Hé lộ lý do khiến Nhật Bản “dám” mang sinh viên chinh chiến U23 châu Á
Khi Liên đoàn bóng đá Nhật Bản (JFA) công bố danh sách U23 dự VCK U23 châu Á 2026 tại Saudi Arabia, dư luận châu Á lập tức xôn xao. Trong đội hình ấy xuất hiện 8 cầu thủ đang thi đấu cho các trường đại học, bên cạnh những gương mặt mới chỉ 19–20 tuổi.
Với không ít nền bóng đá, việc mang sinh viên đi đá giải vô địch châu lục bị xem là mạo hiểm, thậm chí khó hiểu. Nhưng với Nhật Bản, đó là lựa chọn quen thuộc, đã được kiểm chứng bằng thời gian và thành công.
Nền móng từ bóng đá học đường – đại học
Bóng đá Nhật Bản không bắt đầu từ J.League, mà khởi nguồn rất sớm từ học đường. Giải vô địch bóng đá trung học toàn quốc Nhật Bản từ lâu đã trở thành một “lễ hội thể thao”, nơi hàng nghìn cầu thủ trẻ thi đấu trước khán đài kín chỗ và áp lực truyền thông lớn.
Không ít ngôi sao của tuyển Nhật từng trưởng thành từ sân chơi này, trong đó có Yuya Osako – tiền đạo từng là trụ cột của đội tuyển quốc gia và có nhiều năm thi đấu ở Bundesliga.
Lên bậc đại học, con đường phát triển ấy không hề bị đứt gãy. Ngược lại, bóng đá đại học Nhật Bản được xem là một trong những hệ thống mạnh nhất châu Á. Các giải đấu đại học diễn ra liên tục, cường độ cao, với sự tham gia của những trường có truyền thống bóng đá lâu đời như Tsukuba, Meiji, Waseda…
Cầu thủ được huấn luyện bài bản, theo giáo án khoa học, được theo dõi thể lực, dinh dưỡng và phục hồi chấn thương chẳng kém gì môi trường CLB chuyên nghiệp.
Thực tế cho thấy, con đường đại học không hề cản trở sự nghiệp đỉnh cao. Kaoru Mitoma – ngôi sao đang thi đấu nổi bật tại Premier League – từng tốt nghiệp Đại học Tsukuba trước khi bước ra bóng đá châu Âu.
Hay như nhiều tuyển thủ Nhật Bản khác, họ chọn hoàn thiện bản thân trong môi trường giáo dục trước khi gia nhập J.League, và khi bước lên đẳng cấp cao nhất, họ thường tỏ ra “chín” hơn về tư duy, bản lĩnh lẫn khả năng chịu áp lực.
Chính nền tảng ấy giúp những cái tên như Tomoyasu Hamasaki, Kaito Koizumi, Hayato Okabe,… không bị xem là phương án vá víu cho U23 Nhật Bản. Họ là sản phẩm đã được sàng lọc qua nhiều tầng cạnh tranh, đủ thể lực và kỹ chiến thuật để đối đầu với các đội trẻ hàng đầu châu lục.
Khi U21 đá U23 và tầm nhìn vượt một giải đấu
Một điểm then chốt khác trong chiến lược của Nhật Bản là việc sử dụng gần như toàn bộ đội U21 cho giải U23. Độ tuổi trung bình chỉ khoảng 20 cho thấy JFA không đặt nặng mục tiêu “ăn xổi” ở một giải đấu. Với họ, U23 châu Á là bước đệm cho Olympic và xa hơn là World Cup.
Những cầu thủ mới 19 tuổi như Ryunosuke Sato hay Yutaka Michiwaki được trao cơ hội không phải để gánh vác trách nhiệm chiến thắng ngay lập tức, mà để sớm trải nghiệm áp lực đỉnh cao. Thắng hay thua chỉ là kết quả trước mắt, còn thứ Nhật Bản nhắm tới là kinh nghiệm và sự trưởng thành của cả một thế hệ.
Đằng sau lựa chọn ấy là lợi thế lớn của bóng đá Nhật Bản: họ không bị lệ thuộc hoàn toàn vào các CLB chuyên nghiệp. Trong khi nhiều đội tuyển trẻ châu Á thường xuyên lâm vào cảnh bị động vì CLB không nhả người, JFA luôn có “nguồn cung” từ bóng đá học đường và đại học.
Hệ thống này vận hành song song với J.League, giúp đội tuyển không bị gián đoạn kế hoạch dài hạn và cũng hạn chế xung đột lợi ích.
Quan trọng hơn, bóng đá đại học không tách rời bóng đá chuyên nghiệp. Các CLB J.League theo dõi sát sao các giải học đường và đại học, chỉ ký hợp đồng khi cầu thủ thực sự sẵn sàng. Điều đó tạo ra một vòng tuần hoàn lành mạnh: cầu thủ không bị ép lớn quá sớm, CLB giảm rủi ro, còn đội tuyển quốc gia luôn có chiều sâu lực lượng.
Nhìn từ góc độ ấy, việc U23 Nhật Bản mang sinh viên chinh chiến châu Á không phải là câu chuyện gây sốc, đó là kết quả tất yếu của một triết lý phát triển bền bỉ. Khi nhiều nền bóng đá vẫn chạy theo thành tích ngắn hạn, Nhật Bản kiên nhẫn xây nền từ gốc, chấp nhận thử thách sớm để đổi lấy tương lai dài hơi.
“Samurai trẻ” có thể không sở hữu đội hình hào nhoáng nhất, nhưng họ mang theo sức mạnh vô hình của cả một hệ thống bóng đá học đường – đại học đã liên tục chứng minh giá trị. Và chính nền móng ấy giúp Nhật Bản đủ tự tin “dám” làm điều mà phần còn lại của châu Á vẫn còn e dè.
