Yu Zidi: Nụ cười, những kỷ lục và cái giá của “thần đồng” bơi Trung Quốc 13 tuổi

Ở tuổi 13, Yu Zidi đã đứng trên bục cao nhất tại ASIAD 2026 và liên tiếp tạo ra những dấu mốc khiến giới bơi lội Trung Quốc phải chú ý. Hai ngày thi đấu đầu tiên tại Aichi-Nagoya đã đưa cô bé sinh năm 2012 từ một tài năng trẻ thành một trong những cái tên nổi bật nhất của đường đua xanh.

Ngày 20/9, Yu Zidi giành HCV 200m bướm với thành tích 2 phút 05,08 giây, phá kỷ lục ASIAD do Zhang Yufei thiết lập tại Hàng Châu năm 2023. Chưa đầy 24 giờ sau, cô tiếp tục bước lên bục cao nhất ở nội dung 200m hỗn hợp cá nhân với thời gian 2 phút 06,10 giây.

Lần này, con số trên bảng điện tử còn đặc biệt hơn. Yu Zidi phá kỷ lục châu Á do đàn chị Yu Yiting thiết lập và chỉ kém 0,4 giây so với kỷ lục thế giới của Summer McIntosh. Reuters đánh giá đây là màn trình diễn giúp tài năng 13 tuổi tiếp tục thu hút sự chú ý trên đường đua xanh châu Á.

Nhưng điều khiến câu chuyện về Yu Zidi đáng chú ý không nằm ở hai tấm HCV tại ASIAD. Đằng sau những con số ấy là một hành trình được đẩy lên rất nhanh, đến mức chính cô bé vẫn chưa hoàn toàn quen với việc tên mình liên tục xuất hiện bên cạnh những kỷ lục.

Từ một cô bé được phát hiện ở công viên nước

Yu Zidi sinh tháng 10/2012. Con đường đến với bơi lội của em bắt đầu khá tình cờ khi tài năng được phát hiện tại một công viên nước địa phương lúc mới 6 tuổi.

Từ đó, việc tập luyện dần trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống của cô bé. Yu Zidi tiến bộ nhanh qua từng năm và sớm bước vào hệ thống thi đấu cấp quốc gia của Trung Quốc. Những kết quả được ghi nhận tại các giải trẻ sau đó đưa em đến những sân chơi lớn hơn, nơi khoảng cách giữa một tài năng triển vọng và các VĐV hàng đầu thế giới được phơi bày rõ ràng.

Năm 2025, khi mới 12 tuổi, Yu Zidi gây chú ý tại giải vô địch thế giới ở Singapore. Em giành HCĐ cùng đội tuyển Trung Quốc ở nội dung tiếp sức 4x200m tự do và trở thành VĐV trẻ nhất từng giành huy chương tại một kỳ World Aquatics Championships. Ở các nội dung cá nhân, Yu Zidi lần lượt đứng thứ tư ở 200m hỗn hợp, 200m bướm và 400m hỗn hợp.

Điều đáng nói là cả ba lần về thứ tư đều đi kèm thành tích cá nhân tốt nhất. Điều đó cho thấy Yu Zidi không đơn thuần được chú ý vì tuổi tác. Em thực sự đã tiến sát nhóm huy chương ở một giải đấu quy tụ những VĐV hàng đầu thế giới.

Chính những trải nghiệm ấy trở thành bước đệm cho năm 2026. Tại các giải đấu trong nước, Yu Zidi tiếp tục cải thiện thành tích ở nhiều nội dung. Tại Đại hội Thể thao toàn quốc Trung Quốc năm 2025, em giành HCV 200m hỗn hợp với thời gian 2 phút 07,41 giây, phá kỷ lục châu Á tồn tại từ năm 2012 do Ye Shiwen thiết lập. World Aquatics khi đó mô tả Yu là nhà vô địch trẻ nhất trong lịch sử giải đấu.

Đó cũng là lúc câu chuyện về Yu Zidi bắt đầu chuyển từ “tài năng trẻ” sang một cấp độ khác. Những kỷ lục không còn là chuyện của tương lai. Chúng xuất hiện ngay trong hiện tại, khi em vẫn đang ở tuổi mà phần lớn VĐV cùng trang lứa mới bắt đầu tích lũy kinh nghiệm thi đấu quốc tế.

Kỷ lục đến nhanh, áp lực cũng đến theo

Điều đặc biệt ở Yu Zidi là em thi đấu ở nhiều nội dung và có khả năng cạnh tranh ở cả bơi bướm lẫn hỗn hợp cá nhân. Tuy nhiên, sự đa năng ấy đồng nghĩa với lịch tập luyện và thi đấu dày đặc hơn.

Tại Đại hội Thể thao toàn quốc Trung Quốc năm 2025, Yu Zidi giành 3 HCV. Trước đó, tại giải vô địch thế giới ở Singapore, em phải cạnh tranh trực tiếp với những VĐV trưởng thành hơn rất nhiều về tuổi đời lẫn kinh nghiệm. World Aquatics ghi nhận Yu từng chia sẻ rằng không khí tại Singapore căng thẳng hơn em tưởng, đặc biệt khi khu vực khởi động luôn đông đúc và khoảng cách giữa em với các đối thủ hàng đầu trở nên rõ ràng.

