Vì sao Arsenal xứng đáng là nhà vô địch bất chấp những lời chỉ trích về lối chơi?
Suốt cả mùa giải, Arsenal luôn là tâm điểm của những cuộc tranh luận dữ dội. Họ bị dán nhãn là "Set-Piece FC" (Câu lạc bộ bóng chết), lối chơi bị chê bai là "không thể xem nổi", thậm chí huyền thoại Paul Scholes từng gay gắt nhận định họ sẽ là "nhà vô địch tồi tệ nhất lịch sử Premier League".
Thế nhưng, khi những dải băng vô địch màu đỏ trắng được thắt lên chiếc cúp bạc, mọi lời chỉ trích đều trở nên vô giá trị. Arsenal xứng đáng bước lên ngôi vương không phải vì họ làm hài lòng tất cả mọi người mà họ biết cách chiến thắng bằng sự thực dụng, bản lĩnh và một chiến lược thiên tài của Mikel Arteta để vượt qua nghịch cảnh.
Sự thực dụng thiên tài trước "bức tường xe buýt" của đối thủ
Một trong những lý do lớn nhất khiến Arsenal bị chỉ trích thiếu tính cống hiến là do họ không còn duy trì những vũ điệu tấn công rực lửa như trước. Tuy nhiên, cái nhìn này thiếu khách quan khi không đánh giá đến cách các đối thủ tiếp cận trận đấu với thầy trò Arteta.
Suốt mùa giải, các đội bóng tại Premier League đã chủ động chơi lùi sâu với số đông để ngăn chặn Pháo thủ. Thống kê chỉ ra rằng, Arsenal là đội thực hiện nhiều cú sút nhất trong thế trận mở khi đối phương có từ 9 cầu thủ trở lên tập trung trong vòng cấm.
Ngay cả Man City cũng phải chấp nhận từ bỏ bản ngã. Khi đến làm khách tại Emirates vào tháng 9, Pep Guardiola đã buộc phải bố trí sơ đồ 5 hậu vệ, chơi khối đội hình thấp và chỉ kiểm soát bóng 33.2% - tỷ lệ thấp kỷ lục trong sự nghiệp cầm quân của Pep.
Khi đối phương dựng lên những "bức tường người" kiên cố như vậy, việc Arsenal phải chơi chậm, kiểm soát và rình rập là điều tất yếu. Khi có đội bóng nào muốn đôi công sòng phẳng, họ lập tức phải trả giá. Tại đấu trường Champions League, những ông lớn như Bayern Munich, Inter Milan hay Atletico Madrid đều cố gắng chơi theo cách của mình và kết quả là đều phải nếm mùi thất bại trước Pháo thủ.
Arsenal không hề đánh mất khả năng tấn công, họ chỉ đang thích nghi để bẻ gãy những khối phòng ngự kiên cố nhất. Trong số 112 cú sút đối mặt với hàng thủ dày đặc, Arsenal đã ghi được 12 bàn thắng - cao nhất giải đấu. Pha lập công quyết định của Leandro Trossard vào lưới West Ham, xuất phát từ đường chuyền tinh tế xuyên qua rừng chân đối phương của Odegaard, chính là minh chứng rõ ràng nhất cho năng lực định đoạt trận đấu trong không gian hẹp.
Vượt qua cơn bão chấn thương bằng những "lợi thế nhỏ nhất"
Chiến tích vô địch của Arsenal càng trở nên rất giá trị khi nhìn vào danh sách bệnh binh và sự xáo trộn đội hình mà Mikel Arteta phải đối mặt. Pháo thủ không có một siêu sao đua danh hiệu Chiếc giày vàng, cũng không có được sự phục vụ liên tục của các nhân tố chủ chốt.
Mikel Arteta chia sẻ về hai giai đoạn khủng hoảng: "Một là giai đoạn trước Giáng sinh khi hàng công chịu tổn thất nặng nề vì chấn thương. Hai là đợt tập trung đội tuyển quốc gia vào tháng 3, thời điểm hàng loạt trụ cột rút lui, bao gồm cả Bukayo Saka, người phải nghỉ thi đấu tới một tháng".
Sự thiếu hụt nhân sự đã tàn phá tính liên kết trong lối chơi của Arsenal: Bộ tứ tấn công của Arsenal chỉ có chuỗi trận đá chính cùng nhau dài nhất là 3 trận trên mọi đấu trường. Tam tấu hiệu quả nhất bao gồm Bukayo Saka, Viktor Gyokeres và Leandro Trossard - những người chưa từng nếm mùi thất bại khi sát cánh từ đầu - chỉ có vỏn vẹn 14 lần cùng nhau xuất phát trong tổng số 38 vòng đấu. Thủ lĩnh lối chơi Martin Odegaard chỉ đá chính từ 45 phút trở lên trong 12 trận tại Premier League mùa này.
