Lịch sử hình thành
Bóng rổ xe lăn xuất hiện vào khoảng năm 1945 tại Mỹ, tồn tại dưới dạng một hình thức phục hồi chức năng cho các thương binh trong Thế chiến II. Cùng thời điểm đó, Sir Ludwig Guttmann đã phát triển một môn thể thao tương tự gọi là Netball xe lăn tại Bệnh viện Phục hồi chức năng cột sống ở Stoke Mandeville, Vương quốc Anh.
Kể từ khi đội tuyển Hoa Kỳ tham dự Đại hội Thể thao Xe lăn Quốc tế Stoke Mandeville, sự quan tâm dành cho môn Bóng rổ xe lăn ngày một tăng cao, khiến môn bóng rổ này phát triển khắp châu Âu.
Đến năm 1960, môn Bóng rổ xe lăn đã được phổ biến toàn cầu và xuất hiện tại Paralympic ở Roma, Italia. Hiện này, môn thể thao này đã xuất hiện ở gần 100 quốc gia.
Bóng rổ xe lăn đã phát triển thành một môn thể thao Paralympic có nhịp độ nhanh, độc đáo. Tại Rio 2016, 12 đội nam và 10 đội nữ tham dự Thế vận hội dành cho người khuyết tật để cạnh tranh huy chương.
Ở nội dung của nam, người Mỹ giành nhiều huy chương Vàng nhất, nhưng sự thống trị của họ gần đây đã bị Australia và Canada làm lu mờ. Hai quốc gia này đã tạo nên cặp đấu chung kết của 3 trong 4 kỳ Paralympic gần đây nhất.
Tại nội dung của nữ, các quốc gia châu Âu như Đức và Hà Lan đã phát triển vượt bậc trong những năm gần đây, nhưng người Mỹ tìm lại vị thế với 3 tấm HCV trong 4 lần gần nhất tham dự Đại hội.
Ngoài Paralympic, bóng rổ xe lăn còn có giải vô địch thế giới được tổ chức 4 năm một lần, giải đấu gần nhất được tổ chức vào năm 2018 tại Hamburg Đức, đội tuyển Anh giành chức vô địch nam, trong khi Hà Lan vô địch nội dung nữ.
Luật chơi và các quy định
The International Wheelchair Basketball Federation (IWBF) là cơ quan chủ quản của bộ môn bóng rổ xe lăn, được Uỷ ban Paralympic Quốc tế (IPC) và Liên đoàn bóng rổ Thế giới (FIBA) công nhận.
Bóng rổ xe lăn giữ lại hầu hết quy tắc chơi và tính điểm như bóng rổ truyền thống, sân đấu cũng giữ kích cỡ tiêu chuẩn như bóng rổ 5 người theo luật FIBA. Mấu chốt nằm ở chiếc xe lăn được thiết kế đặc biệt để phù hợp với bộ môn bóng rổ.
Ghế của các hậu vệ thường được thiết kế thấp hơn để dễ dàng di chuyển, trong khi ghế xe lăn của các trung phong được thiết kế cao hơn để giúp các VĐV nắm lợi thế trong những tình huống rebound, tuy nhiên những những con số thiết kế đều được quy định chặt chẽ để tạo nên sự công bằng.
Nền móng của Paralympic
Bóng rổ xe lăn là một trong tám môn thể thao xuất hiện ở kỳ Paralympic đầu tiên diễn ra năm 1960 tại Roma, Ý. Trong các kỳ Thế vận hội dành cho người khuyết tất đầu tiên, Mỹ và Israel là hai quốc gia chiếm ưu thế nhất.
Tuyển nam Hoa Kỳ chỉ đánh rơi một HCV Paralympic từ năm 1960 cho tới 1976. Nội dung của nữ ra đời vào năm 1968 tại Đại hội ở Tel Aviv, và đội chủ nhà Israel giành tấm HCV đầu tiên.
Đồng thời, các quốc gia châu Âu cũng đang đạt được những bước tiến đáng kể ở môn Bóng rổ trên xe lăn. Những giải đấu tầm cỡ châu lục đã cho họ cơ hội để nâng cao kỹ năng cũng như khả năng cạnh tranh ở cấp độ thế giới.
