Quân Tốt trên bàn cờ vua: Khác biệt thân phận theo dòng thời gian

Lê Nghĩa 27/08/2019 22:00

Ở các khu vực và nền văn hóa khác nhau, quân Tốt (pawn) trên bàn cờ vua từng trải qua những biến đổi về mặt vai trò và sức mạnh.
Quân Tốt trên bàn cờ vua: Khác biệt thân phận theo dòng thời gian

Quân Tốt (Pawn) là một trong các quân cờ trên bàn cờ vua, được cho là yếu nhất xét về cá thể riêng lẻ nhưng lại tạo ra sự lợi hại khi được đặt trong các chiến thuật rõ ràng. Nhiều kỳ thủ lão luyện tự cổ chí kim đều cho rằng mỗi quân cờ trên bàn cờ đều có một sức mạnh và vai trò riêng biệt, không ai thua kém ai.

Mặc dù vậy, trong sự biến thể theo dòng thời gian, Tốt vẫn được xem như quân cờ có thân phận thấp nhất. Tốt đại diện cho hình ảnh của các dạng lính bộ binh nói chung và có tới 8 quân cờ Tốt xuất hiện trên bàn cờ.

Quân Tốt trên bàn cờ vua: Khác biệt thân phận theo dòng thời gian
Các đạo quân bộ binh.

Trải qua các thời kỳ, quân cờ này mang hình ảnh của các đạo lính nông dân, lính cầm mác, hay theo nghĩa trần trụi hơn thường được hiểu là “một người dễ bị thao túng, một người phải chịu hi sinh vì mục đích lớn hơn”.

Cách định nghĩa này vô tình biểu thị sự không quan trọng của quân Tốt. Trong rất nhiều cách ví von dân gian, quân Tốt thường được gán với sự vật hoặc con người dùng để chỉ sự thấp kém, bị thao túng. Ví dụ như: “Anh ta chỉ là một con Tốt trong trò chơi của họ”.

Do mang suy nghĩ coi thường nên Tốt không được coi trọng nhiều trong lối đánh của thường dân Ấn Độ thuộc thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên. Tuy nhiên, tầng lớp vua chúa và tướng lĩnh lại có cách sử dụng quân cờ này hiệu quả hơn hẳn. Điều này xuất phát từ tư duy chiến lược binh pháp, vốn chỉ được truyền dạy cho tầng lớp con em quí tộc.

Kể từ khi Chaturanga, môn cờ tiền thân của cờ vua hiện tại, trở nên phổ biến tại đế chế Gupta (Ấn độ), vai trò của quân Tốt đã trải qua có nhiều sự biến đổi cho tới ngày nay. Tốt trong Chaturanga di chuyển 1 ô theo hướng trước mặt nhưng không bắt quân (capture) bằng cách nhảy chéo như cờ vua hiện đại. Thay vào đó, Tốt Chaturanga lại có khả năng bắt quân theo 2 hướng trái phải theo 1 ô bên cạnh nó.

Quân Tốt trên bàn cờ vua: Khác biệt thân phận theo dòng thời gian
Hình thù của bàn cờ Chaturanga, tiền thân của cờ vua ngày nay.

Đặc tính phân chia giai cấp rõ rệt của Ấn Độ thời trung cổ đã có ảnh hưởng tới sự ban phát vai trò của các quân cờ trên bàn cờ Chaturanga. Phải nói thêm, vấn đề phân biệt giai cấp thời kỳ đó tại Ấn Độ đặc biệt tiêu cực.

Thời đại bấy giờ, bộ binh thường là dạng quân binh xuất phát từ các tầng lớp thấp trong xã hội. Các bộ binh tầng lớp này gần như không có cơ hội tiến thân và chỉ được nhìn nhận như các chiến binh có sinh mạng rẻ rúng, đóng vai trò đi đầu làm lá chắn cho các đội quân tinh nhuệ phía sau. Sẽ là án tử theo quân pháp dành cho các bộ binh có ý quay đầu bỏ chạy khi đang tiến quân. Do đó, quân Tốt không có quyền thoái lui linh hoạt như các quân cờ khác. Tốt chỉ được phép tiến lên phía trước.

Ngoài ra, các nước cờ như bắt tốt qua đường hay phong cấp đều chưa xuất hiện trong cờ Chaturanga, hay cờ vua thuộc các giai đoạn còn tồn tại nặng nề các vấn đề phân biệt giai cấp trong xã hội con người. Về sau, việc bổ sung hình thức Phong Cấp đã trở thành minh chứng cho sự tiến bộ của tư duy xã hội (tất cả những điều về Luật Phong Cấp sẽ được nhắc tới riêng trong một bài viết khác).

Quân Tốt trên bàn cờ vua: Khác biệt thân phận theo dòng thời gian
Quân Tốt trên bàn cờ vua.

