Quả bóng Trionda có phải nguyên nhân khiến Hà Lan bị loại ở loạt đá luân lưu 11m?

World Cup 2026 đang chứng kiến nhiều màn trình diễn xuất sắc của các thủ môn, nhưng cũng xuất hiện không ít tình huống khó lý giải khi họ chạm được tay vào bóng mà vẫn không thể cứu thua. Điều đó khiến giới chuyên môn đặt câu hỏi: liệu trái bóng Trionda do Adidas sản xuất có phải là một trong những nguyên nhân?

Ở chiều tích cực, nhiều thủ môn đã trở thành người hùng của đội tuyển. Vozinha góp công lớn giúp Cape Verde giành kết quả lịch sử trong lần đầu tham dự World Cup khi liên tiếp từ chối các cơ hội của Tây Ban Nha. Eloy Room của Curacao gây ấn tượng mạnh với 15 pha cứu thua, cân bằng kỷ lục về số lần cản phá trong một trận đấu World Cup và mang về điểm số đầu tiên trong lịch sử cho đội bóng Caribe. Trong khi đó, Alireza Beiranvand cũng có màn trình diễn xuất thần để giữ sạch lưới trước tuyển Bỉ.

Tuy nhiên, bên cạnh những màn trình diễn ấn tượng là hàng loạt bàn thua có điểm chung đáng chú ý. Jordan Pickford của tuyển Anh, Edouard Mendy của Senegal hay Luca Zidane của Algeria đều từng chạm được tay vào bóng nhưng vẫn không thể ngăn bóng đi vào lưới. Riêng Luca Zidane đã hai lần rơi vào hoàn cảnh này trong các trận gặp Argentina và Jordan.

Ahmed Basil của Iraq cũng không khá hơn. Dù phản xạ kịp với cú sút xa của Kylian Mbappe, anh vẫn không thể đổi hướng hoàn toàn trái bóng và đành nhìn bóng bay vào lưới.

Một tình huống khác càng khiến cuộc tranh luận trở nên sôi động là trận đấu giữa Hà Lan và Ma-rốc ở vòng 1/16 sáng nay. Ở lượt sút luân lưu 11m thứ hai, thủ môn Bart Verbruggen phản xạ rất nhanh đổ người đúng hướng cản được cú sút của Soufiane Rahimi. Tuy nhiên, trái bóng bằng cách nào đó tuột khỏi tầm kiểm soát của Verbruggen để rồi cẳng chân thủ môn này sau đó vô tình đẩy bóng vào lưới nhà.

Nếu Verbruggen xử lý thành công tình huống này, rồi tới quả đá kế tiếp Weghorst thực hiện thành công, khi đó Hà Lan vươn lên dẫn trước 2-0 sẽ tạo lợi thế rất lớn về mặt tâm lý và ngược lại áp lực với Ma-rốc sẽ rất khủng khiếp. Không ai dám chắc với kịch bản lợi thế đó "Cơn lốc màu da cam" nhận thất bại và bị loại.

Nhưng rõ ràng việc liên tiếp xuất hiện những bàn thua theo kịch bản "mất kiểm soát với trái bóng Trionda" khiến cựu thủ môn tuyển Anh Joe Hart tin rằng vấn đề không chỉ nằm ở những người gác đền.

"Tôi thấy kiểu bàn thắng này xuất hiện quá nhiều ở một kỳ World Cup để có thể nghĩ rằng đấy chỉ là sự trùng hợp. Chắc chắn có điều gì đó liên quan đến trái bóng", Hart nhận định.

Quan điểm này cũng được Kasper Schmeichel, cựu thủ môn tuyển Đan Mạch, chia sẻ. Ngay từ khi Adidas giới thiệu Trionda vào cuối năm 2025, Schmeichel đã chủ động tập luyện với trái bóng mới để làm quen với các đặc tính khác biệt.

Theo Schmeichel, điểm đáng chú ý nhất của Trionda là cấu trúc chỉ gồm bốn mảnh ghép - ít nhất trong lịch sử các kỳ World Cup. Trái bóng được liên kết bằng công nghệ ép nhiệt thay vì khâu truyền thống, tạo nên bề mặt gần như liền mạch hoàn toàn.

Ông cho rằng chính thiết kế này, kết hợp với điều kiện thời tiết và mật độ không khí khác nhau tại Mỹ, Canada và Mexico, đã làm giảm lực cản của không khí. Bóng xoáy ít hơn nhưng lại bay nhanh hơn trong khoảnh khắc cuối, khiến các thủ môn rất khó phán đoán chính xác quỹ đạo.

"Có một số bàn thắng mà bạn thấy các thủ môn đã rất gần với pha cản phá, như Pickford, Luca Zidane hay Mendy. Trái bóng này được tạo ra để có nhiều bàn thắng hơn", Schmeichel phân tích.

Thống kê cũng phần nào phản ánh nhận định đó. World Cup 2026 đã ghi nhận 20 bàn thắng từ ngoài vòng cấm, gấp đôi toàn bộ số bàn thắng cùng dạng ở vòng bảng World Cup 2022. Theo Opta, giải đấu cũng đã xuất hiện 11 sai lầm trực tiếp dẫn đến bàn thua, nhiều hơn bất kỳ vòng bảng nào trong bảy kỳ World Cup gần nhất. Dù số trận nhiều hơn do giải đấu mở rộng lên 48 đội, mức gia tăng này vẫn đủ để thu hút sự chú ý.

Joe Hart cho rằng ở đẳng cấp cao, các thủ môn thường đủ khả năng đẩy bóng đi hết nguy hiểm nếu đã chạm tay vào bóng. Nhưng tại World Cup lần này, nhiều người vẫn bị đánh bại dù đã có điểm tiếp xúc, đặc biệt với những cú sút ở tầm ngang vai.

Trong khi đó, Adidas khẳng định Trionda là kết quả của hơn 3 năm rưỡi nghiên cứu cùng khoảng 300 bài kiểm tra trong phòng thí nghiệm và thử nghiệm tại bảy thành phố đăng cai. Hãng cho biết thiết kế 4 mảnh ghép cùng các đường rãnh sâu giúp tăng độ ổn định khi bay, đồng thời cải thiện độ bám trong điều kiện mưa hoặc độ ẩm cao.

Dẫu vậy, thực tế trên sân cho thấy không phải thủ môn nào cũng kịp thích nghi với những thay đổi rất nhỏ của trái bóng mới. Như Schmeichel kết luận, khác biệt chỉ nằm ở những chi tiết rất nhỏ về tốc độ và quỹ đạo, nhưng trong bóng đá đỉnh cao, nơi mọi pha cứu thua được quyết định trong tích tắc, "thủ môn là vị trí của những sai số cực nhỏ".

Và chỉ một phần nghìn giây chậm hơn hoặc một quỹ đạo khó lường hơn cũng đủ biến một pha cứu thua thành một bàn thua.