Tuyển nam Hà Lan đã hạ gục ĐKVĐ Mỹ ở trận bán kết của Paralympic Arnhem 1980 và giành tấm huy chương Bạc trên sân nhà. 12 năm sau đó, họ đổi màu huy chương tại Barcelona.
Pháp nổi lên như một thế lực của Bóng rổ xe lăn thế giới khi giành chiến thắng trong trận chung kết toàn châu Âu với Hà Lan vào năm 1984. Trước khi nếm trải vinh quang vào năm 92, Hà Lan thêm một lần nữa thua trận chung kết khi gặp Mỹ ở Seoul 88. Kể từ đó, Mỹ bước lên bục huy chương thêm 4 lần trong 7 kỳ Paralympic, nhưng chỉ có 1 HCV và 3 HCĐ.
Gần đây, Canada từng bước trở thành cường quốc Bóng rổ xe lăn. Kể từ Barcelona năm 1992, họ luôn giành được ít nhất một huy chương vàng nam hoặc nữ ở các kỳ Đại hội, ngoại trừ Bắc Kinh 2008 và Rio 2016. Họ cũng trở thành quốc gia đầu tiên giành 3 HCV liên tiếp với các chiến thắng của tuyển nữ vào các năm 1992, 1996 và 2000.
Australia đã giành huy chương tại mọi kỳ Paralympic kể từ Atlanta 1996 cho tới London 2012, tổng cộng giành 8 huy chương cho cả hai nội dung nam và nữ, trong đó có 2 huy chương Vàng.
Bà Pamela và nhà vô địch NBA JaVale McGee đã làm nên lịch sử khi trở thành cặp mẹ con đầu tiên cùng đoạt huy chương vàng Olympic.
Tấm huy chương vàng danh giá của nội dung bóng rổ nam 5x5 đã đến với đội tuyển Mỹ sau khi thầy trò HLV Gregg Popovich vượt qua tuyển Pháp trong trận chung kết.
Dù bị đánh giá thấp hơn đối thủ rất nhiều nhưng các cầu thủ Ý đã có một trận đấu đầy quả cảm và suýt chút nữa tạo nên bất ngờ.
Bình luận
Bán kết Dubai mang đến cơ hội phục thù cho số 4 thế giới Coco Gauff, trong khi sự hồi sinh của số 9 thế giới Elina Svitolina ngày càng mạnh mẽ
Lịch thi đấu, trực tiếp quần vợt Dubai Duty Free năm 2026 hôm nay. Cập nhật lịch trực tiếp Giải tennis Dubai Duty Free năm 2026 mới nhất.
Không chỉ là một trận thắng chuyên môn, màn trình diễn của tay vợt người Séc còn mở ra những bài học đắt giá về chiến lược đầu tư cho các tài năng trẻ – một chủ đề mà thể thao Việt Nam đang cực kỳ quan tâm.
Số 5 thế giới Jessica Pegula tìm cách chấm dứt nỗi thất vọng ở bán kết, trong khi số 6 thế giới Amanda Anisimova muốn tận dụng đà thắng lợi để tiến vào trận chung kết ở Dubai.
Khi trái bóng đầu tiên được phát đi tại Singapore, câu hỏi đặt ra không chỉ là ai sẽ nâng cúp, mà là cấu trúc đội tuyển Trung Quốc có đủ bền vững cho chu kỳ bốn năm tới hay không.
Sau nhiều thập kỷ "vắng bóng" trên bục vinh quang quốc tế, bóng bàn Việt Nam đã tạo nên một cơn địa chấn tại SEA Games 1995, khi Vũ Mạnh Cường khuất phục những đối thủ sừng sỏ nhất Đông Nam Á.
Mối quan hệ giữa FIFA và UEFA vừa bước sang một chương mới đầy khởi sắc khi hai tổ chức bóng đá lớn nhất thế giới đã đạt được thỏa thuận mở rộng giải FIFA Club World Cup lên quy mô 48 đội kể từ năm 2029.
Lịch thi đấu vòng 5 FA Cup vừa được công bố đã tạo nên một tình huống rất hy hữu cho đương kim vô địch Premier League, Liverpool.
