Argentina vượt qua Thụy Sĩ: Nhà Vua chưa chịu rời ngai

Khởi đầu như mơ, rồi bế tắc

Argentina nhập cuộc đúng chất của một nhà vô địch. Phút thứ 10, Lionel Messi – ở tuổi 39 vẫn là bộ não của đội bóng áo trắng xanh – có pha đá phạt góc chuẩn xác vào cột gần để Mac Allister mở tỉ số. Một khởi đầu hoàn hảo, và người ta bắt đầu nghĩ đến một đêm dạo chơi của Albiceleste.

Nhưng Thụy Sĩ không đến Kansas City để làm nền. Đội bóng lần đầu góp mặt ở tứ kết World Cup kể từ năm 1954 – sau khi loại Algeria rồi hạ Colombia trên chấm luân lưu – dần lấy lại thế trận với bộ ba tiền vệ Xhaka, Freuler, Sow cần mẫn bọc lót. Phút 67, sự kiên cường được đền đáp: Dan Ndoye dứt điểm tung lưới Martínez sau pha phối hợp xẻ nách đẹp mắt đưa trận đấu trở về vạch xuất phát. 1-1, và mọi áp lực dồn lên vai Argentina.

Bước ngoặt mang tên Embolo

Phút 72, trận đấu rẽ sang hướng khác. Leandro Paredes vào bóng, Breel Embolo ngã xuống, và trọng tài người Bồ Đào Nha João Pedro Pinheiro lập tức rút thẻ vàng cho tiền vệ Argentina. Nhưng VAR vào cuộc, và các pha quay chậm cho thấy Embolo đã tự ngã trước khi có bất kỳ tiếp xúc nào. Pinheiro hủy thẻ phạt của Paredes, thay vào đó là thẻ vàng cho Embolo vì lỗi ăn vạ – thẻ vàng thứ hai của tiền đạo này, đồng nghĩa với tấm thẻ đỏ rời sân.

Đó là khoảnh khắc mang tính bước ngoặt với Thụy Sĩ. Từ chỗ đang chơi ngang ngửa, thầy trò HLV Murut Yakin phải căng mình chống đỡ suốt hơn 50 phút còn lại (tính cả hiệp phụ) với 10 người. Công bằng mà nói, họ đã chống đỡ kiên cường đến mức đáng khâm phục – Kobel cùng Akanji, Elvedi liên tục cứu thua, kéo trận đấu vào hiệp phụ trong thế cửa dưới.

Álvarez tung đòn kết liễu

Nhưng bóng đá vốn nghiệt ngã với những đội bóng chỉ biết phòng ngự. Phút 112, khi đôi chân các cầu thủ Thụy Sĩ đã nặng như đeo chì, Julián Álvarez chọn đúng thời điểm để tỏa sáng với bàn thắng sút xa tuyệt đẹp nâng tỉ số lên 2-1.

Sức ép được giải tỏa, và Argentina chơi bóng thanh thoát hẳn. Phút bù giờ cuối cùng của hiệp phụ thứ hai (120+1), Lautaro Martínez ấn định chiến thắng 3-1 khép lại mọi hy vọng, dù mong manh, của người Thụy Sĩ.

Góc chiến thuật: Ván cờ của Scaloni và Yakin

Messi lùi sâu, Mac Allister xâm nhập – đòn đánh sở trường phát huy ngay phút 10

Cả hai đội cùng ra sân với sơ đồ gốc 4-3-3, nhưng cách vận hành khác hẳn nhau. Argentina không dùng một trung phong cắm đúng nghĩa: Messi thường xuyên rời vị trí trung lộ, lùi về khoảng trống giữa hàng tiền vệ và hàng thủ Thụy Sĩ để nhận bóng. Chính động tác lùi sâu này tạo ra bài toán nan giải cho cặp trung vệ Akanji – Elvedi: theo Messi thì hở khoảng trống sau lưng, không theo thì để anh tự do cầm bóng đi lên tổ chức tấn công hoặc tự xuyên phá tạo ra nguy hiểm.