Một Tốt được phong cấp khi nó đã đi đến hàng cuối cùng của bàn cờ đối diện. Khi đó, nó sẽ trở thành một trong các quân hậu, tượng, mã hoặc xe cùng màu theo ý muốn của kỳ thủ. Tốt được phong cấp sẽ biến thành quân cờ mới ngay trước nước đi tiếp theo của đối phương. Từ quân Tốt quyền hạn nhỏ nhoi nay đã trở thành một quân cờ ở đẳng cấp cao hơn, một sự tưởng thưởng thật xứng đáng.

Quân Tốt là linh hồn của cờ vua. Quân Tốt tạo nên sức sống cho trò chơi. Chúng tạo thành thế Tấn công và Phòng thủ; và đôi khi còn đơn độc phát huy hoặc diệt vong phụ thuộc vào việc được hay mất của cả nhóm.” – André Danican Philidor, nhà soạn nhạc và kỳ thủ nổi tiếng người Pháp.

Lê Nghĩa

Bình luận

Chia bảng bóng chuyền SEA Games 30: Khó cho cả nam lẫn nữ Việt Nam!

Chia bảng bóng chuyền SEA Games 30: Khó cho cả nam lẫn nữ Việt Nam!

15/10/2019 22:00

Trong lúc nam Việt Nam rơi vào bảng nặng ký, nữ Việt Nam không thể dựa vào may mắn để tiến xa do Malaysia bỏ cuộc phút cuối.

Thư viện 10 huyền thoại ABL: Steven Thomas,

Thư viện 10 huyền thoại ABL: Steven Thomas, "quái vật" dưới bảng rổ của ABL

15/10/2019 22:00

Thông tin cá nhân, sự nghiệp của Steven Thomas, một trong 10 huyền thoại của ABL.

Ronaldo đạt 700 bàn và những thống kê thú vị suốt sự nghiệp

Ronaldo đạt 700 bàn và những thống kê thú vị suốt sự nghiệp

15/10/2019 22:00

Cristiano Ronaldo vừa ghi bàn thắng thứ 700 trong sự nghiệp ở trận Bồ Đào Nha gặp Ukraine và xung quanh thành tích này là những thống kê thú vị.

Thầy Park không bận tâm đến bàn thua trước tuyển Indonesia

Thầy Park không bận tâm đến bàn thua trước tuyển Indonesia

15/10/2019 21:55

HLV Park Hang Seo đã có những nhận xét khá tích cực về tình huống ĐT Việt Nam bị tuyển Indonesia chọc thủng lưới.

Thua ĐT Việt Nam, HLV Indonesia sợ bị dọa giết

Thua ĐT Việt Nam, HLV Indonesia sợ bị dọa giết

15/10/2019 21:27

HLV McMenemy lo ngại có thể bị các CĐV nhà dọa giết sau thất bại 1-3 trước ĐT Việt Nam.

Kết quả NBA Preseason ngày 15/10: sức mạnh châu Âu tại NBA

Kết quả NBA Preseason ngày 15/10: sức mạnh châu Âu tại NBA

15/10/2019 21:22

Tổng hợp kết quả các trận đấu Preseason tại giải bóng rổ nhà nghề Mỹ (NBA) vào ngày 15 tháng 10.

Chuyên gia chỉ ra điều tiếc nuối khi ĐT Việt Nam thắng Indonesia

Chuyên gia chỉ ra điều tiếc nuối khi ĐT Việt Nam thắng Indonesia

15/10/2019 21:13

ĐT Việt Nam đã có chiến thắng thuyết phục trước đội chủ nhà Indonesia, thế nhưng theo chuyên gia Vũ Mạnh Hải, chúng ta đã có thể có một kết cục tròn trịa hơn nếu không mắc những lỗi đáng tiếc.

HLV Park Hang Seo: ĐT Việt Nam có thể thắng Thái Lan lẫn UAE

HLV Park Hang Seo: ĐT Việt Nam có thể thắng Thái Lan lẫn UAE

15/10/2019 21:04

Đó là chia sẻ của HLV Park Hang Seo sau chiến thắng 3-1 trước Indonesia ở vòng loại World Cup 2022.

BXH bảng G vòng loại World Cup 2022: Việt Nam tạm vươn lên thứ 2

BXH bảng G vòng loại World Cup 2022: Việt Nam tạm vươn lên thứ 2

15/10/2019 21:00

Bảng xếp hạng vòng loại World Cup 2022. Cập nhật kết quả, Bảng xếp hạng đội tuyển Việt Nam bảng G vòng loại World Cup 2022 khu vực châu Á.

Malen là ai mà có thể khiến Arsenal chi 50 triệu bảng để mua lại?

Malen là ai mà có thể khiến Arsenal chi 50 triệu bảng để mua lại?

15/10/2019 21:00

Arsenal được đồn đoán muốn mua lại Donyell Malen với giá 50 triệu bảng. Vậy tiền đạo này là ai mà “Pháo thủ” sẵn sàng chi một số tiền lớn như vậy?