Thomas Tuchel đổ lỗi cho "DNA bóng đá Anh" sau trận thua Argentina

Thất bại 1-2 trước Argentina ở bán kết World Cup 2026 không chỉ khép lại giấc mơ vô địch của tuyển Anh mà còn kéo theo làn sóng chỉ trích dữ dội nhằm vào HLV Thomas Tuchel. Chiến lược gia người Đức bị quy trách nhiệm khi quyết định chuyển sang sơ đồ 5 hậu vệ trong bối cảnh "Tam sư" đang dẫn trước 1-0, qua đó để Argentina lật ngược thế cờ trong hiệp 2.

Nhiều cựu tuyển thủ và giới chuyên môn tại Anh cho rằng sự thay đổi này khiến đội bóng mất thế chủ động, lùi đội hình quá sâu và tự trao quyền kiểm soát trận đấu cho đối phương. Tuy nhiên, Tuchel không đồng tình với cách nhìn đó. Ông khẳng định thất bại không xuất phát từ hệ thống chiến thuật mà là hệ quả của một vấn đề đã tồn tại từ lâu trong bóng đá Anh: khả năng giữ bóng và kiểm soát thế trận khi chịu sức ép.

Những phát biểu của Tuchel ngay sau khi World Cup khép lại nhanh chóng tạo nên cuộc tranh luận lớn. Trong khi HLV người Đức nhấn mạnh đến "DNA (gen) bóng đá Anh", nhiều chuyên gia lại cho rằng chính những quyết định nhân sự và cách điều chỉnh chiến thuật của ông mới là nguyên nhân trực tiếp khiến đội tuyển đánh rơi tấm vé vào chung kết.

Tuchel: Vấn đề không nằm ở chiến thuật

Đối đầu Argentina, tuyển Anh có khởi đầu gần như hoàn hảo. Anthony Gordon mở tỷ số, giúp "Tam sư" nắm lợi thế từ khá sớm. Trong phần lớn hiệp 1, đội bóng của Tuchel tổ chức phòng ngự chặt chẽ và hạn chế được những pha phối hợp nguy hiểm của đối thủ.

Thế nhưng sau bàn mở tỷ số, cục diện bắt đầu thay đổi. Argentina đẩy cao đội hình, gia tăng sức ép bằng những pha xâm nhập từ tuyến hai và liên tục kéo giãn hệ thống phòng ngự của Anh. Đến hiệp 2, đội bóng Nam Mỹ ghi liên tiếp hai bàn thắng để hoàn tất màn lội ngược dòng.

Một trong những quyết định gây tranh cãi nhất của Tuchel là rút Anthony Gordon, đưa Ezri Konsa vào sân và chuyển sang sơ đồ 5 hậu vệ khi trận đấu vẫn còn hơn 30 phút.

Không ít ý kiến cho rằng chính sự thay đổi này khiến Anh mất khả năng gây sức ép, chỉ còn biết co cụm chống đỡ trước những đợt tấn công liên tiếp của Argentina.

Tuy nhiên, Tuchel bác bỏ hoàn toàn nhận định đó: "Ở thời điểm ấy, tôi có cảm giác rằng không có bất kỳ hệ thống chiến thuật nào trên thế giới có thể giúp chúng tôi".

Theo Tuchel, nguyên nhân lớn nhất là các cầu thủ không còn duy trì được cường độ thi đấu như trước: "Chúng tôi trở nên quá thụ động. Chúng tôi không còn đủ quyết liệt trong các pha tranh chấp, không thể ngăn các cầu thủ tuyến hai băng lên và những đường chuyền cũng không còn đạt chất lượng".

Ông cho biết dù chưa xem toàn bộ dữ liệu chuyên môn, nhưng có thể cảm nhận rất rõ thời điểm trận đấu đổi chiều: "Tôi nghĩ ngay sau bàn thắng, quyền kiểm soát bóng của chúng tôi giảm mạnh. Chúng tôi không còn thắng được các pha đối đầu trực tiếp. Đó là lý do đội hình cứ lùi dần về phía khung thành. Điều đó chưa bao giờ nằm trong kế hoạch".