Tình huống ở phút 10 là minh họa hoàn hảo – Messi nhận bóng giữa hai tuyến, hàng thủ Thụy Sĩ bị hút vào bóng, và Mac Allister từ tuyến hai băng lên đúng khoảng trống bị bỏ lại dứt điểm suýt tạo ra bàn thắng. Đòn "người bí mật xâm nhập" ấy là thương hiệu của Argentina thời Scaloni, và Thụy Sĩ dù biết trước vẫn không hóa giải nổi.

Đáng chú ý, Scaloni xếp Enzo Fernández đá lệch phải trên hàng công thay vì trong bộ ba tiền vệ – một điều chỉnh cho thấy ông muốn thêm một chân chuyền ở 1/3 cuối sân, chấp nhận hy sinh tốc độ ở biên. Đổi lại, Paredes được kéo về làm mỏ neo trước hàng thủ để De Paul và Mac Allister thoải mái dâng cao.

Thụy Sĩ: khối phòng ngự chặt và cửa thoát bóng mang tên Xhaka

Kế hoạch của Thụy Sĩ rất rõ ràng và trong hơn 70 phút đã vận hành gần như hoàn hảo. Đội bóng có hàng thủ tốt nhất giải tính đến tứ kết (chỉ lọt lưới trung bình 0,6 bàn/trận) chủ động nhường thế trận, giữ khối đội hình lùi vừa phải và chặt chẽ. Điểm thú vị nhất trong cách bố trí của Murat Yakin là Zakaria – một tiền vệ trung tâm – được xếp đá hậu vệ phải, rõ ràng để lấy sức mạnh tranh chấp đối phó với những pha bó vào trung lộ của Álvarez và các đường chồng biên của Tagliafico.

Khi có bóng, Thụy Sĩ thoát pressing qua Xhaka – cầu thủ đóng vai trạm trung chuyển, kéo bóng qua tầng áp sát đầu tiên của Argentina rồi phất cho Ndoye và Embolo khai thác khoảng trống sau lưng hai hậu vệ biên dâng cao. Số liệu trước trận đã cảnh báo điều này: Thụy Sĩ tạo trung bình 8,8 cơ hội/trận, thậm chí cao hơn Argentina (7,6), dù cầm bóng ít hơn. 

Bàn gỡ 1-1 phút 67 của Ndoye đến từ kịch bản Thụy Sỹ đẩy cao đội hình tìm bàn gỡ, hậu vệ giàu kinh nghiệm Rodriguez được đẩy cao ở hành lang trái, liên tục khoét vào cánh phải của Argentina, nơi mà từ đầu giải - không chỉ ở cánh này mà cả ở cánh đội diện - khả năng phòng thủ của đội bóng áo xanh trắng không tốt.

Đó là điểm yếu không khó để Thụy Sỹ phát hiện và khai thác, bởi trước đấy những Cape Verde hay Ai Cập đều đã tìm thấy đường vào mành lưới Argentina khi tấn công vào hai nách nhà đương kim vô địch. Sau cùng, nếu Argentina lọt lưới trung bình 1 bàn/trận tới trước khi gặp đối thủ mạnh nhất từ đầu giải, Thụy Sỹ, thì bàn thua sáng nay không phải điều bất ngờ.

Gót chân Achilles của nhà vô địch

Nếu có điều gì khiến người Argentina lo lắng sau trận này, đó chính là hàng phòng ngự. Con số không biết nói dối: nhà đương kim vô địch lọt lưới trung bình 1 bàn/trận suốt giải – tệ nhất trong số các đội vào đến bán kết. Chuỗi trận knock-out phơi bày rõ vấn đề: bị Cape Verde và Ai Cập đẩy vào thế thắng sát nút (trong đó có màn rượt đuổi 3-2 đầy rủi ro trước Ai Cập), và giờ là bàn thua trước một Thụy Sĩ vốn không mạnh về tấn công.

Vấn đề nằm ở cấu trúc chứ không phải cá nhân. Thứ nhất, khi Argentina triển khai tấn công, cả Molina lẫn Tagliafico đều thích rất cao, trong khi Paredes – mỏ neo duy nhất – không đủ cơ động để che cả hai hành lang. Hệ quả là mỗi lần mất bóng, cặp Romero – Lisandro Martínez phải phòng ngự trong thế 2 chống 2, thậm chí 2 chống 3, trên khoảng trống mênh mông.

