Thất bại của tuyển Anh ở bán kết World Cup: Thảm hoạ từ sự hèn nhát của HLV Tuchel
Logic đằng sau quyết định bổ nhiệm Thomas Tuchel của Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) vào năm 2024 nằm ở chỗ ông là một chuyên gia đấu cúp, một phù thủy chiến thuật, một người mà những kế hoạch sắc sảo và "đo ni đóng giày" cho từng trận đấu sẽ mang đến cho tuyển Anh cơ hội lớn nhất để vô địch World Cup.
Dưới thời Gareth Southgate, Anh từng lọt vào những trận đấu cực kỳ quan trọng, nhưng thường mang lại cảm giác họ bị đóng băng bởi sự thụ động ở những thời khắc then chốt. Họ không thể đưa ra những sự thay đổi cần thiết để theo kịp những đối thủ lọc lõi hơn, dẫn đến việc phải nhận lấy kết cục lùi bước chung cuộc. Rõ nét nhất chính là trận bán kết World Cup gần nhất của họ (8 năm trước tại Moscow), khi "Tam Sư" dẫn trước 1-0 với 22 phút còn lại trước khi bị Croatia gỡ hòa và đánh bại.
Ít nhất thì lần này, không ai có thể buộc tội HLV tuyển Anh là thụ động. Thất bại này trước Argentina là một thảm họa mang tính chủ động (proactive disaster), một sự sụp đổ do chính họ gây ra. Đó là một sự lựa chọn hoàn toàn có chủ ý khi rút lui sâu về khu vực cấm địa của mình, và nó kết thúc theo đúng kịch bản tất yếu duy nhất — tuyển Anh thua trận bán kết World Cup thứ 3 trong lịch sử, còn Argentina giành vé đến New York.
Một số người có thể nhìn lên bảng điện tử, thấy rằng chỉ còn 5 phút nữa thì Enzo Fernandez gỡ hòa 1-1, và lập luận rằng tuyển Anh đã kém may mắn. Đó là một sự ngụy biện nực cười. Tuyển Anh đã chìm nghỉm từ rất lâu trước thời điểm đó, hoàn toàn bất lực trước những làn sóng tấn công dồn dập của người Argentina. Chỉ có chút may mắn mỏng manh và sự phung phí cơ hội của đối phương mới giúp tuyển Anh giữ được lợi thế dẫn bàn lâu đến vậy.
Bước ngoặt thực sự, khoảnh khắc mà Anh đánh mất trận đấu, đã đến từ trước đó rất lâu. Hãy nhớ rằng Anh đã ở một vị thế trong mơ khi Anthony Gordon đưa họ vượt lên dẫn 1-0 — một bàn thắng đến từ pha phản công sắc lẹm, đúng xác những gì Tuchel đã lên kế hoạch. Trận đấu diễn ra chính xác theo cách Anh mong muốn: Argentina buộc phải dâng cao tấn công và để lộ ra những khoảng trống thênh thang ở phía sau.
Nhưng Anh đã chớp mắt. Họ từ chối cơ hội đó. Không có sự tăng tốc nào từ băng ghế dự bị, không có Bukayo Saka, Noni Madueke hay Marcus Rashford để ghim Argentina lại hoặc kết liễu trận đấu. Kể từ sau bàn mở tỷ số, tuyển Anh gần như không tổ chức nổi một đợt tấn công nào. Chỉ có một cú sút bị cản phá của Kane. Một pha phản công mà Morgan Rogers giữ bóng quá lâu. Và chẳng còn gì khác. Toàn bộ phần còn lại của trận đấu diễn ra trong phạm vi 20 yards (hơn 18 mét) tính từ khung thành của Jordan Pickford.
