Chuyền hai cao 1m95 vẫn không có chỗ đứng tại Hàn Quốc và câu hỏi về trần phát triển của bóng chuyền Việt Nam

Khi Shin Seung-hun, chuyền hai cao 1m95 của CLB KB Insurance (Hàn Quốc), chấp nhận sang Đài Loan thi đấu theo dạng cho mượn đầu năm 2026, quyết định này ban đầu gây không ít ngạc nhiên. Với nhiều người, việc rời một giải đấu hàng đầu châu Á như V-League (Hàn Quốc) để đến TPVL – giải bóng chuyền chuyên nghiệp Đài Loan chỉ có bốn đội – dường như là bước lùi.

Nhưng nhìn kỹ hơn, đó không chỉ là câu chuyện của một cầu thủ trẻ tìm cơ hội ra sân. Nó phản ánh một vấn đề rộng hơn của bóng chuyền hiện đại: vai trò then chốt của chuyền hai và giới hạn phát triển trong các hệ thống thi đấu quá cạnh tranh.

Chuyền hai: vị trí “não bộ” của đội bóng

Trong bóng chuyền, chuyền hai (setter) không phải người ghi nhiều điểm nhất, nhưng lại là người quyết định cách đội bóng ghi điểm. Họ đọc tình huống, phân phối bóng, điều chỉnh nhịp độ và – trong nhiều hệ thống hiện đại – tham gia trực tiếp vào phòng thủ và tấn công bước một.

Ở cấp độ cao, chuyền hai ngày càng được yêu cầu nhiều hơn về thể hình. Chiều cao giúp họ chắn bóng hiệu quả hơn trước các đối chuyền hoặc chủ công đối phương, đồng thời tạo thêm lựa chọn chiến thuật ở lưới. Ở các giải hàng đầu thế giới, chuyền hai cao trên 1m90 không còn là ngoại lệ, tuy nhiên ở khu vực châu Á một chuyền hai sở hữu chiều cao ấn tượng như Shin lại là của hiếm.

Thực tế từ 5 năm trước sự xuất hiện của anh ở sân chơi chuyên nghiệp đã được giới chuyên môn và NHM chú ý, Naver - tờ báo hàng đầu bóng chuyền Hàn Quốc nhận định nếu Shin đi đúng hướng anh có thể là chuyền hai đầy triển vọng không chỉ ở cấp CLB mà ĐTQG Hàn Quóc.

Anh được đào tạo bài bản, từng khoác áo Sangmu khi thực hiện nghĩa vụ quân sự, và được KB Insurance lựa chọn từ kỳ draft năm 2021. Vấn đề không nằm ở năng lực, mà ở cơ hội.

Khi hệ thống mạnh lại trở thành rào cản

V-League Hàn Quốc là một trong những giải đấu có tính cạnh tranh cao nhất châu Á, đặc biệt ở vị trí chuyền hai – nơi các CLB thường đặt niềm tin tuyệt đối vào một trụ cột giàu kinh nghiệm. Với KB Insurance, Shin Seung-hun phải xếp sau những cái tên đã định hình lối chơi đội bóng nhiều năm.

Trong bối cảnh đó, việc “ngồi ghế dự bị” kéo dài có thể làm chậm quá trình phát triển của một chuyền hai trẻ. Không giống các vị trí khác, chuyền hai cần thời gian thi đấu thực tế liên tục để hình thành khả năng đọc trận đấu và ra quyết định dưới áp lực.

Sang TPVL - giải bóng chuyền Đài Bắc Trung Hoa, Shin Seung-hun ngay lập tức được sử dụng như chuyền hai chính. Môi trường thi đấu khác biệt, nhịp độ trận đấu chậm hơn, nhưng đổi lại là quyền kiểm soát trận đấu – điều anh hiếm khi có được ở Hàn Quốc.

So sánh với Việt Nam: câu chuyện quen thuộc

Từ góc nhìn Việt Nam, trường hợp này không xa lạ. Bóng chuyền nam Việt Nam lâu nay cũng đối mặt với bài toán chuyền hai, nhiều HLV thừa nhận đây vẫn là vị trí cần nhiều sự tinh quái và bùng nổ.