Trước hoàn cảnh ngặt nghèo đó, Arteta đã đưa ra một tuyên bố rất thực tế: "Chúng tôi có thể ghi 100 bàn thắng hiện tại với nguồn lực này, với những cầu thủ phải ngồi ngoài không? Câu trả lời là không. Một cầu thủ có thể ghi 35 bàn không? Không. Vậy làm thế nào để thắng hơn 40 trận đấu để đạt mục tiêu? Chúng tôi phải tìm kiếm lợi thế ở những điểm khác, và phải là đội giỏi nhất thế giới ở khía cạnh đó".
Chính tư duy này đã biến các tình huống cố định trở thành thứ vũ khí hủy diệt của Arsenal. HLV Arne Slot của Liverpool từng mỉa mai rằng Arsenal là một nhà vô địch khác biệt khi có tới 40% số bàn thắng đến từ các pha bóng chết. Nhưng đó không phải là sự may mắn, đó là đỉnh cao của sự chuẩn bị chiến thuật khi những phương án bóng mở bị hạn chế do chấn thương.
Bản lĩnh thép của "Set-Piece FC" và hàng phòng ngự kỷ lục
Các nhà phê bình cố gắng hạ thấp thành quả của Arsenal bằng cách gọi họ là "VARsenal" hay cáo buộc các cầu thủ tiểu xảo, "ôm vật" trong vòng cấm ở các quả phạt góc. Tuy nhiên, những con số thống kê chuyên môn đã đập tan những luận điệu mang tính định kiến đó.
Arsenal là đội bóng duy nhất tại Premier League mùa này không phải nhận bất kỳ một thẻ đỏ nào và không bị thổi một quả phạt đền nào. Một tập thể chơi thô bạo hay dùng tiểu xảo không bao giờ có thể duy trì được sự kỷ luật và sạch sẽ đến kinh ngạc như vậy trong vòng cấm của mình.
Hơn thế nữa, Arsenal đã làm sống lại câu khẩu hiệu lịch sử: "One-nil to the Arsenal" (1-0 cho Arsenal). Trong bóng đá hiện đại, chiến thắng với tỷ số tối thiểu là biểu hiện cao nhất của bản lĩnh và sự già rơ. Pháo thủ đã có tới 7 lần giành chiến thắng với tỷ số 1-0 ở mùa giải này.
Kể từ sau hai thất bại liên tiếp trước Bournemouth và Man City hồi tháng 4, Arsenal đã trải qua chuỗi 6 trận liên tiếp không để lọt lưới một bàn nào từ các tình huống bóng mở - chuỗi trận bao gồm cả hai trận bán kết Champions League căng thẳng và các trận đấu quyết định ngôi vô địch Ngoại hạng Anh. Ngay cả HLV Luis Enrique của PSG cũng phải ngả mũ thán phục và gọi Arsenal là "đội bóng có hàng phòng ngự xuất sắc nhất châu Âu".
Nhà vô địch xứng đáng tuyệt đối
"Tấn công giúp bạn thắng các trận đấu, nhưng phòng ngự mới mang lại cho bạn những danh hiệu". Arsenal của mùa giải này chính là minh chứng sống động cho câu nói kinh điển ấy. Họ có thể không phải là nhà vô địch ghi nhiều bàn thắng nhất, không sở hữu lối chơi hoa mỹ làm say đắm những khán giả trung lập, nhưng họ là đội bóng toàn diện và lỳ lợm nhất.
Trong những năm trước, lời chỉ trích lớn nhất dành cho tập thể trẻ của Arteta là sự hụt hơi và "sụp đổ" ở giai đoạn quyết định. Năm nay, họ đã đập tan nghi ngờ đó. Họ không chỉ đứng vững ở ngôi đầu bảng Premier League liên tục kể từ tháng 10 mà còn hiên ngang tiến vào trận chung kết Champions League với thành tích bất bại, cứu vãn danh dự cho bóng đá Anh tại đấu trường châu Âu khi các đại diện khác đều rơi rụng sớm.
Arsenal không cần phải là nhà vô địch vĩ đại nhất trong lịch sử 30 năm của giải đấu, họ cũng chưa từng tự nhận như vậy. Nhưng ở thời điểm hiện tại, họ là đội bóng xuất sắc nhất xứ sở sương mù. Mọi lời chê bai về việc câu giờ, lối chơi thực dụng hay sự phụ thuộc vào bóng chết rốt cuộc chỉ là sự bất lực của các đối thủ trong việc tìm đường vào khung thành của David Raya.
Đối với Mikel Arteta, các học trò và hàng triệu cổ động viên Pháo thủ trên khắp thế giới, những lời chỉ trích ấy lúc này chỉ là thứ gia vị làm cho chiếc cúp vô địch Ngoại hạng Anh sau 22 năm chờ đợi trở nên ngọt ngào và rất ý nghĩa hơn bao giờ hết.
