5 điểm nhấn từ Diễn đàn Kinh tế Thể thao 2026: Từ tư duy chính sách đến “mỏ vàng” hàng tỷ USD

Từ định hướng chính sách, kinh nghiệm quốc tế đến cách thức các doanh nghiệp khai thác, định hướng thị trường kinh tế thể thao Việt Nam, các tham luận tại Diễn đàn Kinh tế thể thao Việt Nam 2026 đã phác họa con đường phát triển với nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức.

Dưới đây là 5 điểm nhấn quan trọng nhất tại Diễn đàn năm nay.

Sửa luật theo hướng “kiến tạo”: Đặt nền móng cho ngành kinh tế thể thao

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch Nguyễn Văn Hùng đưa ra thông điệp xuyên suốt của diễn đàn: phải chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Theo đó, việc sửa đổi Luật Thể dục, Thể thao không chỉ nhằm hoàn thiện khung pháp lý, mà quan trọng hơn là mở đường để thể thao trở thành một ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp.

Bộ trưởng nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và thể thao, trong đó hai yếu tố này không tách rời mà thúc đẩy lẫn nhau. Thể thao nếu được phát triển đúng hướng sẽ không chỉ tạo ra giá trị tinh thần mà còn đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP, tạo việc làm và kích thích các ngành liên quan như du lịch, truyền thông hay dịch vụ.

Một trong những điểm đáng chú ý là định hướng đưa nội dung kinh tế thể thao vào Luật sửa đổi, thậm chí xây dựng một chương riêng. Điều này cho thấy sự thay đổi về nhận thức ở cấp độ chính sách: từ chỗ xem thể thao là lĩnh vực tiêu dùng ngân sách, sang coi đây là một lĩnh vực có thể tạo ra nguồn thu và thu hút đầu tư.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng đề cập đến việc xây dựng Chiến lược Kinh tế Thể thao trong năm 2026, tương tự như cách Việt Nam đã triển khai với công nghiệp văn hóa. Đồng thời, việc phân cấp mạnh cho địa phương được nhấn mạnh như một giải pháp để khai thác tối đa tiềm năng vùng miền, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung ương.

Tầm nhìn xa hơn được hé lộ là việc chuẩn bị điều kiện để đăng cai các sự kiện thể thao lớn vào dịp 100 năm thành lập nước. Đây không chỉ là mục tiêu về hình ảnh, mà còn là một chiến lược kinh tế, khi các sự kiện lớn có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ.

Bài học Hàn Quốc: Thể thao là động cơ kinh tế công nghệ cao giá trị hằng chục tỷ đô la

Một trong những tham luận gây ấn tượng mạnh đến từ Cho Hyun Jae – Chủ tịch Quỹ Xúc tiến Thể thao Hàn Quốc, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc.

Ông Cho nhấn mạnh rằng thành công của thể thao Hàn Quốc không nằm ở số lượng huy chương, mà ở cách quốc gia này xây dựng một hệ thống kinh tế thể thao hoàn chỉnh. Theo ông, thể thao đã chuyển mình từ công cụ thể hiện niềm tự hào dân tộc thành một động cơ kinh tế công nghệ cao trị giá hàng tỷ USD.

Ba trụ cột chính tạo nên thành công này bao gồm: hợp tác công – tư (PPP), sự tham gia của các tập đoàn lớn và nguồn tài chính ổn định. Trong đó, vai trò của Chính phủ là đặc biệt quan trọng, nhưng không phải với tư cách “người chơi”, mà là “trọng tài” – tạo khung pháp lý và để thị trường vận hành.

Các tập đoàn như Samsung, LG hay Hyundai không chỉ tài trợ mà còn đầu tư thực chất vào thể thao, coi đây là một kênh sinh lời. Giá trị truyền thông, thương hiệu và thậm chí lợi nhuận trực tiếp đã khiến thể thao trở thành một phần trong chiến lược kinh doanh của họ.

Đặc biệt, ông Cho nhấn mạnh vai trò của hệ thống cá cược hợp pháp Sports Toto – nguồn tài chính mang lại hàng tỷ USD mỗi năm. Dòng tiền này được tái đầu tư cho thể thao cộng đồng, vận động viên và các hoạt động nghiên cứu, tạo nên một hệ sinh thái bền vững.

Ngoài ra, Hàn Quốc còn đi đầu trong xu hướng số hóa với OTT, dữ liệu người dùng và mô hình “sportainment”. Điều này giúp mở rộng đối tượng khán giả, đặc biệt là giới trẻ và phụ nữ – những nhóm trước đây ít quan tâm đến thể thao.

Thông điệp cốt lõi mà ông Cho đưa ra là: muốn phát triển kinh tế thể thao, cần thay đổi tư duy – từ quản lý sang vận hành theo cơ chế thị trường hiện đại.

Cần Luật Kinh tế Thể thao: Mở khóa nguồn lực xã hội

Ở góc nhìn doanh nghiệp, Lê Văn Thành – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Động Lực – đã chỉ ra những “nút thắt” đang kìm hãm sự phát triển của kinh tế thể thao Việt Nam.

