Từ Carlos Tevez đến những thương vụ định hình quyền lực của Man City
Mùa hè 2009, Man City gây chú ý khi chiêu mộ Carlos Tevez sau hai mùa giải tiền đạo người Argentina khoác áo Manchester United. Trước đó, đội bóng đã đưa Robinho về từ Real Madrid. Tấm biển quảng cáo mang thông điệp “Welcome to Manchester” xuất hiện trong chiến dịch chào đón Tevez khiến HLV Alex Ferguson tức giận, đồng thời cho thấy tham vọng thách thức trật tự bóng đá Anh của Man City sau khi được Abu Dhabi United Group (ADUG) tiếp quản năm 2008.
Tevez là một trong những biểu tượng đầu tiên của cuộc chuyển mình ấy. Theo mức phí được truyền thông Anh đưa tin khi đó, Man City phải trả khoảng 43,5 triệu bảng, chưa tính các khoản phụ phí. Tiền đạo này sau đó ghi 74 bàn sau 148 lần ra sân, góp công giúp đội bóng giành FA Cup năm 2011 và Premier League mùa 2011/12.
Tuy nhiên, Tevez chỉ là một phần trong quá trình tái thiết có quy mô lớn hơn nhiều. Theo thống kê của The Athletic, Man City đã chi tổng cộng 1,388 tỷ bảng mua cầu thủ trong 9 mùa giải từ 2009-2010 đến 2017-2018. Sau khi trừ tiền thu về từ việc bán cầu thủ, mức chi ròng vẫn lên tới khoảng 1,061 tỷ bảng. Chỉ Chelsea và Man United cũng vượt ngưỡng 1 tỷ bảng chi tiêu gộp trong giai đoạn này, nhưng mỗi đội vẫn thấp hơn Man City khoảng 300 triệu bảng.
Khoảng cách ấy cho thấy Man City không chỉ thực hiện một vài thương vụ bom tấn mà duy trì mức đầu tư rất cao qua nhiều mùa giải. Đội bóng có thể liên tục bổ sung vị trí còn thiếu, thay thế những cầu thủ không đáp ứng kỳ vọng và theo đuổi các mục tiêu đắt giá mà không phải thu hẹp đáng kể kế hoạch mua sắm.
Ngay trong năm 2009, mức chi ròng của Man City lên tới 128 triệu bảng, trong khi tổng mức chi ròng của 19 đội còn lại tại Premier League là 145 triệu bảng. Riêng Man City đã chi ròng gần bằng toàn bộ phần còn lại của giải đấu cộng lại. Đây là dấu hiệu rõ ràng về sự thay đổi cán cân tài chính tại bóng đá Anh sau khi đội bóng chuyển sang quyền sở hữu của giới chủ Abu Dhabi.
Man City cũng tận dụng thời điểm một số đối thủ gặp khó khăn tài chính để tuyển mộ cầu thủ. Gareth Barry, James Milner và Joleon Lescott lần lượt rời Aston Villa hoặc Everton để đến sân Etihad. Arsenal trở thành nguồn cung cầu thủ đáng kể với Emmanuel Adebayor, Kolo Toure, Samir Nasri, Gaël Clichy và sau đó là Bacary Sagna.
Trong khi Man City liên tục tăng ngân sách, Arsenal phải quản lý chặt chi tiêu do chịu áp lực từ khoản nợ xây sân Emirates. Theo số liệu được The Athletic dẫn lại, mức chi ròng của Arsenal trong giai đoạn so sánh chỉ bằng khoảng một phần ba rưỡi Man City. Khác biệt không đơn thuần nằm ở việc đội nào sẵn sàng trả phí chuyển nhượng cao hơn, mà còn ở khả năng tiếp tục đầu tư sau một thương vụ lớn mà không phải cắt giảm đáng kể ngân sách cho các vị trí khác.
Dữ liệu Transfermarkt cho thấy Man City có thương vụ đắt giá nhất ở 7 trong 18 kỳ chuyển nhượng được thống kê. Nếu xét 10 bản hợp đồng có phí cao nhất ở mỗi kỳ, Man City chiếm 34 trong tổng số 180 vị trí, trong khi Chelsea đứng sau với 22. Các con số phản ánh tần suất Man City xuất hiện trong nhóm thương vụ lớn nhất, thay vì chỉ dựa vào một vài lần phá kỷ lục.
