Thomas Tuchel thay đổi nhân sự phản tác dụng như thế nào khiến tuyển Anh sụp đổ?

Thomas Tuchel đến với đội tuyển Anh với tư thế của một nhà cầm quân đầy mạo hiểm. Ông mang đến một danh sách triệu tập mà rất ít người dám nghĩ tới, tạo nên một chiến thắng quả cảm nhưng đầy nghẹt thở trước Mexico, đưa Morgan Rogers vào đội hình xuất phát chỉ dựa trên “linh cảm của huấn luyện viên”. Nhưng cuối cùng, chính một canh bạc quá đà của chiến lược gia người Đức đã khiến Tam sư phải trả giá đắt bằng tấm vé vào chơi trận chung kết World Cup lịch sử.

Sân vận động tại Atlanta đã được chuẩn bị cho một đêm viết nên trang sử mới. Trong suốt hiệp 1 trận bán kết gặp Argentina, mọi thứ diễn ra đúng theo kế hoạch của Tuchel. Elliot Anderson đã phong tỏa Lionel Messi xuất sắc, trong khi các cầu thủ Anh giữ được cái đầu lạnh, từ chối rơi vào những cái bẫy khiêu khích từ phía đối thủ Nam Mỹ.

Bản thảo của chiến thắng bắt đầu được phác thảo rõ nét khi Anthony Gordon ghi bàn mở tỷ số ở phút 55 từ đường căng ngang của Rogers. Quyết định đặt niềm tin vào các nhân tố trẻ của Tuchel một lần nữa được chứng minh là đúng đắn. Khán giả Anh bắt đầu mơ về chiếc cúp vàng danh giá sau đúng 60 năm đợi chờ. Thế nhưng...

Bi kịch lặp lại và sai lầm chiến thuật mang tên Ezri Konsa

Chỉ trong vòng gần 7 phút ngắn ngủi ở cuối trận, tất cả những hy vọng đó đã hoàn toàn tan vỡ. Trên thực tế, bi kịch không tự nhiên xuất hiện ở những phút cuối; nó đã được định hình từ quyết định thay đổi nhân sự diễn ra trước đó khá lâu.

Quyết định rút Gordon ra nghỉ để nhường chỗ cho hậu vệ Ezri Konsa, chuyển sang sơ đồ phòng ngự 5 hậu vệ khi trận đấu còn hơn 20 phút, trở thành một sai lầm rất lớn. Đây không chỉ là sự rút lui thụ động trong sơ đồ chiến thuật mà còn thừa nhận nỗi sợ hãi trước nhà đương kim vô địch thế giới.

Tuchel từng hứa hẹn sẽ mang đến một diện mạo mới mẻ, dũng cảm hơn cho bóng đá Anh, nhưng người hâm mộ lại phải chứng kiến một kịch bản quá đỗi quen thuộc. Xu hướng co cụm để bảo toàn tỷ số mong manh - và việc liên tục thất bại khi làm điều đó - là một trong những điểm yếu lớn nhất dưới thời Gareth Southgate, thậm chí đã ám ảnh đội tuyển này suốt nhiều thập kỷ qua.

Số liệu thống kê chỉ ra rằng tuyển Anh đã mở tỷ số trước ở 7 trên tổng số 13 trận đấu loại trực tiếp mà họ để thua trong 30 năm qua. Trước khi gặp Argentina, họ cũng là đội tuyển duy nhất trong thế kỷ này dẫn trước ở một trận bán kết World Cup nhưng vẫn phải nhận thất bại chung cuộc mà không thể tiến vào trận đấu cuối cùng - và giờ đây, bi kịch đó lặp lại lần thứ hai.

Sự lo ngại bắt đầu xuất hiện ngay sau bàn mở tỷ số của Gordon. Trong 15 phút tiếp theo, đội tuyển Anh chỉ kiểm soát bóng vỏn vẹn 17% và chỉ có đúng 9 lần chạm bóng bên phần sân đối phương. Cơn hoảng loạn bắt đầu lan rộng trong lối chơi, mặc dù vào thời điểm đó, ngoại trừ pha đánh đầu hiểm hóc của Nico Gonzalez, Argentina vẫn chưa tạo ra được áp lực quá lớn lên khung thành của Jordan Pickford.

Rõ ràng, tuyển Anh cần một sự điều chỉnh để lấy lại thế trận. Nhưng đây chính là lúc Tuchel cần chứng tỏ đẳng cấp của một huấn luyện viên hàng đầu, người được thuê để đưa ra những quyết định sáng suốt vượt lên trên sự sợ hãi của các cầu thủ. Thật đáng tiếc, "ông đã chọn giải pháp an toàn mù quáng" - các BLV chỉ trích trên mặt báo Anh.

Đội hình mà Tuchel mang sang bên kia bờ Đại Tây Dương có thể chưa đủ hoàn thiện để lên ngôi vô địch thế giới, nhưng họ hoàn toàn đủ khả năng để đánh bại một Argentina đang trong giai đoạn chuyển giao.

Ở trận đấu mở màn giải đấu, vị chiến lược gia người Đức từng tuyên bố với các học trò: “Tôi không quan tâm nếu các cậu thất bại, miễn là các cậu thất bại khi chơi theo cách của chúng ta”. Nhưng trong thời khắc quyết định tại Atlanta, chính ông đã phản bội lại triết lý dũng cảm của mình. Thay vì thúc đẩy các học trò dâng cao để kết liễu trận đấu, Tuchel lại lựa chọn con đường cố thủ, gián tiếp gieo rắc sự sợ hãi vào tâm lý thi đấu của toàn đội.