Hãy nhớ lại trận gặp Croatia ở Dallas cách đây 4 tuần. Anh đang dẫn 3-2 và phải gồng mình chống đỡ. Tuchel tung Saka và Rashford vào sân, và họ đã phối hợp phản công ở phút thứ 85 để định đoạt trận đấu. Tuchel cùng trợ lý Anthony Barry đã dành toàn bộ thời gian tại World Cup để nói về thể chất, tốc độ và cường độ chơi bóng của tuyển Anh (mang đậm phong cách Premier League). Ấy vậy mà, khi thời khắc quyết định đến, họ từ chối sử dụng nó, thay vào đó chọn cách co cụm tử thủ — bất chấp việc phải đối mặt với một hàng thủ Argentina rất e ngại tốc độ, khi Leandro Paredes đã rời sân, Nicolas Otamendi (chậm chạp) vào thay Lisandro Martinez, bỏ lại những khoảng trống mênh mông mời gọi các tiền đạo Anh bứt tốc.
Đến phút 60, tuyển Anh đã lùi sâu một cách đáng báo động, tử thủ quanh vòng cấm đội nhà. Lionel Messi đã bắt đầu lang thang vào những khu vực nguy hiểm, nơi anh có thể trừng phạt người Anh. Khi anh đặt quả bóng lên đầu Nico Gonzalez, buộc Jordan Pickford phải trổ tài, đã quá rõ ràng là Tuchel cần phải hành động. Argentina đã — như câu nói đáng nhớ của Lionel Scaloni sau trận — bắt đầu ngửi thấy "mùi máu trong nước". Lượt nghỉ uống nước (drinks break) thứ hai là cơ hội hoàn hảo để Tuchel cầm máu, giống hệt cách ông đã thay đổi cục diện trong trận gặp Na Uy hôm thứ Bảy.
Thay vào đó, Tuchel lại đưa ra một sự thay đổi chiến thuật sẽ đi vào lịch sử như một trong những sai lầm gây hậu quả nghiêm trọng nhất của một HLV tuyển Anh trong một trận đấu lớn. Thay vì đẩy cao đội hình hay tạo ra một mối đe dọa khiến Argentina phải chùn bước, ông quyết định tái áp dụng "Kế hoạch Azteca". Chuyển sang hàng thủ 5 người, dựng xe bus trong vòng cấm, tung Ezri Konsa vào sân như một trung vệ thứ ba và rút Gordon ra nghỉ.
"Kế hoạch Azteca" chỉ thành công bởi mục tiêu duy nhất của Mexico lúc đó là nhồi bóng bổng cho Raul Jimenez. Tuyển Anh khi đó chỉ cần đánh đầu phá bóng là đủ để chiến thắng và đi tiếp. Đó là thời điểm hoàn hảo cho một sự lùi bước chủ động. Nhưng để làm điều đó ở đây, dựng các chiến hào phòng ngự ngay trong vòng cấm của mình, đồng nghĩa với việc nhường toàn bộ không gian bên ngoài vòng cấm cho Messi. Khi anh câu bóng cho Gonzalez đánh đầu chệch cột dọc — lúc trận đấu còn 12 phút — bạn chẳng cần phải là một HLV từng vô địch Champions League cũng đủ hiểu hậu quả sẽ tồi tệ đến nhường nào.
Nhưng Tuchel tiếp tục "gấp đôi tiền cược". Dan Burn được tung vào sân. Anh lùi sâu hơn nữa vào sơ đồ 5-4-1. Nhưng có ích lợi gì khi nhồi nhét ngần ấy chiếc áo trắng vào vòng cấm trong khi Fernandez được thoải mái tìm khoảng trống dứt điểm ngay sát mép vòng cấm? Tuyển Anh thậm chí còn cho cậu ta cơ hội để nắn nót thước ngắm: Pickford đã phải bay người cản phá một cú sút ngay trước khi tình huống gỡ hòa 1-1 xảy ra.
Kể từ thời điểm đó, chỉ có một đội bóng xứng đáng chiến thắng. Alexis Mac Allister thậm chí đã đưa bóng tìm đến cột dọc ngay trước khi Messi thực hiện một quả tạt hoàn hảo khác để Lautaro Martinez đánh đầu ấn định tỷ số.