Theo Tuchel, Argentina tận dụng rất tốt những khoảng trống giữa hàng tiền vệ và hàng thủ của Anh. 

"Chúng tôi không thể ngăn các cầu thủ từ tuyến hai lao vào khoảng trống. Những quả tạt của họ cũng có chất lượng rất cao. Muốn thoát khỏi sức ép, bạn phải giữ được bóng. Nếu không cầm bóng, bạn sẽ không thể giành lại quyền kiểm soát trận đấu, ông giải thích.

HLV người Đức cũng dành nhiều thời gian để giải thích quyết định chuyển sang sơ đồ 5 hậu vệ. Theo ông, mục tiêu không phải kéo toàn đội lùi sâu mà ngược lại, giúp các cầu thủ chủ động hơn trong việc áp sát hai cánh và hạn chế khoảng trống giữa các hậu vệ.

"Chúng tôi không chuyển sang hàng thủ 5 người để phòng ngự bị động. Ý tưởng là các cầu thủ có thể lao ra gây sức ép nhanh hơn, không để lộ khoảng trống giữa các hậu vệ và giữ được cấu trúc đội hình", ông nói.

Tuchel cho biết ban huấn luyện liên tục yêu cầu các cầu thủ duy trì sự chủ động trong hệ thống mới: "Chúng tôi khuyến khích tất cả phải tích cực hơn trong cấu trúc ấy, nhưng cuối cùng toàn đội lại gặp rất nhiều khó khăn".

Phát biểu của Tuchel cho thấy ông tin rằng kế hoạch chiến thuật không sai, vấn đề nằm ở việc các cầu thủ không thể thực hiện đúng ý đồ khi cường độ thi đấu giảm xuống.

"DNA bóng đá Anh" và cuộc tranh luận sau thất bại

Điểm gây tranh cãi nhất trong cuộc họp báo là khi Tuchel nhắc đến "DNA" của bóng đá Anh. Theo chiến lược gia người Đức, khác biệt lớn nhất giữa Anh và những đội tuyển như Tây Ban Nha, Argentina hay Brazil nằm ở khả năng kiểm soát bóng dưới áp lực.

"Việc giữ bóng đóng vai trò rất quan trọng. Có lẽ điều đó không nằm trong DNA của chúng tôi như cách nó tồn tại trong DNA của Tây Ban Nha, Argentina hay Brazil, nơi các cầu thủ luôn biết cách cầm bóng và điều khiển trận đấu".

Theo Tuchel, khi mất quyền kiểm soát bóng, tuyển Anh gần như không còn cách nào để phá vỡ sức ép của đối phương. Đó là lý do đội bóng thường xuyên rơi vào thế phòng ngự bị động mỗi khi gặp các đối thủ có khả năng luân chuyển bóng tốt.

Ông cũng cho rằng vấn đề này không chỉ xuất hiện ở trận gặp Argentina mà đã lặp lại trong suốt giải đấu. Trước Mexico hay Na Uy, tuyển Anh cũng nhiều lần gặp khó khăn trong việc kiểm soát khu trung tuyến, khiến hàng phòng ngự liên tục phải chịu áp lực.

Phát biểu của Tuchel nhanh chóng tạo ra nhiều ý kiến trái chiều tại Anh. Không ít chuyên gia đồng tình rằng tuyển Anh vẫn gặp hạn chế trong việc kiểm soát bóng khi chịu áp lực lớn, nhưng họ cho rằng đổ lỗi cho "DNA bóng đá Anh" là cách lý giải chưa thật sự thuyết phục.

Nhà báo Rob Dorsett của Sky Sports nhắc lại rằng cụm từ "England DNA" vốn không phải khái niệm mới. Từ năm 2014, Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) đã triển khai chương trình mang tên England DNA, xây dựng một định hướng phát triển xuyên suốt từ các đội trẻ đến đội tuyển quốc gia.