Tuyển Anh đã sụp đổ thế nào trong 21 phút từ khi đổi sơ đồ đến bàn thắng của Lautaro Martinez?

Sự phản bội triết lý dũng cảm và nỗi ám ảnh của quá khứ

Quyết định thay đổi sơ đồ không chỉ làm tăng thêm sự lo âu cho hệ thống phòng ngự vốn đã mong manh của tuyển Anh mà còn tước đi vũ khí phản công sắc bén nhất của họ. Việc rút Gordon - cầu thủ đang có phong độ cao nhất trên hàng công bên cạnh Bellingham và Harry Kane - đã khiến Tam sư mất đi điểm nổ tốc độ ở những tình huống chuyển trạng thái.

Lúc này, Harry Kane dường như vẫn chưa phục hồi thể lực sau trận đấu mệt nhoài tại Azteca 4 ngày trước. Trong khi đó, Morgan Rogers, người được đẩy lên chơi hộ công ngay phía sau đội trưởng, chỉ chạm bóng duy nhất một lần trong suốt khoảng thời gian từ khi thay đổi sơ đồ cho đến khi Lautaro Martinez ghi bàn thắng quyết định cho Argentina.

Trong 21 phút định mệnh sau khi hậu vệ Konsa vào sân, tỷ lệ kiểm soát bóng của Anh chạm đáy lịch sử khi chỉ còn 7,2%. Họ chỉ có vỏn vẹn 8 lần chạm bóng ở nửa sân đối phương và không thực hiện nổi một quả tạt bóng nào. Ý đồ ban đầu của Tuchel là tận dụng khả năng leo biên của Djed Spence và Reece James trong sơ đồ 3-4-3 quen thuộc để khai thác khoảng trống của Argentina. Tuy nhiên, một huấn luyện viên lão luyện như ông đáng lẽ phải lường trước được rằng, khi nhường hoàn toàn thế trận cho đối thủ, hai cầu thủ chạy cánh này sẽ bị kéo lùi sâu và biến sơ đồ thành hệ thống 5 hậu vệ thuần túy.

Thực tế đã chứng minh, James và Spence chỉ có đúng một lần chạm bóng bên phần sân đối phương trong suốt thời gian còn lại của trận đấu.

Khi không thể duy trì quân số ở tuyến trên để gây áp lực, tuyển Anh đã dâng tặng quyền kiểm soát bóng cho một tập thể có cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại - người luôn chực chờ cơ hội để trừng phạt sai lầm của đối thủ. Đối đầu với một đối thủ bản lĩnh như Argentina, việc họ lội ngược dòng không còn là điều bất ngờ mà là một sự tất yếu được báo trước.

Những đợt hãm thành liên tục của Argentina dồn dập đổ ập lên hàng phòng ngự tuyển Anh ngay sau khi Konsa xuất hiện. Trớ trêu thay, dù được đưa vào sân để gia cố hàng thủ, trung vệ này không giành lại được bóng một lần nào cho đội nhà, mà trái lại còn để mất bóng tới 5 lần.

Trong quá khứ, Tuchel từng chứng tỏ mình là một huấn luyện viên nhạy bén, sẵn sàng sửa sai khi các quyết định thay đổi người không mang lại hiệu quả. Như trong trận đấu với Na Uy, khi thấy tầm ảnh hưởng của Bellingham bị hạn chế, ông lập tức kéo anh về tuyến giữa rồi lại đẩy lên vị trí số 10 khi cần thiết. Nhưng trước áp lực khủng khiếp từ Argentina, cựu thuyền trưởng Chelsea dường như cũng bị đóng băng như các học trò của mình.

Thay vì dũng cảm thay đổi kịch bản khi thế trận đã hoàn toàn vuột khỏi tầm kiểm soát, Tuchel tiếp tục đưa vào sân Dan Burn và Nico O'Reilly nhằm cố bảo toàn tỷ số, thay vì tung vào sân những nhân tố tấn công chất lượng.

Marcus Rashford và Ivan Toney chỉ được trao vỏn vẹn 4 phút ít ỏi để cứu vãn sửa sai - thời điểm mà Argentina đã hoàn tất cú lội ngược dòng dẫn trước 2-1. Thậm chí, Bukayo Saka và Ollie Watkins còn không được trao cơ hội dù chỉ một giây trên sân. Quyết định nhân sự này vấp phải sự hoài nghi rất lớn từ giới chuyên môn và người hâm mộ.

Thứ hạng trung bình của các đối thủ tuyển Anh tại giải đấu lớn dưới thời Southgate và Tuchel

Tuchel được bổ nhiệm với nhiệm vụ đưa bóng đá Anh lên một tầm cao mới, vượt qua ranh giới của những danh hiệu “vua về nhì”. Dưới thời Southgate, tuyển Anh thường giành chiến thắng trước các đối thủ yếu hơn nhưng lại luôn gục ngã trước các ông lớn khi bị đặt vào thế cửa dưới. Thật đáng buồn, dưới sự dẫn dắt của Tuchel, thực tế đó vẫn chưa có gì thay đổi.

Sau giải đấu này, người ta có thể nhớ đến những điểm sáng như bài phát biểu truyền cảm hứng giữa giờ nghỉ trong trận gặp Croatia, những quyết định thay người táo bạo ở vòng ngoài, hay khoảnh khắc phòng ngự xuất thần tại Azteca. Những điều đó từng nhen nhóm hy vọng rằng khả năng đọc trận đấu của Tuchel sẽ là mảnh ghép còn thiếu mà Southgate chưa bao giờ sở hữu.