Bóng đá Nhật Bản có kế hoạch vô địch World Cup năm nào?
Năm 1992, khi nền bóng đá xứ sở hoa anh đào còn đang chìm trong khủng hoảng và chưa một lần được nếm trải bầu không khí World Cup, Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản (JFA) đã khiến thế giới ngỡ ngàng khi công bố "Tầm nhìn 100 năm". Kế hoạch táo bạo này đặt ra mục tiêu tối thượng: nâng cao chiếc cúp vàng thế giới vào năm 2092. Đến năm 2005, sau hai lần góp mặt tại sân chơi lớn nhất này, JFA tự tin rút ngắn thời gian: Năm 2050 được chọn làm cột mốc lịch sử.
Hiện tại, đại diện Đông Á đã có chuỗi 8 lần liên tiếp giành quyền tham dự giải đấu kể từ màn ra mắt năm 1998. Họ duy trì vị trí vững chắc trong top 20 thế giới từ năm 2023 và sở hữu nguồn tài nguyên nhân sự dồi dào đến mức đủ sức lập ra một danh sách 26 cầu thủ hoàn toàn đang chơi bóng tại châu Âu. Mọi chỉ dấu đều cho thấy "Samurai xanh" đang đi đúng hướng. Câu hỏi đặt ra là: Họ sẽ tiến xa đến đâu tại vòng chung kết năm 2026?
Lịch sử gọi tên những chú ngựa ô
Để đánh giá cơ hội của Nhật Bản, trước hết cần nhìn nhận thực tế rằng họ chưa nằm trong nhóm đại gia hàng đầu - những tập thể được mặc định là ứng cử viên nặng ký cho vị trí quán quân. Tuy nhiên, lịch sử giải đấu này chưa bao giờ thiếu đất diễn cho những bất ngờ lớn.
Năm 1998, Croatia giành vị trí thứ ba ngay trong lần đầu tiên xuất hiện khi chỉ đứng thứ 19 trên bảng xếp hạng thế giới. Hai mươi năm sau, họ thậm chí còn tiến vào trận chung kết dù đứng thấp hơn một bậc. Năm 2002, Thổ Nhĩ Kỳ và Hàn Quốc tạo nên cơn địa chấn khi lọt vào bán kết dù thứ hạng lúc đó lần lượt là 22 và 40. Gần nhất vào năm 2022, Marốc cũng viết nên câu chuyện cổ tích khi trở thành đại diện châu Phi đầu tiên vào đến bán kết từ vị trí thứ 22 thế giới.
Thứ hạng hiện tại của Nhật Bản rõ ràng không phải là rào cản ngăn họ mơ về một hành trình kỳ diệu. Chất lượng nhân sự của họ cũng vậy, ngay cả khi thiếu vắng hai ngôi sao tấn công hàng đầu là Kaoru Mitoma và Takumi Minamino vì chấn thương.
Hãy tưởng tượng một đội hình xuất phát gồm có: Zion Suzuki (Parma), Tsuyoshi Watanabe (Feyenoord), Ko Itakura (Ajax), Hiroki Ito (Bayern Munich), Ritsu Doan (Eintracht Frankfurt), Wataru Endo (Liverpool), Ao Tanaka (Leeds United), Yukinari Sugawara (Werder Bremen), Takefusa Kubo (Real Sociedad), Daichi Kamada (Crystal Palace) và Ayase Ueda (Feyenoord).
Đây là một hệ thống gồm 11 con người đang thực chiến tại bảy giải đấu hàng đầu cựu lục địa dựa trên hệ số của UEFA, trong đó nhiều cái tên là trụ cột tại các câu lạc bộ thường xuyên hít thở bầu không khí Champions League và Europa League. Một hồ sơ nhân sự như vậy đủ điều kiện để tạo nên sức nặng ở đấu trường quốc tế. Rất tiếc, cho đến nay, thành tích tốt nhất của họ vẫn chỉ dừng lại ở vòng 1/8.
