Esports học đường: Từ sân chơi thi đấu đến nền tảng giáo dục và gắn kết cộng đồng

Trong bức tranh phát triển toàn cầu của Esports, sân chơi học đường đang nổi lên như một trụ cột quan trọng, nơi trò chơi điện tử không chỉ dừng lại ở giải trí mà trở thành công cụ giáo dục, kết nối cộng đồng và mở ra các lộ trình nghề nghiệp mới cho học sinh. Tại nhiều quốc gia, Esports đã được tích hợp vào nhà trường với mục tiêu tăng mức độ gắn kết, rèn luyện kỹ năng mềm và tạo cầu nối giữa đam mê chơi game với học tập chính khóa.

Esports đang trở thành một nền tảng giúp nhà trường xây dựng cộng đồng

Esports học đường được thiết kế xoay quanh những giá trị cốt lõi của giáo dục hiện đại: cảm giác thuộc về, hợp tác và phát triển toàn diện. Thông qua các câu lạc bộ và đội tuyển, học sinh được kết nối với nhau bằng sở thích chung, từ đó hình thành cộng đồng tích cực, đặc biệt với những em ít có cơ hội tham gia các môn thể thao truyền thống.

Bên cạnh đó, môi trường thi đấu mang tính cạnh tranh cao của Esports giúp học sinh phát triển nhiều kỹ năng mềm quan trọng. Giao tiếp và làm việc nhóm là yếu tố sống còn trong các trò chơi đối kháng theo đội hình, nơi mọi quyết định đều đòi hỏi sự phối hợp tức thời. Tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và ra quyết định dưới áp lực cũng được trui rèn liên tục. Nhiều học sinh còn đảm nhận vai trò đội trưởng, qua đó xây dựng sự tự tin và năng lực lãnh đạo.

Trong bức tranh chung đó, trường phổ thông trung học Hartford là một ví dụ tiêu biểu cho cách Esports được triển khai bài bản ở cấp học đường, gắn chặt với mục tiêu giáo dục và phát triển cộng đồng.

Hartford và ví dụ tiêu biểu về cách Esports kết nối cộng đồng, học tập

Tại Hartford, Esports đang dần vượt qua khuôn khổ của một hoạt động ngoại khóa để trở thành một phần quan trọng trong chiến lược giáo dục và phát triển học sinh. Những trận đấu Rocket League sôi động tại Annie Fisher Montessori Magnet School không chỉ mang ý nghĩa cạnh tranh, mà còn phản ánh cách các trường học đang sử dụng Esports như một công cụ kết nối, giảng dạy và nuôi dưỡng kỹ năng cho thế hệ trẻ.

Trong khuôn khổ giải đấu Esports toàn học khu Hartford Public Schools, các đội tuyển học sinh đã bước vào vòng loại để tranh suất dự chung kết. Trận đấu 3v3 giữa University High School of Science and Engineering và Annie Fisher Montessori Magnet School diễn ra ngay tại phòng thí nghiệm Esports của trường, tái hiện không khí thi đấu chuyên nghiệp thu nhỏ giữa những “vận động viên số” tuổi học đường. University High School sau đó tiếp tục giành quyền thi đấu với Bulkeley High School, cho thấy cấu trúc giải đấu ngày càng bài bản, tương tự các hệ thống giải Esports chuyên nghiệp.

Rocket League – tựa game trung tâm của giải – được lựa chọn không phải ngẫu nhiên. Với cơ chế kết hợp bóng đá và xe phản lực, trò chơi này đòi hỏi tư duy chiến thuật, phản xạ nhanh, khả năng phối hợp đồng đội và giao tiếp hiệu quả. Theo HLV Esports Bob Burbank của University High School, đây chính là những yếu tố khiến Rocket League trở thành công cụ lý tưởng để đưa Esports vào môi trường học đường.

Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của Esports tại Hartford không nằm ở kết quả thắng thua. Với nhiều học sinh, Esports đã trở thành một phần của đời sống học đường. Leo Saunders, học sinh 12 tuổi của Annie Fisher, chia sẻ rằng em đến với câu lạc bộ Esports từ niềm yêu thích Super Smash Bros., rồi dần gắn bó thông qua luyện tập và thi đấu cùng bạn bè. Từ Smash Bros. đến NBA 2K hay Rocket League, các giải đấu giúp học sinh học cách chuẩn bị, hợp tác và cạnh tranh một cách lành mạnh.

HLV Esports Eliasin Robles của Annie Fisher nhấn mạnh rằng Esports tạo ra một cộng đồng đặc biệt, nơi tinh thần đồng đội tồn tại ngay cả trong những khoảnh khắc căng thẳng nhất. Theo ông, những tiếng hò hét trong trận đấu không mang tính đối đầu tiêu cực, mà là biểu hiện của sự gắn kết, thậm chí với cả đối thủ. Thông qua Esports, học sinh học được cách chiến thắng khiêm tốn, chấp nhận thất bại và xây dựng mối quan hệ xã hội trong môi trường cạnh tranh.

