"Bộ óc sáng tạo bí mật" German Castanos đứng sau thành công của Arsenal

Nhân vật bí ẩn trong ê-kíp của Arteta

Trong bức ảnh ăn mừng chức vô địch Ngoại hạng Anh mùa trước, chụp tại sân Selhurst Park sau chiến thắng trước Crystal Palace, HLV Mikel Arteta đứng cùng những cộng sự quen thuộc như Albert Stuivenberg, Gabriel Heinze, Nicolas Jover, Iñaki Caña, Miguel Molina và Tom Allen. Tuy nhiên, ở phía sau nhóm huấn luyện viên ấy còn có một gương mặt xa lạ với phần lớn người hâm mộ Arsenal. Người đàn ông có bộ râu hoa râm, nở nụ cười rạng rỡ và khoác áo tập không có tên viết tắt chính là German Castanos.

Castanos không xuất hiện trong danh sách nhân sự trên website của Arsenal, nhưng được xem là một trong những người có ảnh hưởng trong nhóm cộng sự thân cận của Arteta. Chuyên gia người Argentina bắt đầu làm cố vấn cho đội bóng từ năm 2022. Lĩnh vực của ông là đổi mới sáng tạo, khoa học thần kinh và các phương pháp rèn luyện tư duy, với mục tiêu giúp cầu thủ cũng như ban huấn luyện tìm ra những cách tiếp cận mới.

Castanos tự mô tả mình là người không thích tuân theo lối mòn. Điều đó phần nào lý giải sự kết nối với Arteta, một huấn luyện viên thường xuyên thử nghiệm những phương pháp ít gặp trong bóng đá đỉnh cao. Nhà cầm quân người Tây Ban Nha từng thuê những kẻ móc túi lấy đồ của cầu thủ trong một buổi sinh hoạt tập thể, đồng thời cố tình tạo ra những tình huống gây xáo trộn quá trình chuẩn bị trước mùa giải để kiểm tra khả năng thích nghi của các học trò.

Những ý tưởng khác thường ấy có dấu ấn trong cách Castanos tiếp cận công việc. Ông không trực tiếp chỉ đạo chiến thuật hay đứng bên đường biên trong các trận đấu, mà tập trung quan sát cách đội bóng vận hành, xác định những điểm có thể cải thiện và đề xuất phương pháp thử nghiệm mới. Tại trung tâm huấn luyện của Arsenal, Castanos thường xuất hiện với cuốn sổ trên tay, theo dõi các buổi tập hoặc tham dự những cuộc họp của ban huấn luyện.

Nicolas Jover, huấn luyện viên chuyên trách các tình huống cố định được người hâm mộ Arsenal yêu mến, được cho là người giới thiệu Castanos với đội bóng sau khi biết đến những cuốn sách của ông. Một trong số đó có tựa đề Guardiola: The Thief of Ideas.

Ban đầu, cuộc trao đổi với Arteta và các cộng sự chỉ được dự kiến là một cuộc trò chuyện về chuyên môn. Castanos thậm chí không biết tiếng Anh vào thời điểm ấy. Tuy nhiên, những ý tưởng và cách tiếp cận của ông tạo được sự kết nối đủ mạnh để cuộc gặp không dừng lại ở một lần duy nhất. Từ đó, ông dần trở thành một phần trong môi trường làm việc của Arsenal, thường xuyên di chuyển giữa quê nhà Necochea và London.

Castanos được mô tả như một người để Arteta tham khảo ý kiến, trao đổi về các vấn đề chuyên môn và kiểm tra lại những ý tưởng trước khi áp dụng. Ông cũng là một trong những người giúp HLV Arsenal giữ được sự cân bằng trong công việc vốn chịu nhiều áp lực.

Những ý tưởng khác thường và chiến thắng trước Nottingham Forest

Trước khi cộng tác với Arsenal, Castanos đã tích lũy kinh nghiệm trong nhiều lĩnh vực, từ huấn luyện bóng ném đến thiết kế các trò chơi phát triển tư duy sáng tạo cho chương trình truyền hình. Ông có bằng thạc sĩ về đổi mới sáng tạo và từng làm việc trong lĩnh vực này tại chính quyền thành phố Necochea, thuộc tỉnh Buenos Aires của Argentina.