Tay vợt thành công ở Doha Jakub Menšík đối mặt với thử thách tối cao trước số 2 thế giới Jannik Sinner tại giải quần vợt Qatar Open 2026.
Sự trở lại đỉnh cao của số 9 thế giới Elina Svitolina bị thử thách bởi bất ngờ lớn nhất giải đấu quần vợt quần vợt Abu Dhabi 2026, Antonia Ruzic
Số 1 thế giới Carlos Alcaraz hướng đến trận bán kết Doha đầu tiên trong sự nghiệp, Karen Khachanov là đối thủ cản đường.
Một khách sạn nơi bạn có thể ngủ giữa không gian Pong, tiệc tùng bên hồ bơi ánh neon và bước vài tầng xuống là một nhà thi đấu Esports 2.000 chỗ ngồi – đó không còn là ý tưởng viễn tưởng.
Việc Callaway – một trong những thương hiệu golf lớn nhất thế giới – chính thức bước vào thị trường vợt pickleball không chỉ là động thái mở rộng sản phẩm. Đây là tín hiệu cho thấy pickleball đã vượt khỏi giai đoạn trào lưu để trở thành một ngành thể thao có cấu trúc kinh tế, công nghệ và đầu tư đủ hấp dẫn các tập đoàn toàn cầu.
Với tham vọng giành danh hiệu trong tầm tay, số 4 thế giới Coco Gauff phải vượt qua những khó khăn trong giao bóng trước ĐKVĐ SEA Games 33 Alexandra Eala đầy bản lĩnh.
Từ Sun Yingsha đến Fan Zhendong và Wang Chuqin, thế hệ Gen Z không chỉ tiếp nối truyền thống thống trị của bóng bàn Trung Quốc mà còn mở rộng ảnh hưởng ra thế giới. Họ kết hợp bản lĩnh thi đấu, tư duy toàn cầu và tinh thần kết nối quốc tế, đưa “quốc cầu” bước vào một giai đoạn tiến hóa mới.
Real Madrid vừa ra thông báo về việc chuyển giao toàn bộ hồ sơ và bằng chứng liên quan đến vụ việc xảy ra trong trận lượt đi vòng play-off Champions League gặp Benfica.
Lối chơi mạnh mẽ của số 6 thế giới Amanda Anisimova thách thức sự điềm tĩnh trong những trận đấu lớn của ĐKVĐ Mirra Andreeva tại tứ kết Dubai.
Chuỗi trận bán kết ấn tượng của Jessica Pegula đối đầu với màn tái hiện phong độ đỉnh cao của Clara Tauson tại Dubai dự báo trận tứ kết đầy căng thẳng.
Vượt qua Alexei Popyrin để ghi tên mình vào tứ kết Qatar Open (Doha), Jannik Sinner không chỉ khẳng định vị thế ứng viên vô địch mà còn thiết lập một cột mốc 50 trận bất bại trước các tay vợt ngoài Top 50.
Chiến thắng nghẹt thở trước Valentin Royer tại Qatar Open không chỉ đưa "Tiểu Nadal" vào tứ kết, mà còn cho thấy vì sao anh đang là tài sản vô giá của làng banh nỉ toàn cầu với khả năng "lật kèo" không tưởng trong những thời khắc sinh tử.
Sau ngày 30/4/1975, bóng bàn trở thành một trong những nhịp cầu đầu tiên kết nối tình thân hai miền Nam - Bắc với những trận giao hữu lịch sử không chỉ là màn so tài giữa lối đánh tấn công tốc độ của miền Bắc và phòng thủ biến hóa của miền Nam.
Trận lượt đi vòng play-off Champions League giữa Atletico Madrid và Club Brugge đã biến thành một "chuyến tàu lượn siêu tốc" về cảm xúc.
Inter Milan vừa trải qua một đêm kinh hoàng tại Na Uy khi để thua bạc nhược 1-3 trước Bodo Glimt trong trận lượt đi vòng play-off Champions League.
Trận hòa 2-2 đầy nghiệt ngã trước đội cuối bảng Wolves không chỉ khiến Arsenal đánh mất cơ hội nới rộng khoảng cách mà còn giáng một đòn mạnh vào tham vọng vô địch.
