3 HCV ấn tượng ở ASIAD 20 và bí quyết giúp Thái Lan thành thế lực teqball thế giới

Ở ASIAD 20, teqball Thái Lan giành ba HCV ở các nội dung đôi nam, đôi nữ, đôi nam nữ một cách thuyết phục. Do mỗi quốc gia chỉ chọn 3/5 nội dung nên phía Thái Lan tập trung cho các nội dung đôi. Họ thắng với cách biệt lớn trong trận chung kết để khẳng định sức mạnh. Đằng sau sự  thống trị đó là cả một chiến lược bài bản.

Cầu mây tạo nền tảng khác biệt cho người Thái

Teqball được sáng tạo tại Hungary cách đây hơn một thập kỷ, kết hợp bóng đá và bóng bàn trên một chiếc bàn cong. Người chơi sử dụng bóng đá, không dùng tay, có tối đa ba lần chạm trước khi đưa bóng sang phần sân đối phương và không sử dụng cùng một bộ phận cơ thể liên tiếp. Những quy định ấy khiến teqball đòi hỏi khả năng kiểm soát bóng, cảm giác không gian, sự linh hoạt và kỹ thuật xử lý bằng nhiều bộ phận cơ thể.

Với nhiều quốc gia, việc tiếp cận một môn thể thao mới đồng nghĩa phải xây dựng kỹ năng từ đầu. Thái Lan lại có một lợi thế đặc biệt: cầu mây.

Cầu mây đã phát triển lâu đời ở Đông Nam Á, trong đó Thái Lan là một trong những quốc gia có truyền thống mạnh. Môn thể thao này cũng không cho phép sử dụng tay, đồng thời đòi hỏi VĐV kiểm soát bóng bằng chân, đầu gối, đầu và thực hiện những động tác bật nhảy, xoay người rất phức tạp.

Bởi vậy, khi teqball xuất hiện, người Thái nhanh chóng nhận ra những điểm tương đồng. Họ không cần đào tạo toàn bộ kỹ năng từ con số 0 mà có thể lấy VĐV cầu mây làm nguồn nhân lực cho môn thể thao mới.

Jutatip Kuntatong là ví dụ tiêu biểu. Cô từng thừa nhận chỉ biết đến teqball khoảng 6 năm trước, nhưng sau quá trình chuyển đổi đã nhanh chóng vươn lên đỉnh cao. Tại World Championships 2024, Jutatip trở thành nữ VĐV châu Á đầu tiên vô địch thế giới ở nội dung đơn nữ. Một năm sau, cô bảo vệ thành công chức vô địch đơn nữ và cùng Suphawadi Wongkhamchan giành HCV đôi nữ.

Những động tác đặc trưng của VĐV Thái Lan càng cho thấy ảnh hưởng từ cầu mây. Laszlo Vajda, Tổng thư ký Liên đoàn Teqball quốc tế, nhận xét phong cách của Đông Nam Á nổi bật với những cú đá trên không, đặc biệt là động tác bật nhảy rồi xoay người đá bóng. Đây chính là nhóm kỹ năng quen thuộc trong cầu mây.

Lợi thế đầu tiên của Thái Lan nằm ở khả năng chuyển đổi kỹ năng. Cầu mây cung cấp cho họ một thế hệ VĐV có nền tảng phù hợp với teqball, từ cảm giác bóng, độ dẻo, khả năng giữ thăng bằng cho tới những động tác trên không.

Từ lợi thế kỹ thuật đến hệ thống đào tạo

Điểm đáng chú ý nhất trong quá trình phát triển teqball của Thái Lan là nước này đang từng bước biến lợi thế kỹ thuật vốn có thành một hệ thống đào tạo bài bản. Cầu mây giúp VĐV Thái Lan có xuất phát điểm thuận lợi, nhưng để duy trì thành tích ở cấp độ thế giới, những kỹ năng ấy phải chuyển hóa thành năng lực chuyên biệt cho teqball.

Đây là lúc các trường đại học, hệ thống khoa học thể thao và thi đấu quốc tế bắt đầu đóng vai trò lớn hơn. Đại học Thể thao Quốc gia Thái Lan đã nghiên cứu xây dựng chương trình đào tạo teqball ở bậc đại học, với sự tham gia của cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên. Điều này cho thấy teqball đang dần vượt qua giai đoạn của một môn thể thao mới để trở thành đối tượng được nghiên cứu và đào tạo chính quy.

Sự thay đổi này rất quan trọng. Một VĐV cầu mây có thể thực hiện tốt những cú đá trên không, kiểm soát bóng bằng chân hoặc xoay người trên không, nhưng teqball đặt ra những yêu cầu khác về điểm rơi của bóng, góc phản xạ từ mặt bàn cong, khoảng cách với bàn và cách phối hợp trong nội dung đôi. Vì thế, kinh nghiệm từ cầu mây cần được kết hợp với kỹ thuật và chiến thuật riêng của teqball.

HLV Somsak “Joe” Duangmuang là một mắt xích quan trọng trong quá trình đó. Ông từng có hơn 20 năm làm HLV cầu mây và từng là VĐV đội tuyển quốc gia. Khi chuyển sang teqball, ông có thể tận dụng kinh nghiệm về kỹ thuật chân, khả năng di chuyển và những động tác trên không của cầu mây, đồng thời điều chỉnh chúng cho phù hợp với chiếc bàn cong.