Điểm đặc biệt trong phương pháp của Castanos là tạo ra những thử thách buộc con người phải suy nghĩ theo hướng khác. Trong một dự án trước đây, ông từng huấn luyện một võ sĩ quyền anh bằng cách để người này đối đầu cùng lúc với hai đối thủ. Với một đội bóng Nhật Bản, ông đưa ra bài tập thi đấu với đối phương có tới 16 cầu thủ. Những tình huống bất thường như vậy nhằm phá vỡ phản xạ quen thuộc, buộc người tham gia thích nghi và tìm ra giải pháp mới.

Trong bóng đá, mục tiêu không phải tạo ra những buổi tập kỳ lạ để gây chú ý. Castanos muốn những trải nghiệm trong tuần giúp cầu thủ xử lý tình huống tốt hơn khi bước vào trận đấu cuối tuần. Khi đối mặt với áp lực, không gian hạn chế hoặc những diễn biến ngoài dự tính, khả năng nhận diện vấn đề và đưa ra quyết định nhanh có thể tạo nên khác biệt.

Chiến thắng 1-0 trước Nottingham Forest hôm 18/10 là ví dụ cho thấy Arsenal vẫn cần nhiều phương án để giải quyết những trận đấu bế tắc. Trên sân City Ground, đội bóng của Arteta cầm bóng nhiều nhưng gặp khó khăn trước hệ thống phòng ngự của chủ nhà. Arsenal chỉ có một cú sút trúng đích trong trận, nhưng chừng đó vẫn đủ để họ giành trọn 3 điểm.

Bước ngoặt đến ở phút 80. Noni Madueke, cầu thủ được Arteta tung vào sân trong hiệp hai, nhận đường chuyền của Declan Rice rồi dẫn bóng từ cánh trái vào trung lộ trước khi dứt điểm. Bóng chạm Jair Cunha đổi hướng, khiến thủ môn Matz Sels không thể cản phá. Bàn thắng ấy giúp Arsenal vượt qua một trận đấu mà những phương án tấn công ban đầu chưa phát huy hiệu quả.

Việc Madueke trở thành người định đoạt trận đấu cũng cho thấy giá trị của những điều chỉnh nhân sự và khả năng khai thác chiều sâu đội hình. Tuy nhiên, không có cơ sở để khẳng định Castanos trực tiếp tham gia quyết định thay người hay xây dựng phương án chiến thuật tại City Ground. Vai trò của chuyên gia người Argentina nằm ở một khía cạnh rộng hơn: khuyến khích tư duy khác biệt, quan sát những vấn đề mà người khác có thể bỏ qua và gợi mở các hướng cải thiện cho đội bóng.

Arsenal không công khai chi tiết những phương pháp mà Castanos đề xuất. Đây được xem là một phần lợi thế cạnh tranh mà Arteta và ban huấn luyện muốn giữ kín, trong bối cảnh các đội bóng Ngoại hạng Anh liên tục phân tích chiến thuật và tìm cách bắt bài đối thủ. Một ý tưởng mới không bảo đảm chiến thắng, nhưng có thể giúp đội bóng tìm ra lời giải trong những tình huống tưởng như không có nhiều lựa chọn.

Mối quan hệ giữa Arteta và Castanos cũng nối dài sự gắn bó của nhà cầm quân người Tây Ban Nha với Argentina. Hai người bạn thân của Arteta trong giới bóng đá là Gabriel Heinze và Mauricio Pochettino, đều từng khoác áo đội tuyển Argentina. Vợ ông, Lorena, cũng sinh ra tại quốc gia Nam Mỹ này.

Dù không có vị trí nổi bật trước công chúng, Castanos đã xây dựng được chỗ đứng trong nhóm cộng sự mà Arteta tin tưởng. Công việc của ông diễn ra ở phần ít được nhìn thấy trong quá trình chuẩn bị của Arsenal: quan sát, đặt câu hỏi và tìm cách khiến cả cầu thủ lẫn ban huấn luyện suy nghĩ khác đi. Trận thắng Nottingham Forest không thể được xem là bằng chứng trực tiếp cho hiệu quả từ những ý tưởng của Castanos, nhưng cho thấy một thực tế của bóng đá đỉnh cao: năng lực kiểm soát trận đấu chưa phải lúc nào cũng đủ, và khả năng tìm ra giải pháp trong thời điểm quyết định có thể tạo nên khác biệt.