Với hơn 30 năm gắn bó với lĩnh vực này, ông cho rằng rào cản lớn nhất không nằm ở thị trường, mà ở cơ chế chính sách. Cụ thể, hoạt động tài trợ thể thao hiện chưa được công nhận là chi phí hợp lý để khấu trừ thuế. Điều này khiến doanh nghiệp thiếu động lực đầu tư, trong khi ở nhiều quốc gia, mức khấu trừ có thể lên tới 120% để khuyến khích xã hội hóa.

Ngoài ra, các loại thuế như VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản đóng góp khác cũng tạo áp lực đáng kể cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thể thao. Điều này khiến chi phí tăng cao, trong khi biên lợi nhuận của ngành vốn đã không lớn.

Từ thực tế đó, ông Thành kiến nghị cần sớm ban hành Luật Kinh tế Thể thao như một nền tảng pháp lý toàn diện. Luật này không chỉ giải quyết vấn đề thuế, mà còn mở ra các cơ chế hỗ trợ về vốn, đất đai và đầu tư hạ tầng.

Một điểm đáng chú ý khác là đề xuất khuyến khích từ gốc: cho phép khấu trừ thuế đối với chi phí cho con em tham gia thể thao và xây dựng các quỹ thể thao với ưu đãi thuế. Đây được xem là cách để mở rộng thị trường từ phía người tiêu dùng, đồng thời tạo nguồn lực dài hạn cho ngành.

Theo ông Thành, nếu các rào cản được tháo gỡ, kinh tế thể thao Việt Nam hoàn toàn có thể đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong tương lai gần.

Thể thao – “siêu ngành” trong nền kinh tế hiện đại

Một điểm nhấn quan trọng của diễn đàn là cách nhìn nhận lại vị trí của thể thao trong nền kinh tế. Theo các dữ liệu từ Statista và Deloitte, thể thao hiện đã đạt quy mô hàng trăm tỷ USD trên toàn cầu, thậm chí tiến gần mốc nghìn tỷ nếu tính đầy đủ các lĩnh vực liên quan.

Không giống như nhiều ngành truyền thống, thể thao có cấu trúc phân mảnh với nhiều dòng doanh thu khác nhau: bản quyền truyền thông, tài trợ, bán vé, thiết bị, du lịch và cá cược. Tuy nhiên, giá trị lại tập trung vào một số giải đấu lớn như NFL, Premier League hay NBA.

Điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong mô hình kinh doanh. Thể thao ngày nay không còn phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất, mà vận hành như một danh mục đầu tư đa dạng (portfolio), nơi các dòng tiền bổ trợ lẫn nhau.

Theo Deloitte, ngành thể thao được chia thành ba lớp: thể thao chuyên nghiệp, thể thao giải trí và hệ sinh thái phụ trợ như truyền thông, công nghệ, merchandise. Sự liên kết giữa các lớp này tạo ra giá trị tổng hợp lớn hơn nhiều so với từng phần riêng lẻ.

Xu hướng nổi bật nhất là sự hình thành các “nền tảng thể thao đa tài sản”, nơi một tổ chức có thể đồng thời sở hữu đội bóng, nền tảng truyền thông, dữ liệu người dùng và bất động sản. Điều này biến thể thao thành một “meta-industry” – siêu ngành, có khả năng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

2 tỷ lượt xem và “mỏ vàng” bản quyền

Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, Tô Nam Phương – Phó Tổng giám đốc FPT Play – đã đưa ra một lát cắt rõ nét về cách khai thác giá trị của thể thao trong kỷ nguyên số.

Theo bà, vấn đề không chỉ là bảo vệ bản quyền, mà là tối đa hóa giá trị từ người hâm mộ. Chiến lược của doanh nghiệp là đầu tư vào bản quyền dài hạn để xây dựng “siêu IP” – những tài sản nội dung có khả năng thu hút lượng người dùng khổng lồ.

Điểm then chốt nằm ở hai “điểm chạm”: nền tảng số và sân vận động. Với nền tảng số, quy mô gần như không giới hạn. Dẫn chứng tại SEA Games 33, FPT Play ghi nhận tới 2 tỷ lượt xem chỉ trong chưa đầy một tháng. Đây là nguồn doanh thu tiềm năng từ quảng cáo, thuê bao và các dịch vụ gia tăng.

Trong khi đó, sân vận động dù bị giới hạn về sức chứa vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm và cảm xúc – yếu tố cốt lõi để duy trì sự gắn kết của người hâm mộ.

Sự kết hợp giữa hai điểm chạm này tạo ra một mô hình kinh tế hoàn chỉnh: nền tảng số mở rộng quy mô, còn trải nghiệm trực tiếp củng cố giá trị thương hiệu. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết vẫn là bảo vệ bản quyền để tránh thất thoát doanh thu.

Thông điệp cuối cùng là: thể thao chỉ thực sự trở thành ngành kinh tế khi xây dựng được hệ sinh thái đồng bộ, trong đó người dùng được đặt ở trung tâm và giá trị được khai thác một cách toàn diện.