trong kế hoạch HCV của đoàn Thái Lan.

Indonesia xây "mỏ vàng" từ tốc độ trên tường leo

Nếu Thái Lan có lợi thế từ cầu mây thì Indonesia lại đang xây dựng vị thế ở Sport Climbing, hay leo núi thể thao. Đây là môn đòi hỏi sự kết hợp giữa sức mạnh, kỹ thuật, tốc độ và khả năng xử lý chính xác trong thời gian rất ngắn.

Indonesia bước vào ASIAD 2026 với mục tiêu giành 2 HCV ở Sport Climbing, gồm một HCV ở nội dung speed và một HCV ở lead. HLV và ban huấn luyện Indonesia đánh giá mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở dựa trên thành tích quốc tế của đội tuyển.

Đoàn thể thao xứ vạn đảo đem đến Nagoya ngôi sao Veddriq Leonardo. Anh là nhà vô địch Olympic Paris 2024 nội dung Speed nam, đồng thời từng giữ kỷ lục thế giới.

Desak Made Rita Kusuma Dewi cũng là một trong những gương mặt nổi bật khác. Hồi tháng 4, cô giành HCV nội dung speed nữ tại World Climbing Asian Championship 2026 ở Trung Quốc với thành tích 6,07 giây, qua đó giành suất dự ASIAD.

Chỉ vài tháng sau, Desak Made tiếp tục giành HCV tại World Climbing Series ở Krakow. Thành tích này cho thấy cô duy trì được khả năng cạnh tranh ở cấp độ quốc tế ngay trước ASIAD.

Đáng chú ý hơn, Indonesia còn tạo được chiều sâu ở các nội dung khác. Tại Asian Beach Games 2026, Desak Made và Kadek Adi Asih giành HCV nội dung speed relay nữ và lập kỷ lục thế giới với thành tích 13,174 giây ở bán kết.

Indonesia cũng không chỉ tập trung vào speed. Tri Putra Ramadani, VĐV thi đấu nội dung lead, từng giành HCV World Climbing Series tại Praha và đặt mục tiêu giành HCV ASIAD 2026. Ardana Cikal Damarwulan cũng giành HCV tại giải trẻ châu Á ở nội dung bouldering vào tháng 8, cho thấy Indonesia đang mở rộng lực lượng sang nhiều nội dung khác của Sport Climbing.

Đây là điểm quan trọng đối với Indonesia khi họ không xây dựng kỳ vọng HCV dựa trên một cá nhân duy nhất mà đang tạo ra lực lượng đủ sức cạnh tranh ở speed, lead và bouldering.

Thành công của Indonesia ở Sport Climbing cũng phản ánh một xu hướng đáng chú ý của thể thao Đông Nam Á: thay vì chỉ tập trung vào những môn có truyền thống lâu đời, các quốc gia đang tìm kiếm những môn mà họ có thể nhanh chóng tạo lợi thế nhờ đầu tư chuyên biệt.

Singapore và Thái Lan tìm HCV trên mặt nước

Sailing - đua thuyền buồm là một trường hợp khác. Với các quốc gia có truyền thống hàng hải như Singapore, đây không hẳn là môn "lạ", nhưng với phần đông khán giả Đông Nam Á, đua thuyền buồm vẫn ít được chú ý hơn bóng đá, cầu lông, điền kinh hay các môn võ.

Singapore lại có lịch sử thành công khá rõ ràng ở Sailing tại Asian Games. Tại Hàng Châu 2023, nước này giành HCV ở hai nội dung, trong đó Ryan Lo Jun Han vô địch ILCA 7 nam và Maximilian Maeder giành HCV Formula Kite nam. Singapore cũng có thêm nhiều huy chương ở các nội dung khác.

Tại Aichi-Nagoya, Ryan Lo tiếp tục là cái tên được chú ý. Theo Channel NewsAsia, anh là nhà vô địch ASIAD hiện tại ở nội dung ILCA 7 và bước vào giải với vị trí số 1 châu Á. Tại giải vô địch thế giới ILCA 7 năm 2026, Lo còn đứng thứ bảy chung cuộc, thành tích tốt nhất của một nam VĐV Singapore tại giải này và cũng là VĐV châu Á có thứ hạng cao nhất.

Điều đó cho thấy Sailing của Singapore không dựa đơn thuần vào lợi thế địa lý. Singapore có hệ thống đào tạo và thi đấu tương đối ổn định, với Singapore Sailing Federation đóng vai trò quản lý và phát triển môn thể thao này. Đội tuyển nước này cũng có sự kết hợp giữa những VĐV giàu kinh nghiệm và thế hệ mới.

Thái Lan cũng xem Sailing là một nguồn HCV thực tế tại Aichi-Nagoya. Đội tuyển nước này đặt mục tiêu giành 3-4 huy chương, trong đó kỳ vọng ít nhất một HCV. Đoàn Thái Lan sẽ tranh tài ở 8 nội dung với 12 VĐV.

Thái Lan từng giành 2 HCV Sailing tại ASIAD 2023 ở các nội dung ILCA 4 nam và nữ. Hai VĐV vô địch khi đó đã bước qua nhóm tuổi của nội dung này, khiến nhiệm vụ tại Aichi-Nagoya trở nên khó khăn hơn. Dù vậy, đội tuyển Thái Lan vẫn duy trì được vị trí trong nhóm ba đội mạnh nhất châu Á theo đánh giá của Liên đoàn Sailing nước này.

Một chi tiết cho thấy cách Thái Lan chuẩn bị cho môn này là đội tuyển đến Nhật Bản tập huấn sớm để làm quen với điều kiện gió, dòng chảy và thời tiết tại Kaiyo Yacht Harbor. Với Sailing, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi thành tích không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng điều khiển thuyền mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện thi đấu.

ASIAD 2026 vì thế mở ra một bức tranh khá thú vị về cách các quốc gia Đông Nam Á tìm kiếm HCV. Thái Lan có thể đặt kỳ vọng vào Teqball nhờ nền tảng sepak takraw và lực lượng đã đạt đẳng cấp thế giới. Indonesia dựa vào thế mạnh ngày càng rõ rệt ở Sport Climbing, đặc biệt là nội dung speed. Singapore tiếp tục phát huy truyền thống Sailing với một nhà vô địch ASIAD như Ryan Lo, trong khi Thái Lan cũng xem đua thuyền buồm là một nguồn HCV quan trọng.

Điểm chung giữa ba câu chuyện là HCV không đến từ việc lựa chọn ngẫu nhiên những môn ít phổ biến. Đó là kết quả của việc mỗi quốc gia tìm ra những môn phù hợp với nền tảng VĐV, đầu tư vào hệ thống đào tạo và tận dụng cơ hội khi chương trình ASIAD mở rộng.

Aichi-Nagoya 2026 có 43 môn thể thao và 469 nội dung tranh huy chương, trong đó Teqball là một trong những môn mới được bổ sung. Với Đông Nam Á, sự thay đổi này tạo thêm không gian để các quốc gia vốn khó cạnh tranh HCV ở những môn Olympic truyền thống có thể tìm thấy những "mỏ vàng" mới.

Và đôi khi, con đường đến HCV lại bắt đầu từ một môn mà vài năm trước phần đông khán giả còn chưa biết tên.