Chẳng hề có bất kỳ viễn cảnh nào cho thấy Anh có thể quay lại trận đấu và đưa nó vào hiệp phụ. Họ đã tấn công quá ít ỏi trong suốt 40 phút trước đó đến mức gần như không thể thay đổi nhịp độ một cách đột ngột. Kể từ bàn mở tỷ số của Gordon đến bàn gỡ hòa của Fernandez, tuyển Anh chỉ cầm bóng đúng 12% — một thứ "bóng đá chống kiểm soát" cực đoan có thể khiến cả Jose Mourinho cũng phải nhăn mặt. Làm sao các cầu thủ có thể ngay lập tức chuyển đổi tư duy để nâng niu quả bóng, sau khi đã quen với việc cứ có bóng là phá bừa lên trên hết lần này đến lần khác?
Đã không còn thời gian để sửa chữa những tổn thất vừa được tạo ra. Và khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, các cầu thủ Anh trông hoàn toàn suy sụp, tuyệt vọng. Họ biết rõ mình đã ở gần trận chung kết World Cup bóng đá nam đầu tiên trong vòng 60 năm qua đến nhường nào. Anthony Gordon đã ngồi thẫn thờ trên sân tới 25 phút sau khi trận đấu kết thúc trước khi mệt mỏi lê những bước chân nặng trĩu tiến vào đường hầm.
Khi tuyển Anh nhận thất bại ở cùng giai đoạn này trước Croatia tại Sân vận động Luzhniki ở Moscow, đó là một nỗi đau tột cùng nhưng đồng thời cũng mang lại cảm giác giống như một bài học giáo dục đắt giá về bóng đá. Khi ấy, họ là một tuyển Anh trẻ trung, không được bất kỳ ai đặt kỳ vọng từ trước, được dẫn dắt bởi một vị huấn luyện viên thiếu kinh nghiệm. Họ thiếu đi sự thông minh và sự lọc lõi, tinh quái cần thiết để vượt qua lằn ranh cuối cùng và tiến vào trận chung kết. Việc họ lùi sâu đội hình khi phải chịu sức ép lớn là một phản xạ phòng ngự không hề tự chủ, và đó cũng là cách duy nhất mà họ biết để sinh tồn.
Thế nhưng, không có bất kỳ lời bào chữa nào như vậy có thể được áp dụng trong hoàn cảnh hiện tại. Đây đã là trận bán kết thứ tư trong vòng 8 năm qua đối với rất nhiều cầu thủ trong đội hình tuyển Anh này. Trục xương sống của tập thể này đã sát cánh bên nhau đủ lâu để hiểu rõ mọi thứ. Với việc Harry Kane và Jude Bellingham đang ở đỉnh cao phong độ, đây rõ ràng là một phiên bản tuyển Anh xuất sắc hơn rất nhiều so với đội hình năm 2018, đồng thời họ cũng sở hữu những phương án thay thế chất lượng hơn hẳn trên băng ghế dự bị.
Lần này đáng lẽ mọi thứ phải diễn ra theo một kịch bản khác, ít nhất là bởi Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) đã bạo chi một khoản tiền khổng lồ để chiêu mộ vị huấn luyện viên xuất sắc nhất tại kỳ World Cup này.
Một người được kỳ vọng sẽ có đủ khả năng để vạch ra chiến lược và lèo lái, kiến tạo con đường đi đến vinh quang cho tuyển Anh xuyên suốt giải đấu, tận dụng triệt để lợi thế về mặt thể chất của một đội hình bao gồm toàn các ngôi sao đang chinh chiến tại Premier League.
Nhưng thay vào đó, mọi thứ lại kết thúc theo đúng cái cách muôn thuở quen thuộc: tuyển Anh không tạo ra được bất kỳ sức sát thương nào trên hàng công, họ liên tục lùi sâu, lùi sâu và lùi sâu đội hình cho đến khi hoàn toàn bị đối phương dồn ép và nhấn chìm.
Sự khác biệt duy nhất ở đây là, lần này, chính đội tuyển Anh đã tự tay lựa chọn sự diệt vong cho chính mình.