Đây là cách tiếp cận tương đối hiệu quả với một môn thể thao còn trẻ. Thay vì chờ một thế hệ VĐV teqball thuần túy trưởng thành, Thái Lan lấy nền tảng sẵn có rồi bổ sung những yêu cầu đặc thù của môn mới.

Hệ thống thi đấu quốc tế tạo thêm một mắt xích quan trọng. Việc liên tục tham dự các giải của FITEQ giúp VĐV Thái Lan có cơ hội đối đầu những trường phái khác nhau, từ các đối thủ châu Âu mạnh về những cú đánh ngang đến VĐV Brazil thiên về kiểm soát bóng bằng ngực và đầu. Qua mỗi giải đấu, đội tuyển có thêm kinh nghiệm để điều chỉnh kỹ thuật và chiến thuật.

Thành tích thi đấu là bằng chứng rõ nhất cho sự phát triển ấy. Tại World Championships 2025, Thái Lan giành 2 HCV, 2 HCB và 1 HCĐ. Jutatip vô địch đơn nữ, còn Jutatip và Suphawadi bảo vệ thành công danh hiệu đôi nữ. Đội tuyển cũng giành HCB đôi nam và đôi nam nữ, cùng HCĐ đơn nam.

Chỉ vài ngày sau giải vô địch thế giới, Thái Lan tiếp tục thống trị teqball tại SEA Games 2025 khi giành HCV ở cả 5 nội dung. Thành tích này cho thấy sức mạnh của họ không phụ thuộc vào một VĐV duy nhất mà đã trải rộng trên nhiều nội dung.

Đến Asian Beach Games 2026 tại Sanya, Thái Lan tiếp tục giành trọn 3 HCV ở các nội dung đôi nam, đôi nữ và đôi nam nữ.

Những kết quả này tạo thành một vòng tròn phát triển tương đối rõ: cầu mây cung cấp nguồn VĐV, HLV chuyển hóa nền tảng kỹ thuật, trường đại học và khoa học thể thao hỗ trợ quá trình đào tạo, còn hệ thống thi đấu quốc tế kiểm chứng chất lượng.

Khi những yếu tố này kết nối với nhau, lợi thế ban đầu không còn là câu chuyện của một vài cá nhân mà trở thành nền tảng để Thái Lan duy trì sức mạnh trong một môn thể thao vẫn đang phát triển nhanh.

Thái Lan đang hình thành trường phái teqball riêng

Một điểm thú vị của teqball hiện đại là các quốc gia đang tạo ra những phong cách khác nhau dựa trên nền tảng thể thao truyền thống.

Theo Laszlo Vajda, Brazil thiên về những pha xử lý bằng ngực và đầu, trong khi các quốc gia Trung Âu có xu hướng sử dụng nhiều cú đánh ngang. Đông Nam Á lại nổi bật với những cú đá trên không chịu ảnh hưởng rõ rệt từ cầu mây.

Điều đó giải thích vì sao các trận đấu giữa Thái Lan và những đối thủ đến từ châu Âu hay Nam Mỹ thường tạo ra sự tương phản về kỹ thuật. Người Thái không cần từ bỏ thế mạnh truyền thống để thích nghi với teqball. Họ biến chính thế mạnh ấy thành vũ khí.

Trường hợp Jutatip cho thấy quá trình này có thể diễn ra rất nhanh. Từ một VĐV gần như chưa biết teqball, cô trở thành nhà vô địch thế giới và vươn lên vị trí số 1 thế giới. Phía sau Jutatip còn có Suphawadi, Areeya Homdee, Uthen Kukheaw, Sorrasak Thaosiri, Jirati Chanliang cùng nhiều VĐV khác đủ khả năng cạnh tranh quốc tế.

Đây cũng là lý do Thái Lan có thể tạo ra sức mạnh ở cả nội dung nam, nữ và đôi nam nữ. Nền tảng cầu mây không chỉ cung cấp một nhóm kỹ năng mà tạo ra nguồn VĐV tương đối rộng để tuyển chọn.

ASIAD 2026 là bước tiến đặc biệt quan trọng khi teqball lần đầu xuất hiện trong chương trình Đại hội thể thao châu Á. Đây là sân khấu lớn để Thái Lan kiểm chứng mô hình phát triển trước những đối thủ đến từ nhiều khu vực và trường phái khác nhau.

Với người Thái, teqball không còn đơn thuần là một môn thể thao mới để thử nghiệm. Họ đã tìm thấy mối liên hệ với cầu mây, tận dụng nguồn VĐV sẵn có, đưa những HLV giàu kinh nghiệm sang môn mới, mở rộng đào tạo chính quy và liên tục kiểm chứng năng lực qua các giải quốc tế. Sự thành công ấy không chỉ nằm ở những cú đá trên không đẹp mắt. Cốt lõi là khả năng biến một lợi thế kỹ thuật thành lợi thế hệ thống.

Teqball vẫn còn rất trẻ và đang tiếp tục mở rộng trên toàn cầu. Nhưng trong cuộc đua hiện tại, Thái Lan đã tạo một nền móng đáng kể: họ không phải học cách kiểm soát bóng bằng chân từ đầu. Họ chỉ cần chuyển hóa những kỹ năng đã được rèn luyện trong cầu mây thành một ngôn ngữ mới trên chiếc bàn cong.