APP Asia và Việt Nam: Một mắt xích quan trọng trong bản đồ pickleball châu Á

Kuala Lumpur và Penang ban đầu chỉ được xem như những phép thử đối với APP Asia. Nhưng chỉ sau hai giải đấu, thử nghiệm ấy đã trở thành bằng chứng rõ ràng rằng pickleball châu Á đang có đủ tiềm năng để hình thành một hệ thống thi đấu chuyên nghiệp riêng. Với Marc Chua, Yui See Lau, Caryn Yap và Yuki Chen – nhóm điều hành APP Asia – thách thức tiếp theo không còn là chứng minh một giải đấu có thể thành công, mà là biến thành công đó thành một mô hình có thể nhân rộng trên toàn khu vực.

Những con số từ mùa giải đầu tiên phần nào cho thấy quy mô của bước khởi đầu. Leapmotor APP Kuala Lumpur Open hồi tháng 2 thu hút 1.760 lượt VĐV đến từ 28 quốc gia, trong đó có 711 lượt đăng ký quốc tế. Đến tháng 7, Leapmotor APP Asia Penang Open tiếp tục ghi nhận 1.386 lượt VĐV từ 22 quốc gia, với hơn 100 VĐV tranh tài ở các nội dung chuyên nghiệp.

Đó là nền tảng đáng kể đối với một tour mới ra đời trong năm 2026 với tham vọng trở thành một hệ thống thi đấu cấp khu vực, thay vì chỉ là tập hợp những giải đấu đơn lẻ.

Marc Chua, Yui See Lau, Caryn Yap và Yuki Chen thừa nhận họ gần như chưa có thời gian để dừng lại. “Không có nhiều thời gian để nghỉ ngơi”, Chua chia sẻ, nhưng ông cũng cho rằng thật đáng giá khi nhìn lại những gì APP Asia đã xây dựng trong một khoảng thời gian tương đối ngắn. Chen thậm chí diễn đạt trực diện hơn: “Chúng tôi không dừng lại để lấy hơi, chúng tôi đang xây dựng nền tảng”.

Đây chính là bài toán lớn nhất của APP Asia ở giai đoạn tiếp theo: làm thế nào biến hai giải đấu thành công thành một hệ thống vận hành có thể lặp lại, với luật thi đấu thống nhất, đội ngũ trọng tài, hệ thống xếp hạng, dữ liệu, dịch vụ dành cho VĐV và mạng lưới đối tác địa phương có thể hoạt động xuyên biên giới.

Không mang nguyên mô hình Mỹ sang châu Á

Một trong những yếu tố giúp Kuala Lumpur và Penang tạo được dấu ấn, theo nhóm điều hành APP Asia, là họ không cố gắng sao chép nguyên xi một sản phẩm pickleball của Mỹ sang thị trường châu Á.

Kuala Lumpur được xem là điểm đặt chân thực sự đầu tiên của APP tại châu Á. Trước đó, nhiều người chơi trong khu vực đã biết đến thương hiệu này thông qua mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến, nhưng chưa từng có cơ hội trải nghiệm trực tiếp.

“Đột nhiên, thứ mà trước đây họ chỉ có thể xem trực tuyến từ bên kia thế giới lại diễn ra ngay trước cửa nhà mình”, Chua chia sẻ.

Yui See Lau cũng nhìn thấy sự khác biệt đó từ thực tế tại sân đấu. Theo bà, có một khoảng cách rất lớn giữa việc theo dõi pickleball chuyên nghiệp trên Instagram hay YouTube và việc những VĐV mà mình từng xem trên màn hình xuất hiện ngay trước mặt, thi đấu trên cùng mặt sân.

Sự kết nối ấy không chỉ mang ý nghĩa quảng bá. Nó tạo ra một trải nghiệm mà truyền hình hay mạng xã hội khó có thể thay thế: người hâm mộ được nhìn thấy, tiếp xúc và tương tác trực tiếp với những VĐV chuyên nghiệp.

Trong khi đó, Caryn Yap tập trung vào phần diễn ra bên ngoài sân đấu. Thay vì chỉ chú trọng việc tổ chức các trận đấu trơn tru, đội ngũ của bà đẩy mạnh những hoạt động bên lề để duy trì sự tương tác của người chơi trong khoảng thời gian giữa các trận. APP Asia thậm chí đang thử nghiệm một số hình thức thi đấu mang tính xã hội, cố tình phá vỡ những khuôn mẫu quen thuộc của pickleball.

Đằng sau cách tiếp cận ấy là một quan điểm quan trọng: APP Asia không muốn xuất khẩu pickleball Mỹ sang châu Á.

“Mục tiêu không phải là xuất khẩu pickleball Mỹ. Mục tiêu là đồng sáng tạo một môn thể thao toàn cầu đa cực”, Chen nhấn mạnh.

Lau cũng cho rằng mỗi quốc gia không cần phải phát triển pickleball theo cùng một công thức. Một môn thể thao quốc tế thực sự phải cho phép từng thị trường đóng góp những giá trị riêng về văn hóa, thể thao và cộng đồng.

Đó có thể là khác biệt quan trọng nhất giữa việc mở rộng một thương hiệu và xây dựng một hệ sinh thái thể thao.

Châu Á không phải một thị trường duy nhất

Nếu có một bài học xuyên suốt năm đầu tiên của APP Asia, đó là khái niệm “pickleball châu Á” thực tế không đại diện cho một câu chuyện duy nhất.

Malaysia sở hữu cộng đồng người chơi rất lớn cùng hệ thống cơ sở vật chất phát triển nhanh. Việt Nam đang nổi lên với lực lượng VĐV có khả năng cạnh tranh ở cấp độ cao. Trung Quốc có tiềm năng quy mô khổng lồ nhờ dân số và nền văn hóa thể thao dùng vợt lâu đời. Ấn Độ sở hữu lượng VĐV trẻ đáng kể. Thái Lan, Đài Loan, Philippines và Indonesia cũng đang đi theo những hướng phát triển riêng.

