World Cup và góc nhìn cơ thể cầu thủ bóng đá thay đổi kinh ngạc sau nửa thế kỷ

Nếu đặt những ngôi sao World Cup 1970 cạnh các cầu thủ tham dự World Cup 2026, sự khác biệt sẽ không chỉ nằm ở phong cách thi đấu mà còn ở chính cơ thể của họ.

Một ví dụ thú vị được các chuyên gia đưa ra là hai bàn thắng mang tính biểu tượng của lịch sử World Cup. Năm 1970, đội tuyển Brazil ghi một trong những bàn thắng đẹp nhất lịch sử trong trận chung kết gặp Ý. Tình huống phối hợp qua chân 8 cầu thủ trước khi Carlos Alberto tung cú sút tung lưới đối phương diễn ra trong hơn 30 giây.

Trong khi đó, tại chung kết World Cup 2022, Argentina thực hiện một pha phối hợp tương tự trước Pháp và Angel Di Maria là người kết thúc. Tuy nhiên, toàn bộ pha bóng chỉ kéo dài vỏn vẹn... 12 giây.

Tiến sĩ Orlando Laitano, giáo sư tại Đại học Florida và là chuyên gia hàng đầu về sinh lý học vận động, nhận định: "Bàn thắng phối hợp của Brazil ghi ở chung kết năm 1970 sẽ không có cơ hội xảy ra trong thời đại ngày nay".

Theo các chuyên gia sinh lý học thể thao, sự khác biệt lớn nhất không nằm ở tài năng mà ở thể chất. Cầu thủ hiện đại nhanh hơn, mạnh hơn và có khả năng vận động với cường độ cao hơn rất nhiều so với những thế hệ trước.

Các nghiên cứu tại giải vô địch quốc gia Anh cho thấy chiều cao trung bình của cầu thủ đã tăng đáng kể trong 50 năm qua. Năm 1973, chiều cao trung bình của các cầu thủ ở giải đấu cao nhất nước Anh chỉ khoảng 177,1 cm. Đến năm 2023, con số này đã tăng lên 181,5 cm.

Không chỉ cao hơn, các cầu thủ ngày nay còn sở hữu thân hình thon gọn hơn. Nhờ điều kiện sân bãi tốt hơn, chế độ dinh dưỡng khoa học và phương pháp tập luyện hiện đại, bóng đá không còn cần những cầu thủ quá nặng về cơ bắp như thập niên 1970. Thay vào đó là những cơ thể linh hoạt, giàu sức bền và có khả năng bứt tốc liên tục.

Tốc độ cũng là một trong những thay đổi rõ rệt nhất. Trong những năm 1970 và 1980, rất hiếm cầu thủ đạt tốc độ 30 km/h. Nhưng tại World Cup 2022, đã có ít nhất 10 cầu thủ chạm mốc trên 35 km/h.

Điều quan trọng hơn là các cầu thủ hiện đại phải thực hiện những pha nước rút tốc độ cao nhiều lần hơn trong một trận đấu. Tại EURO 2024, trung bình một cầu thủ thực hiện khoảng 12 lần chạy với tốc độ trên 25 km/h mỗi trận. Các hậu vệ cánh thậm chí còn phải tăng tốc tới 14 lần mỗi trận.

Sự bùng nổ của lối chơi pressing tầm cao trong thập kỷ qua khiến bóng đá trở thành cuộc chiến về không gian và tốc độ. Những tiền đạo chỉ đứng chờ cơ hội ghi bàn như vài thập kỷ trước gần như không còn tồn tại. Ngày nay, các chân sút phải liên tục gây áp lực lên hàng thủ đối phương, di chuyển không bóng và tham gia phòng ngự từ tuyến đầu.

Tuy nhiên, một điều thú vị là tổng quãng đường di chuyển của cầu thủ không tăng quá nhiều. Các nghiên cứu cho thấy cầu thủ những năm 1970 di chuyển trung bình khoảng 8,7 km mỗi trận. Con số này đạt đỉnh khoảng 11,4 km vào thập niên 1990 trước khi giảm nhẹ. Tại World Cup 2022, trung bình mỗi cầu thủ chạy khoảng 10,6 km mỗi trận.

Điều thay đổi không phải là khoảng cách mà là cường độ vận động. Các cầu thủ hiện đại liên tục tăng tốc, giảm tốc và đổi hướng với tốc độ cao, khiến cơ thể phải chịu áp lực lớn hơn rất nhiều.

Khối lượng thi đấu ngày càng dày đặc cũng tạo ra những thách thức mới. Những ngôi sao hàng đầu hiện nay có thể chơi tới 60 hoặc 70 trận mỗi mùa giải cho cả câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia. Điều đó khiến nguy cơ chấn thương cơ bắp, đặc biệt là chấn thương gân kheo, ngày càng gia tăng.

Tuy nhiên, sự phát triển của khoa học thể thao cũng mang đến những lợi ích đáng kinh ngạc. Nếu như trước đây rất hiếm cầu thủ thi đấu đỉnh cao sau tuổi 35, thì World Cup 2026 đang chứng kiến số lượng cầu thủ lớn tuổi nhiều nhất lịch sử.

Có tới 72 cầu thủ từ 35 tuổi trở lên tham dự giải đấu năm nay, trong đó 8 người đã bước sang tuổi 40. Những cái tên như Ronaldo hay thủ môn Craig Gordon cho thấy tuổi tác không còn là rào cản quá lớn với các vận động viên chuyên nghiệp.

Lionel Messi cũng là một ví dụ tiêu biểu, ở tuổi 38 siêu sao Argentina vẫn duy trì đẳng cấp đỉnh cao với cú hat-trick vào lưới Algeria. Harry Kane ở tuổi 32 vẫn di chuyển khắp sân, từ vai trò của một tiền đạo ghi 2 bàn thắng đến việc lùi về hỗ trợ phòng ngự. Đó là minh chứng những ngôi sao lớn tuổi vẫn biết cách toả sáng tại World Cup năm nay.

Nhờ chế độ dinh dưỡng hiện đại, các phương pháp hồi phục tiên tiến và sự hiểu biết sâu sắc hơn về cơ thể, các cầu thủ ngày nay không chỉ nhanh hơn và mạnh hơn mà còn kéo dài được sự nghiệp ở đẳng cấp cao lâu hơn bao giờ hết.

Sau hơn nửa thế kỷ, bóng đá vẫn là môn thể thao vua, nhưng những cầu thủ trên sân đã thay đổi rất nhiều. Họ cao hơn, nhanh hơn, khỏe hơn và bền bỉ hơn, biến bóng đá hiện đại thành một cuộc cạnh tranh khốc liệt về thể chất mà các thế hệ trước khó có thể tưởng tượng được.