Trận đá bù vòng 24 Serie A giữa AC Milan và Como tại San Siro không chỉ gây chú ý bởi sự xuất hiện của huyền thoại NFL Tom Brady trên khán đài, mà còn bởi những diễn biến đầy kịch tính dưới sân cỏ.
Newcastle United vừa viết nên một chương mới đầy kiêu hãnh tại đấu trường danh giá nhất châu Âu với chiến thắng đậm trên sân Qarabag.
Số 1 thế giới Carlos Alcaraz hướng đến mục tiêu kéo dài chuỗi trận hoàn hảo trước Valentin Royer tại giải quần vợt Qatar Open 2026 ở Doha.
Phong độ hồi sinh của Sorana Cirstea ngày càng mạnh mẽ, trong khi chuỗi trận thắng bất ngờ của ĐKVĐ SEA Games 33 Alexandra Eala làm tăng thêm sức nóng tại Dubai.
Số 2 thế giới Jannik Sinner hướng đến chiến thắng gần như trong tầm tay, trong khi Alexei Popyrin tìm kiếm chiến thắng liên tiếp.
Sự xuất hiện của Fan Zhendong tại CLB Saarbrücken không chỉ làm nóng khán đài Bundesliga, mà còn kéo theo làn sóng cổ động viên nhí Trung Quốc vượt hàng nghìn km sang Đức. Từ một thành phố yên bình ít được biết đến, Saarbrücken bất ngờ hưởng lợi từ “du lịch theo thần tượng” – minh chứng rõ ràng cho sức mạnh kinh tế mềm của thể thao đỉnh cao.
Bàn thắng không được công nhận của Đình Bắc cùng thất bại 1-3 trước Tampines khiến CAHN chính thức dừng bước ở Cúp C2 châu Á.
Tự tin được khôi phục khi số 4 thế giới Coco Gauff đối đầu với Elise Mertens đang có phong độ cao hơn ở giải quần vợt Abu Dhabi 2026 tại Dubai.
Sáng xuân chưa kịp lắng, ĐT nữ Việt Nam đã hội quân trở lại từ mùng 2 Tết Bính Ngọ, chính thức bước vào guồng chuẩn bị cho VCK Asian Cup nữ 2026 – giải đấu quyết định tấm vé dự World Cup nữ 2027.
Áp lực ở tứ kết tăng cao khi số 13 thế giới Belinda Bencic thách đấu với nhà vô địch hai lần của Dubai - Elina Svitolina hiện đứng thứ 9 thế giới.
Tuần lễ trong mơ của Antonia Ruzic sẽ bị thử thách bởi sự hiệu quả không ngừng nghỉ của số 3 thế giới Elena Rybakina tại giải quần vợt Abu Dhabi 2026.
Đúng mùng 2 Tết Nhâm Dần 2022, tuyển nữ Việt Nam thắng Thái Lan 2-0 để mở ra cánh cửa World Cup 2023. Bốn năm sau, khi Tết Bính Ngọ 2026 trở lại, ký ức mùa xuân lịch sử ấy vẫn nhắc về niềm tin và khát vọng không bao giờ tắt.
Sau khi được miễn thi đấu, số 7 thế giới Mirra Andreeva sẽ tìm kiếm động lực cạnh tranh trước tay vợt người Romania đầy tham vọng Jaqueline Cristian.
Sự điềm tĩnh và kỹ thuật của số 5 thế giới Jessica Pegula sẽ bị thử thách bởi sự trỗi dậy mạnh mẽ của Iva Jovic trong top 20 thế giới.
Tuyển Tây Ban Nha đối mặt khủng hoảng nhân sự trước Finalissima gặp Argentina khi một nửa đội hình vô địch Euro gặp vấn đề chấn thương và phong độ rất nghiêm trọng.
Trong thế giới esports hiện đại – nơi logo phải xuất hiện đồng thời trên áo đấu, sân khấu, stream, mạng xã hội và cả… meme – một biểu tượng thành công không chỉ cần đẹp. Nó phải kể được câu chuyện, kết nối được cộng đồng và đủ linh hoạt để tồn tại qua nhiều thế hệ game.