Dẫu vậy, chi nhiều tiền không đồng nghĩa mọi quyết định đều thành công. Adebayor và Roque Santa Cruz tiêu tốn tổng cộng khoảng 43 triệu bảng nhưng chỉ ghi 23 bàn cho Man City. Trong khoảng 17 tháng, đội bóng tiếp tục đầu tư vào Stevan Jovetic, Álvaro Negredo, Eliaquim Mangala và Wilfried Bony với tổng phí chuyển nhượng vượt 100 triệu bảng. Những cầu thủ này có đóng góp nhất định, nhưng không tạo được dấu ấn lâu dài tương xứng với kỳ vọng.
Điểm đáng chú ý là các thương vụ thất bại không khiến Man City phải ngừng mua sắm. Với nhiều câu lạc bộ, một chuỗi quyết định không hiệu quả có thể buộc ban lãnh đạo trì hoãn kế hoạch tái thiết hoặc bán trụ cột để cân đối tài chính. Man City vẫn có khả năng tiếp tục tìm kiếm những cầu thủ phù hợp hơn. Nguồn lực dồi dào vì thế không loại bỏ rủi ro chuyển nhượng, nhưng giúp đội bóng có thêm phương án xử lý hậu quả.
Nguồn tiền tạo lợi thế và những câu hỏi về tài chính
Mùa hè 2015 đánh dấu một bước tiến mới khi Man City chi tổng cộng khoảng 99,5 triệu bảng để chiêu mộ Kevin De Bruyne và Raheem Sterling. Hai cầu thủ nằm trong nhóm những bản hợp đồng đắt giá nhất thế giới mùa giải đó. Tổng chi tiêu gộp của Man City trong kỳ chuyển nhượng đạt khoảng 175 triệu bảng, còn chi ròng vào khoảng 148 triệu bảng.
De Bruyne phát triển thành một trong những tiền vệ sáng tạo xuất sắc nhất Premier League, trong khi Sterling đóng góp đáng kể vào các danh hiệu quốc nội. Những thương vụ này cho thấy khoản đầu tư lớn có thể đem lại giá trị thể thao lâu dài khi câu lạc bộ lựa chọn đúng cầu thủ và đặt họ vào một hệ thống phù hợp.
Man City tiếp tục tăng cường lực lượng trong những mùa hè sau đó. John Stones và Leroy Sane gia nhập năm 2016. Một năm sau, Benjamin Mendy, Kyle Walker và Bernardo Silva cập bến Etihad. Tổng phí chuyển nhượng của năm cầu thủ lên tới khoảng 232 triệu bảng. Các bản hợp đồng giúp đội bóng nâng cấp hàng thủ, tăng tốc độ ở hai cánh và bổ sung chất lượng kỹ thuật cho tuyến giữa, tạo nền tảng để HLV Pep Guardiola xây dựng lối chơi kiểm soát bóng.
Tuy nhiên, bên cạnh quy mô mua sắm, nguồn tiền đứng sau quá trình đầu tư của Man City cũng trở thành trọng tâm trong vụ việc liên quan đến các quy định tài chính của Premier League. Theo kết luận của ủy ban độc lập, Man City đã khai tăng doanh thu và giảm chi phí với tổng giá trị vượt 900 triệu bảng trong giai đoạn liên quan. Một vấn đề đáng chú ý là khoản tiền do ADUG cung cấp được trình bày dưới dạng doanh thu tài trợ thương mại trong một số báo cáo, thay vì được ghi nhận là nguồn vốn từ chủ sở hữu.
Trong hồ sơ được xem xét, các khoản tài trợ có liên hệ với Abu Dhabi được ghi nhận lên tới khoảng 949,9 triệu bảng. Tuy nhiên, ủy ban cho rằng chỉ khoảng 119,3 triệu bảng trong số đó thực sự được các nhà tài trợ liên quan thanh toán, còn khoảng 830,7 triệu bảng xuất phát từ ADUG. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không chỉ là Man City nhận được bao nhiêu tiền, mà còn là nguồn tiền được ghi nhận và trình bày trong báo cáo tài chính như thế nào.
Theo phân tích được The Athletic dẫn lại, nếu loại khoản tiền từ ADUG mà ủy ban xác định đã được trình bày sai bản chất khỏi doanh thu thương mại, doanh thu thương mại của Man City trong giai đoạn 2009-2010 đến 2017-2018 sẽ còn khoảng 398,7 triệu bảng. Sự chênh lệch cho thấy cách phân loại nguồn thu có thể ảnh hưởng đáng kể đến bức tranh về năng lực thương mại của một câu lạc bộ.