Ở cấp độ hệ thống, Hartford Public Schools đã đi xa hơn mô hình câu lạc bộ. Theo ông Will Cheney, huấn luyện viên giáo dục công nghệ của học khu, Esports và game đã được tích hợp trực tiếp vào chương trình giảng dạy. Ở bậc trung học cơ sở, học sinh được tiếp cận thiết kế game, tư duy lập trình và giáo dục công dân số. Ở bậc trung học phổ thông, khóa học mới mang tên “Foundations of Gaming Technology” cho phép học sinh tiếp cận khoa học máy tính, robot học, tạo mẫu sản phẩm và phân tích gameplay dưới góc độ kỹ thuật.

Đáng chú ý, chương trình còn lồng ghép các nội dung về sức khỏe tinh thần, dinh dưỡng và phúc lợi cho vận động viên Esports – một tư duy đang tiệm cận mô hình đào tạo thể thao chuyên nghiệp. Connecticut Board of Education cũng đã chính thức công nhận Esports là một môn thể thao, mở ra cơ hội học bổng và tuyển sinh đại học cho học sinh.

Theo bà Erin Wilson-Ruff, hiệu trưởng Annie Fisher, tác động của Esports thể hiện rõ rệt qua tỷ lệ chuyên cần tăng lên và số ca kỷ luật giảm mạnh. Với học sinh, đặc biệt là lứa tuổi trung học cơ sở, cảm giác được kết nối và thuộc về một cộng đồng đóng vai trò then chốt trong quá trình học tập.

Việt Nam từng bước bắt kịp thế giới

Esports học đường tại Việt Nam đang tăng tốc rõ rệt trong năm 2025 và đầu 2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ các hoạt động mang tính phong trào, giải trí tự phát sang mô hình phát triển có định hướng, gắn với giáo dục đại học và hệ sinh thái công nghiệp nội dung số. Thay vì chỉ xoay quanh thi đấu, Esports dần được nhìn nhận như một không gian đào tạo kỹ năng, phát hiện nhân lực và kết nối nghề nghiệp cho thế hệ trẻ.

Ở cấp độ quốc gia, hệ thống giải đấu sinh viên bắt đầu hình thành cấu trúc rõ ràng và ổn định hơn. Visa VMC Winter 2025 được xem là cột mốc mang tính bước ngoặt khi mở rộng quy mô tổ chức, nâng cao tiêu chuẩn vận hành, qua đó đưa Esports học đường tiệm cận mô hình thi đấu chuyên nghiệp. NSOC 2025 (National Student Open Cup) tạo dấu ấn mạnh mẽ với tổng giá trị giải thưởng lên tới 2 tỷ đồng, cùng chuỗi NSOC Unitour lan tỏa tới nhiều trường đại học lớn tại Hà Nội và TP.HCM. Trong khi đó, Vietnam GameVerse 2026 lần đầu tích hợp các giải Esports chuyên nghiệp trong khuôn khổ sự kiện, mở ra kỳ vọng kết nối Esports học đường với sân chơi khu vực và quốc tế. Ở phương diện cá nhân, việc tuyển thủ trẻ Lê Hà Anh Tuấn giành cú đúp danh hiệu Esports đầu tháng 2/2026 là minh chứng rõ nét cho vai trò “vườn ươm” tài năng của môi trường học đường.

Song song với thi đấu, nhiều trường đại học đã chủ động xây dựng mô hình đào tạo và câu lạc bộ Esports bài bản. Sự ra đời của SIS Esports Club tại Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (ĐHQGHN), hay việc đầu tư các “đấu trường Esports” ngay trong khuôn viên trường tại TP.HCM, cho thấy Esports đang được tiếp cận như một hoạt động học thuật – kỹ năng. Bên cạnh đó, các mô hình hợp tác đào tạo giữa nhà trường và đội tuyển chuyên nghiệp, tiêu biểu như Team Flash phối hợp với HUTECH tổ chức “Esports Camp”, góp phần định hướng nghề nghiệp, truyền thông và vận hành đội tuyển cho sinh viên.

Ở góc độ xã hội, Esports học đường đang dần vượt ra khỏi khái niệm “chơi game”, hướng tới xây dựng văn hóa lành mạnh và bền vững. Các sáng kiến như OEG Cyber Hub cho thấy Esports có thể trở thành cầu nối giữa đam mê, kỹ năng số và cơ hội việc làm. Tổng thể, giai đoạn 2025–2026 đánh dấu thời điểm Esports học đường Việt Nam bước vào pha định hình cấu trúc, nơi giáo dục, kinh tế thể thao và công nghiệp số bắt đầu giao thoa một cách rõ nét.

Không chỉ là trò chơi, Esports học đường đang được nhiều quốc gia tích hợp vào giáo dục nhằm tăng gắn kết học sinh, rèn luyện kỹ năng mềm và kết nối đam mê game với học tập, hướng nghiệp.