Mỹ - Cuba: Ngoại giao bóng chày

Đối với ông Obama, cơ hội này sẽ đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Cuba trong 88 năm. Vì thế, phía Cuba đã tu sửa sân Latinoamericano ở Havana để chuẩn bị cho trận đấu sẽ chứng minh cho tất cả thấy rằng Mỹ và Cuba cũng có nhiều điểm chung như thế nào. Bởi trong khi phần lớn các nước Mỹ Latin đều cuồng nhiệt bóng đá, Cuba và một số hòn đảo ở Caribbean từ lâu đã theo Mỹ lại say mê bóng chày - 1 trong 5 môn thể thao được ưa chuộng nhất tại Mỹ, bên cạnh bóng rổ, bóng bầu dục, hockey trên băng và bóng đá.

Do vậy mà cũng có câu chuyện rằng, nguyên chủ tịch Cuba là Fidel Castro từng có giai đoạn muốn thi đấu cho các đội bóng chày chuyên nghiệp của Mỹ trong những năm 1940 và cho dù nếu điều này không phải là sự thật đi nữa, ông cũng là một người say mê bóng chày thực thụ.

Vì thế, trận đấu bóng chày tại Latinoamericano đều có nhiều ý nghĩa cho cả Cuba và Mỹ, không chỉ là câu chuyện tỉ số. Nói như cựu cầu thủ bóng chày 47 tuổi và hiện là thành viên trong hội đồng kĩ thuật của đội tuyển bóng chày quốc gia Cuba, Omar Linares thì "một tổng thống Mỹ sẽ đến nhưng ngay cả khi ông ấy không đến… trận đấu vẫn được chờ đợi bởi vì MLB là giải bóng chày số 1 thế giới”.

Nỗi gian truân của bóng chày Cuba

Như đã biết, sau nhiều tháng thảo luận bí mật, Mỹ đã đồng ý khôi phục lại quan hệ ngoại giao cấp nhà nước với Cuba lần đầu tiên kể từ năm 1961. Đối với hàng triệu người dân Cuba, đây là một sự kiện mang tính lịch sử nhưng sẽ là thiếu sót nếu chúng ta không biết rằng, sự kiện này đang có một tác động tới giải MLB vốn hiếm hoi sở hữu những tài năng Cuba như Yasiel Puig và Yoenis Cespedes từ bọn buôn lậu người.

Trước cuộc cách mạng Cuba năm 1959, những cầu thủ sinh ở Cuba đều thi đấu ở MLB và giải American Negro Leagues. Sau khi Mỹ và Cuba cắt đứt quan hệ, cầu thủ Cuba luôn phải trải qua một hành trình gian khổ nếu họ muốn theo đuổi sự nghiệp bóng chày chuyên nghiệp.

Chẳng hạn như hồi tháng 4/2015, tạp chí Los Angeles đã công bố hồ sơ điều tra có liên quan đến một cầu thủ của Los Angeles Dodgers là Yasiel Puig. Sau năm lần trốn đi không thành khỏi Cuba, nơi anh nhận được vỏn vẹn 17 USD mỗi tháng, Puig cuối cùng đã đến được Mỹ. Cái giá mà cầu thủ bóng chày này phải trả là anh trở thành nạn nhân của một vụ bắt cóc, rồi tống tiền, bị tình nghi là giết người...

Hay trong tháng 11/2015, tòa án bang ở Miami đã tuyên phạt Eliezer Lazo mức án 175 tháng tù vì buôn lậu hơn 1.000 người Cuba, trong đó có một số cầu thủ bóng chày, đến Mỹ. Theo hồ sơ cáo trạng, Lazo nhận của mỗi người khoảng 10.000 USD hoặc nhiều hơn thế từ các cầu thủ bóng chày nếu họ trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Trong số này có Leonys Martin của đội Texas Rangers. Dĩ nhiên thì Puig và Martin không phải là những người Cuba theo đuổi sự nghiệp tại Mỹ qua một con đường nguy hiểm như vậy.

Trước họ có cầu thủ giao bóng Orlando "El Duque" Hernandez của New York Yankees và sau là Chicago White Sox. Hernandez trốn khỏi Cuba năm 1997, chỉ hai năm sau khi người anh cùng cha khác mẹ là Livan Hernandez, cầu thủ vô địch World Series với Florida Marlins trong mùa giải đầu tiên 1997, đến Mỹ.

Phải thừa nhận là trong nhiều thập kỷ, cầu thủ bóng chày Cuba nếu muốn thi đấu ở trình độ cao và cũng là để kiếm tiền đều phải qua các đường dây buôn người. Vì thế, một khi quan hệ giữa Mỹ và Cuba bình thường trở lại, cơ hội thi đấu của cầu thủ bóng chày Cuba tại Mỹ có thể dễ dàng và thuận tiện hơn.

Bóng chày và chính trị

Thực tế thì năm 1999, đội tuyển bóng chày Cuba cũng đã gặp Baltimore Orioles trong 2 trận ở Havana và Baltimore nhưng đó là trước thời điểm Mỹ và Cuba nối lại quan hệ ngoại giao. Duy có một điều, đó là trận đấu giao hữu đầu tiên kể từ khi chủ tịch Castro lãnh đạo Cuba vào năm 1959. Kết quả vì thế cũng rất ngoại giao: mỗi đội đều thắng trên sân nhà.

Còn bây giờ, trước trận đấu của đội tuyển bóng chày Cuba và Tampa Bay Rays, một cựu cầu thủ của đội tuyển Cuba là Orestes Kindelan cho biết, ông hy vọng trận đấu sẽ xua đi những nghi ngờ về tương lai của bóng chày Cuba. Nghĩa là như đã nói ở trên, một khi quan hệ giữa Mỹ và Cuba bình thường trở lại, cơ hội thi đấu của cầu thủ bóng chày Cuba tại Mỹ sẽ dễ dàng và thuận tiện hơn.

Cùng lúc, các CLB của Mỹ sẽ được phép tới Cuba để tìm kiếm và tuyển chọn cầu thủ. Thống kê cho thấy chỉ tính năm 2015 đã có hơn 100 cầu thủ Cuba tới Mỹ thi đấu và nhiều người sau đó không trở lại quê hương hoặc bị cấm tham dự đội tuyển quốc gia.