HLV đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Nguyễn Tuấn Kiệt từng loay hoay với việc sử dụng chuyền hai mặc dù trong tay ông đã là 2 cây chuyền tốt nhất quốc nội (Kim Thoa và Lâm Oanh), việc liên tục luân chuyển giữa 2 tay chuyền dù với ý nghĩa tạo sự đổi mới trong lối chơi và cơ hội cho cả 2 cùng thể hiện, nhưng cũng phản ánh việc ông chưa đặt niềm tin tuyệt đối vào bất cứ cái tên nào.

Ngay chính HLV Phạm Văn Long của CLB giàu truyền thống bậc nhất bóng chuyền Việt Nam - Binh Chủng Thông Tin thừa nhận rằng dưới góc nhìn hiện tại không có chuyền hai nào đủ đáp ứng chuyên môn của ông.

Như các chuyên gia nhận định chuyền hai của Việt Nam thiếu độ "quái" trong thi đấu, thiếu một cái liếc nhìn, thiếu một động tác tay hoặc bẻ góc là điều cần thiết để đánh lừa hàng chắn đối phương.

Ngoài yếu tố chuyên môn, thể hình của chuyền hai cũng là bài toán mà các CLB Việt Nam đang cố tình bỏ quên! Trong các hệ thống đào tạo từ trước đến nay những vị trí "thấp bé nhẹ cân" đều mặc định thuộc về libero và chuyền hai, điều đó vô tình tạo nên những chuyền hai có thể hình khiêm tốn.

Có thể thấy những chuyền hai hàng đầu quốc nội như Kim Thoa (cao 1m72), Đinh Văn Duy, Phan Công Đức (1m82) sở hữu chiều cao khó để theo chắn đối phương. Điều này phần nào ảnh hưởng tới hệ thống chiến thuật của các HLV khi chuyền hai thấp trở thành bất lợi trong những tình huống chắn bóng.

Ra nước ngoài không phải đích đến, mà là bước đệm

Trở lại trường hợp Shin Seung-hun cũng không coi Đài Loan là điểm dừng. Anh theo dõi KB Insurance từ xa và xem quãng thời gian này như giai đoạn tích lũy, cả về chuyên môn lẫn tư duy thi đấu. Những khác biệt về chiến thuật, văn hóa và áp lực thi đấu buộc anh phải thích nghi – một kỹ năng ngày càng quan trọng trong bóng chuyền hiện đại.

Trong kỷ nguyên mà bóng chuyền châu Á đang tìm cách thu hẹp khoảng cách với thế giới, câu chuyện của một chuyền hai ít tên tuổi lại đặt ra câu hỏi lớn: chúng ta đang tạo điều kiện cho vị trí quan trọng nhất của đội bóng phát triển đến đâu?

Có thể, điều đáng chú ý nhất không phải là Shin Seung-hun cao 1m95 hay việc anh đến Đài Bắc Trung Hoa, mà là lựa chọn ưu tiên được chơi, được sai và được trưởng thành – điều mà mọi hệ thống đào tạo bóng chuyền, từ Hàn Quốc đến Việt Nam, đều phải đối diện nếu muốn tiến xa hơn.

Những ngày qua bóng chuyền Việt Nam xôn xao với trường hợp của chuyền hai Vi Thị Yến Nhi được CLB số 1 Nhật Bản NEC Red Rockets mời gọi. Khác với trường hợp của Shin, Yến Nhi đã có chỗ đứng trong nước, cô gái sinh năm 2002 đã là chuyền chính cho LP Bank Ninh Bình và Hà Nội Tasco Auto. Đó là một phần lý do khiến đội bóng Thủ đô từ chối lời đề nghị chuyển nhượng từ Nhật Bản.

Ở tuổi 23, Yến Nhi với chiều cao 1m77 được chờ đợi là mẫu VĐV tiêu biểu cho vị trí chuyền hai đội tuyển cho tương lai, sở hữu chiều cao tốt để tham gia vào các tình huống chắn bóng, dám đánh 2 chuyền và tư duy chuyền nhanh nổi bật, nếu được xuất ngoại để tạo thêm bước đệm đột phá Yến Nhi có thể nổi lên trở thành hình mẫu tiêu biểu cho những VĐV chuyền hai hiện đại theo xu hướng bóng chuyền thế giới.