Rào cản từ sự thận trọng
Trở ngại lớn nhất ngăn cản Nhật Bản bước lên nấc thang mới có lẽ lại đến từ chính cách tiếp cận của họ. Họ đã chứng minh bản thân đủ khả năng sòng phẳng với các thế lực lớn khi đánh bại cả Đức lẫn Tây Ban Nha ở vòng bảng kỳ trước, chỉ chấp nhận dừng bước ở loạt luân lưu cân não trước Croatia. Trong khoảng 7 tháng qua, đội bóng xứ mặt trời mọc tiếp tục gây tiếng vang lớn bằng những chiến thắng đầu tiên trong lịch sử - dù chỉ là giao hữu - trước hai gã khổng lồ Brazil và Anh.
Dẫu vậy, huấn luyện viên Hajime Moriyasu thường xuyên phải nhận những lời chỉ trích vì sự cẩn trọng quá mức ở các thời khắc mang tính sinh tử. Những thắng lợi trước Đức và Tây Ban Nha vào năm 2022 đến từ chiến thuật phòng ngự phản công rình rập, điều đó hoàn toàn hợp lý. Nhưng điều bất thường là ông lại áp dụng tư duy chờ đợi, an toàn này trong trận gặp Costa Rica - đối thủ duy nhất mà Nhật Bản được đánh giá cửa trên hoàn toàn ở bảng đấu đó. Hệ quả là họ phải nhận trận thua sốc 0-1, cũng là thất bại duy nhất của họ tại vòng bảng năm đó.
Tất nhiên, sẽ là mạo hiểm nếu yêu cầu Nhật Bản chơi tấn công tổng lực khi chạm trán các ông lớn, ví dụ như trận mở màn bảng F gặp Hà Lan vào ngày 14/6 tới. Nhưng sự tiến bộ có thể được tích lũy từ những thay đổi nhỏ hơn: Không lạm dụng lối đá chịu trận rồi chờ phản công, nỗ lực kiểm soát bóng nhiều hơn ngay cả trước các đối thủ mạnh, chủ động áp đặt lối chơi trong các cuộc đối đầu cân bằng, như các trận đấu còn lại ở bảng F gặp Tunisia và Thụy Điển.
Cách Moriyasu bài binh bố trận ngay từ đầu giải đấu sẽ là câu trả lời rõ ràng nhất cho việc họ có thể đi bao xa, bởi mọi thứ xuất phát từ niềm tin vào chính mình. Việc thực tế với năng lực bản thân không đồng nghĩa với việc thui chột tham vọng lớn.
Biến lời nói thành hành động trên sân cỏ
Nhật Bản chỉ có thể nghĩ đến việc bước lên đỉnh thế giới khi họ bắt đầu thi đấu với tư thế của một đội bóng tin rằng mình có thể khuất phục mọi chướng ngại. Những kết quả trong quá khứ chỉ ra họ hoàn toàn có cơ sở để tự tin.
Bão chấn thương đã lấy đi của họ Mitoma và Minamino, hai nhân tố đột biến và giàu kinh nghiệm nhất, những người sở hữu khoảnh khắc thiên tài để định đoạt số phận trận đấu. Dù vậy, triết lý "người tiếp theo sẵn sàng" giúp họ không xem đây là lý do để bào chữa, nhất là khi các phương án thay thế đều đang chinh chiến tại Ngoại hạng Anh hay Bundesliga.
Khi Nhật Bản trở thành cái tên đầu tiên vượt qua vòng loại để giành vé đến ngày hội bóng đá năm nay vào tháng 3 năm ngoái, người ta thấy một sự tập trung cao độ ẩn sau những màn ăn mừng đầy phấn khích. Hậu vệ cánh Sugawara, người từng chơi bóng tại giải đấu cao nhất nước Anh, chia sẻ thẳng thắn: "Tương lai của chúng tôi là sở hữu cúp vàng thế giới. Đó là mục tiêu tối thượng của toàn đội".
Mục tiêu của người Nhật rất rõ ràng, họ muốn chiến thắng ngay trong giai đoạn này. Việc khẳng định niềm tin bằng lời nói là một chuyện, nhưng thể hiện điều đó thông qua lối chơi trên thảm cỏ lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
Trên hành trình hướng tới lời hứa năm 2050, một bước tiến lớn trong mùa hè này sẽ là lời khẳng định đanh thép cho những nỗ lực không ngừng nghỉ. Vượt qua cái dớp vòng 16 đội để lần đầu tiên góp mặt ở tứ kết, khi đó, người Nhật có thể bắt đầu mơ những giấc mơ vĩ đại hơn.