Một trong những điều Yu Zidi muốn cải thiện sau giải đấu ấy là kỹ thuật quay vòng và khả năng bơi ếch. Đây là chi tiết đáng chú ý bởi nó cho thấy cách cô bé nhìn vào thành tích của mình.

Sau khi lập kỷ lục châu Á ở 200m hỗn hợp tại Đại hội Thể thao toàn quốc Trung Quốc, Yu Zidi không tập trung vào việc mình vừa vượt qua một cột mốc tồn tại suốt nhiều năm. Em nói về những gì mình còn phải sửa, đặc biệt là kỹ thuật bơi ếch.

Đó là một cách tiếp cận khá khác với hình ảnh “thần đồng” thường được truyền thông xây dựng. Trong khi bên ngoài đường đua, mọi người nói về tuổi tác, kỷ lục và khả năng trở thành ngôi sao Olympic, Yu Zidi lại quan tâm nhiều hơn đến từng chi tiết trong kỹ thuật của mình.

Ngay cả sau khi giành HCV 200m bướm tại ASIAD 2026, em cũng không xem màn trình diễn ấy là hoàn hảo. Yu Zidi cho rằng mình vẫn có thể cải thiện cách hạ đầu, vươn tay về phía trước và động tác chân.

Những nhận xét ấy phần nào cho thấy em chưa muốn bị cuốn hoàn toàn vào câu chuyện về các kỷ lục. Với Yu Zidi, mỗi cuộc đua vẫn là một bài kiểm tra để tìm ra những điểm cần sửa.

Đằng sau nụ cười là bài toán phát triển lâu dài

Sự nổi tiếng đến với Yu Zidi nhanh hơn rất nhiều so với tuổi đời của em. Một cô bé mới 12 tuổi đã trở thành VĐV trẻ nhất giành huy chương tại giải vô địch thế giới. Một năm sau, em liên tiếp giành HCV ASIAD và phá kỷ lục châu Á. Khi một VĐV còn quá trẻ đạt thành tích như vậy, câu hỏi không còn chỉ là em có thể bơi nhanh đến đâu.

Vấn đề lớn hơn là làm thế nào để tài năng ấy được phát triển đúng cách. World Aquatics từng ghi nhận Yu Zidi nói rằng em không muốn tự tạo thêm áp lực bằng cách quá quan tâm đến những con số hay kỷ lục. Điều em muốn là tập trung vào việc bơi hết sức trong một đường đua yên tĩnh, nơi có thể tập trung hoàn toàn vào phần thi của mình.

Đây có lẽ là phần ít được nhìn thấy nhất trong câu chuyện về một “thần đồng”. Thành tích càng lớn, sự chú ý càng nhiều; nhưng cơ thể và tâm lý của một VĐV 13 tuổi vẫn đang trong quá trình phát triển.

Yu Zidi từng trải qua giai đoạn chịu áp lực lớn khi chuẩn bị cho Đại hội Thể thao toàn quốc Trung Quốc, đặc biệt ở nội dung 400m hỗn hợp. Khi ấy, HLV phải nhắc em kiên nhẫn và tin tưởng vào bản thân thay vì để áp lực thành tích chi phối.

Những lời nhắc ấy càng có ý nghĩa khi Yu Zidi tiếp tục tiến lên ở cấp độ quốc tế. Sau ASIAD 2026, sự chú ý dành cho em chắc chắn sẽ còn lớn hơn. Thành tích 2 phút 06,10 giây ở 200m hỗn hợp đã đưa Yu lên vị trí rất cao trên bảng thành tích thế giới và khiến cuộc cạnh tranh với những ngôi sao như Summer McIntosh được nhắc đến nhiều hơn.

Tuy nhiên, giữa những câu chuyện về Olympic Los Angeles 2028, kỷ lục thế giới và những cuộc so tài trong tương lai, điều quan trọng nhất với Yu Zidi vẫn là quá trình phát triển từng bước.

Hai HCV ASIAD và những kỷ lục đã tạo nên một khởi đầu đặc biệt, nhưng chúng cũng kéo theo một thứ khó nhìn thấy hơn: kỳ vọng. Cách Trung Quốc quản lý quá trình tập luyện, thi đấu và phát triển của Yu Zidi trong những năm tới sẽ quyết định liệu những dấu mốc ở tuổi 13 chỉ là những khoảnh khắc đẹp của một tài năng trẻ, hay trở thành nền móng cho một sự nghiệp kéo dài nhiều năm.

Ở thời điểm hiện tại, Yu Zidi vẫn xuất hiện trên bục nhận huy chương với nụ cười của một cô bé 13 tuổi. Phía sau nụ cười ấy là những kỷ lục mà rất ít VĐV cùng tuổi từng chạm tới, nhưng cũng là một hành trình mà em vẫn còn rất nhiều thời gian để viết tiếp.