Các báo cáo tài chính của Man City ghi nhận khoảng 1,229 tỷ bảng vốn chủ sở hữu do chủ sở hữu cung cấp tính đến hết mùa 2014-2015. Khi cộng các khoản vốn được công bố với những khoản tiền mà ủy ban sau đó xác định đã được trình bày sai bản chất, tổng nguồn tài trợ từ chủ sở hữu trong thập niên đầu dưới quyền Abu Dhabi lên tới khoảng 2,209 tỷ bảng. Theo số liệu The Athletic phân tích, mức này cao gấp khoảng sáu lần khoản hỗ trợ vốn mà Chelsea nhận được trong giai đoạn tương ứng.
Sự khác biệt giữa vốn chủ sở hữu và doanh thu tài trợ có ý nghĩa lớn trong bóng đá hiện đại. Tiền chủ sở hữu bỏ vào câu lạc bộ không tự động được tính là doanh thu thương mại, trong khi doanh thu tài trợ có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá năng lực tự tạo nguồn thu và mức độ tuân thủ quy định tài chính. Vì thế, cách ghi nhận các khoản tiền có thể tác động đến đánh giá về khả năng chi tiêu của đội bóng và tính công bằng trong cạnh tranh.
Man City phủ nhận hành vi sai phạm và đã kháng cáo kết luận của ủy ban độc lập. Do đó, cần phân biệt giữa số liệu thống kê về chi tiêu chuyển nhượng và những kết luận liên quan đến cách hạch toán nguồn tiền. Con số 1,388 tỷ bảng phản ánh quy mô mua sắm của Man City trong giai đoạn được xem xét, chứ tự thân không chứng minh rằng từng thương vụ cụ thể được tài trợ bằng khoản tiền bị tranh cãi.
Ngoài việc mua cầu thủ, Man City còn đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Học viện bóng đá City Football Academy trị giá khoảng 110 triệu bảng mở cửa vào tháng 12/2014. Việc mở rộng khán đài phía nam sân Etihad giúp tăng thêm khoảng 7.000 chỗ ngồi, với chi phí được nêu vào khoảng 47 triệu bảng. Những khoản đầu tư này hỗ trợ công tác đào tạo, nâng cấp điều kiện làm việc và mở rộng nguồn thu từ sân vận động. Theo các quy định tài chính trong bóng đá, đầu tư vào cơ sở hạ tầng thường được đối xử khác với chi phí mua cầu thủ, tạo thêm một hướng phát triển dài hạn cho câu lạc bộ.
Dù vậy, Man City vẫn tiếp tục chi mạnh trên thị trường chuyển nhượng. Jack Grealish gia nhập đội bóng với mức phí 100 triệu bảng năm 2021, nhưng sau giai đoạn đầu được kỳ vọng lớn, anh dần mất vị trí và chuyển sang Everton theo dạng cho mượn. Kalvin Phillips cũng không đáp ứng kỳ vọng sau khi đến từ Leeds United với mức phí khoảng 42 triệu bảng; thời gian thi đấu tại Premier League cho Man City chỉ tương đương khoảng bốn trận trọn vẹn.
Các trường hợp này cho thấy tiền bạc không bảo đảm mọi quyết định đều đúng. Lợi thế của Man City nằm ở khả năng hấp thụ tổn thất: khi một bản hợp đồng thất bại, đội bóng vẫn có điều kiện đầu tư vào cầu thủ khác để giải quyết vấn đề. Nguồn lực tài chính không xóa bỏ rủi ro, nhưng giúp Man City có nhiều phương án hơn để xử lý những sai lầm mà các đối thủ ít dư địa ngân sách có thể phải trả giá lâu dài.
Ở mùa giải cuối cùng trong giai đoạn được xem xét, Man City chi khoảng 328 triệu bảng mua cầu thủ, mức kỷ lục tại Anh vào thời điểm đó. Đội bóng sau đó vô địch Premier League với số điểm kỷ lục. Tổng chi chuyển nhượng của Man City về sau tiếp tục vượt mốc 2 tỷ bảng.
Quá trình vươn lên của Man City được tạo nên bởi nhiều yếu tố: nguồn vốn lớn, khả năng tuyển mộ cầu thủ hàng đầu, đầu tư cơ sở hạ tầng và sự ổn định trong kế hoạch xây dựng đội hình. Tuy nhiên, quy mô đầu tư cũng khiến câu hỏi về nguồn tiền và việc tuân thủ các quy định tài chính trở thành phần không thể tách rời khi đánh giá thành công của câu lạc bộ. Lịch sử chuyển nhượng của Man City vì thế không chỉ phản ánh những bản hợp đồng đắt giá, mà còn cho thấy nguồn lực tài chính có thể định hình cán cân cạnh tranh trong bóng đá Anh.
Bình luận (0)
Đăng nhập để bình luận