Chương trình này được xây dựng dựa trên năm trụ cột gồm bản sắc, phong cách thi đấu, phát triển cầu thủ, huấn luyện và hệ thống hỗ trợ. Mục tiêu là đào tạo những cầu thủ có nền tảng kỹ thuật tốt, tư duy chiến thuật hiện đại, khả năng thích nghi cao, đồng thời ưu tiên lối chơi kiểm soát bóng thay vì phụ thuộc vào những đường chuyền dài hay sức mạnh thể chất như trước.

Chính vì vậy, Dorsett cho rằng lập luận của Tuchel tồn tại nhiều điểm mâu thuẫn.

"Nói rằng khả năng kiểm soát bóng không nằm trong DNA của tuyển Anh là điều khá trớ trêu, bởi đó cũng chính là khái niệm FA đã sử dụng khi xây dựng kế hoạch phát triển bóng đá cách đây hơn một thập kỷ", Dorsett phân tích.

Theo nhà báo này, chỉ có hai khả năng xảy ra. Hoặc dự án England DNA sau hơn 10 năm hoàn toàn thất bại trong việc đào tạo thế hệ cầu thủ mới, hoặc nhận định của Tuchel chưa phản ánh đúng thực tế.

"Hai điều đó không thể cùng đúng", ông kết luận.

Mainoo bị bỏ quên và bài toán tuyến giữa chưa có lời giải

Một trong những chi tiết khiến giới chuyên môn khó lý giải nhất là việc Kobbie Mainoo không được thi đấu dù chỉ một phút tại World Cup 2026.

Tiền vệ 21 tuổi từng là nhân tố quan trọng giúp tuyển Anh vào chung kết Euro 2024 và có màn trình diễn ấn tượng trong màu áo Man United ở nửa sau mùa giải vừa qua. Theo thống kê tại Premier League, trong số các tiền vệ thi đấu thường xuyên, chỉ Rodri có tỷ lệ chuyền bóng chính xác bên phần sân đối phương cao hơn Mainoo. Đó chính là mẫu cầu thủ mà nhiều người cho rằng tuyển Anh rất cần ở thời điểm bị Argentina ép sân.

Trong hơn nửa giờ cuối trận bán kết, đội bóng của Tuchel gần như không thể triển khai bóng từ phần sân nhà. Họ liên tục phá bóng lên phía trên rồi nhanh chóng để mất quyền kiểm soát, tạo điều kiện để Argentina tổ chức những đợt tấn công mới.

Một tiền vệ có khả năng thoát pressing, giữ bóng và điều tiết nhịp độ như Mainoo được kỳ vọng có thể giúp tuyển Anh giảm bớt áp lực. Tuy nhiên, Tuchel lại không trao cơ hội cho cầu thủ này.

Trong suốt giải đấu, mỗi khi cần tăng cường khu trung tuyến, HLV người Đức lần lượt sử dụng Reece James, Jordan Henderson, Jude Bellingham, Eberechi Eze hay Morgan Rogers. Mainoo luôn đứng ngoài mọi lựa chọn.

Theo phân tích của Sky Sports, nếu Mainoo không phù hợp với triết lý của Tuchel thì đó là quyền của HLV trưởng. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa ông phải tìm ra một giải pháp khác cho bài toán đã tồn tại nhiều năm ở tuyển Anh.

Thực tế cho thấy, mỗi khi đối đầu những đội bóng có khả năng kiểm soát thế trận tốt, "Tam sư" thường gặp khó khăn trong việc giữ bóng ở khu vực giữa sân. Điều này từng xuất hiện ở Euro 2024 và tiếp tục lặp lại tại World Cup 2026.

Declan Rice vẫn là tiền vệ đánh chặn hàng đầu, Jude Bellingham nổi bật ở khả năng xâm nhập vòng cấm, còn Elliot Anderson mang đến nguồn năng lượng dồi dào. Tuy nhiên, tuyển Anh vẫn thiếu một cầu thủ có thể điều tiết nhịp độ và giữ quyền kiểm soát khi trận đấu diễn biến bất lợi.

Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề của tuyển Anh không hoàn toàn nằm ở "DNA" mà còn ở cách lựa chọn nhân sự và định hướng chiến thuật của ban huấn luyện.