Thứ hai, thói quen dâng cao đá rát của Romero – vũ khí lợi hại khi thành công – trở thành con dao hai lưỡi trước những tiền đạo giỏi quay người như Embolo, người liên tục kéo anh ra khỏi vị trí trong hiệp một. Và thứ ba, tuyến giữa của Scaloni khi có bóng đẩy quá nhiều người lên phía trước (De Paul, Mac Allister cùng dâng), khiến tầng bọc lót đầu tiên gần như biến mất.

May mắn cho Argentina, Thụy Sĩ chỉ tận dụng được một lần trước khi tự bắn vào chân mình. Nhưng ở bán kết, đối thủ là tuyển Anh với Bellingham và Harry Kane đang vào phom và những cầu thủ chạy chỗ sau lưng hàng thủ tốt hàng đầu giải – nếu Scaloni không tìm ra lời giải cho bài toán chuyển đổi trạng thái, cái giá phải trả có thể không chỉ là một bàn thua.

Sau thẻ đỏ: cuộc chiến giữa khối 5-4-0 và sự kiên nhẫn của Scaloni

Tấm thẻ đỏ phút 72 buộc Yakin xé bỏ kịch bản. Thụy Sĩ rút về khối phòng ngự thấp gần như 5-4-0, không còn phương án phản công khi mất Embolo – điểm tựa duy nhất ở tuyến đầu. Từ đây trận đấu biến thành bài kiểm tra kinh điển: tấn công đông người trước low-block.

Điều đáng khen ở Scaloni là ông không hoảng loạn. Argentina không rơi vào bẫy tạt bổng vô vọng, mà kiên trì kéo giãn khối phòng ngự bằng cách luân chuyển bóng từ biên này sang biên kia, buộc 10 cầu thủ Thụy Sĩ liên tục di chuyển ngang. 

Đó là chiến thuật "vắt kiệt" đối thủ: không cần thủng lưới ngay, chỉ cần đôi chân đối phương nặng dần. Kobel xuất sắc và hàng thủ Thụy Sĩ chơi đầy kỷ luật giúp kéo trận đấu vào hiệp phụ, nhưng cái giá phải trả là thể lực. Bàn thắng phút 112 của Álvarez đến khi khối phòng ngự ấy không còn đủ sức trượt biên kịp thời – khoảng cách giữa các cầu thủ giãn ra chỉ vài bước chân, nhưng với đẳng cấp của Argentina, thế là đủ. Bàn 3-1 của Lautaro phút 120+1 chỉ là hệ quả tất yếu khi Thụy Sĩ buộc phải dâng lên trong tuyệt vọng.

Tổng kết ván cờ:

Yakin đã chuẩn bị đúng bài và suýt thành công, nhưng bóng đá đỉnh cao không tha thứ cho việc thiếu người.

Còn Scaloni thắng không phải nhờ điều chỉnh xuất thần, mà nhờ sự lì lợm có phương pháp – thứ đã trở thành bản sắc của Argentina từ Qatar 2022.

Nhà vua run rẩy nhưng vẫn tiến bước

Nhìn lại hành trình knock-out của Argentina, đây đã là trận thứ ba liên tiếp họ phải toát mồ hôi: thắng sát nút Cape Verde, chật vật vượt qua Ai Cập, và giờ là 120 phút nhọc nhằn trước Thụy Sĩ. Đội bóng của Messi không còn sự áp đảo tuyệt đối, nhưng họ có thứ quý giá hơn: bản lĩnh của nhà vô địch, biết thắng cả những trận đấu không hay.

Với Thụy Sĩ, thất bại này để lại nhiều tiếc nuối. Họ đã chơi trận đấu hay nhất của thế hệ này, nhưng khoảnh khắc thiếu khôn ngoan của Embolo đã tước đi cơ hội được phân định sòng phẳng 11 chống 11.

Chờ đợi Argentina ở bán kết là tuyển Anh – đội cũng cần hiệp phụ và cú đúp của Jude Bellingham để ngược dòng hạ Na Uy 2-1. Một cuộc đại chiến đích thực: Messi và đồng đội đứng cách trận chung kết đúng 90 phút (hoặc hơn), và cách lịch sử – chức vô địch World Cup thứ hai liên tiếp – chỉ hai trận đấu.