Sự khác biệt này vừa là cơ hội, vừa là bài toán khó.

Yap đưa ra ví dụ từ Việt Nam. Theo bà, thị trường này có thể đang tiến gần tới một ngưỡng trưởng thành nhất định ở nhóm VĐV thường xuyên tham dự các giải đấu. Khi đó, người chơi bắt đầu cân nhắc nhiều hơn giữa chi phí tham dự và giá trị nhận được, trong đó tiền thưởng trở thành một yếu tố quan trọng khi quyết định có đăng ký giải hay không.

Yuki Chen nhìn vấn đề ở phạm vi rộng hơn. Theo bà, thách thức lớn nhất của pickleball châu Á không nằm ở nhu cầu. Người chơi đã có. Sự quan tâm cũng đã có. Điều còn thiếu là hệ thống quản trị, trọng tài, cơ sở vật chất và mô hình thương mại đủ bền vững để bắt kịp tốc độ tăng trưởng.

Đây cũng là lý do APP Asia không muốn áp đặt một công thức phát triển duy nhất.

Một VĐV trưởng thành từ cầu lông có cảm giác bóng và tư duy hoàn toàn khác người từng chơi tennis. Người xuất thân từ bóng bàn lại sở hữu khả năng đọc góc đánh và tốc độ xử lý tay theo một cách khác. Thay vì loại bỏ những khác biệt ấy, APP Asia muốn biến chúng thành một phần của bản sắc pickleball châu Á.

“Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra một nền tảng thi đấu chung kết nối các thị trường”, Chua nói.

Vì sao pickleball dễ bén rễ tại châu Á?

Theo nhóm lãnh đạo APP Asia, câu trả lời nằm ngay trong lịch sử thể thao của khu vực.

Cầu lông và bóng bàn đã có cộng đồng người chơi khổng lồ tại châu Á. Tennis cũng sở hữu nền tảng lâu đời. Vì vậy, khi pickleball xuất hiện, những nguyên lý cơ bản của môn thể thao này không hoàn toàn xa lạ với người chơi.

Điểm khác biệt nằm ở tốc độ tiếp cận. “Một người có thể cầm vợt lên, bắt đầu chơi và cảm thấy vui gần như ngay lập tức”, Lau phân tích.

Pickleball có rào cản gia nhập tương đối thấp, nhưng khi người chơi tiến bộ, chiều sâu chiến thuật lại mở ra rất lớn. Vị trí, khả năng lựa chọn cú đánh, kiểm soát tốc độ và đọc tình huống khiến môn thể thao này nhanh chóng chuyển từ một hoạt động giải trí thành cuộc chơi có tính cạnh tranh cao.

Yap nhìn thấy một lợi thế khác mà không nhiều môn thể thao có được: khả năng kết nối nhiều thế hệ trong cùng một sân đấu.

Bà nhắc đến những gia đình có ông bà ở độ tuổi 60-70 chơi cùng con cái và những đứa trẻ mới khoảng 10 tuổi.

“Có môn thể thao nào khác có thể đánh bại điều đó?”, Yap đặt câu hỏi.

Đây có thể là một trong những chìa khóa giúp pickleball mở rộng nhanh tại châu Á: môn thể thao này không chỉ bán trải nghiệm thi đấu, mà còn bán một hình thức kết nối xã hội.

Việt Nam và thế hệ VĐV mới của pickleball châu Á

Khi được hỏi về những VĐV đáng chú ý của pickleball châu Á, Việt Nam nhanh chóng trở thành tâm điểm trong cuộc trò chuyện của nhóm điều hành APP Asia.

Caryn Yap đặc biệt ấn tượng với Phúc Huỳnh, nhấn mạnh khả năng di chuyển, sự linh hoạt và độ chính xác trong việc đưa bóng vào vị trí mong muốn.

Marc Chua bổ sung những cái tên như Lý Hoàng Nam, Trịnh Linh Giang và Quang Dương vào nhóm VĐV Việt Nam đáng theo dõi. Bên cạnh đó là Kao Pei Chuan của Đài Bắc Trung Hoa, Kara Lin-Wheatley của Hong Kong Trung Quốc và Vivian Glozman – VĐV mang nguồn gốc Đài Bắc Trung Hoa.

Tuy nhiên, Yui See Lau lại quan tâm nhiều hơn đến những cái tên chưa xuất hiện.

Với nguồn VĐV khổng lồ tại châu Á từng được đào tạo bài bản ở cầu lông, tennis, bóng bàn hay squash, bà tin rằng sẽ còn rất nhiều VĐV chuyển sang pickleball và tiến bộ nhanh chóng. Điều kiện cần là khu vực phải xây dựng được một hệ thống đào tạo trẻ đủ tốt.

Yuki Chen cũng đặt trọng tâm vào cơ sở hạ tầng thay vì chỉ tập trung vào một vài ngôi sao. Các học viện, hệ thống đào tạo trọng tài và cơ hội thi đấu quốc tế mới là những nền móng giúp biến người chơi phong trào thành VĐV chuyên nghiệp, sau đó tiến tới nhóm ngôi sao có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Đây là điểm APP Asia đang muốn thay đổi: không chỉ tìm kiếm những VĐV đã giỏi, mà xây dựng hệ thống để tạo ra thế hệ VĐV giỏi tiếp theo.

Không chỉ đưa pickleball đến châu Á, mà tạo dòng chảy hai chiều

Đằng sau tất cả những kế hoạch trên là một tham vọng lớn hơn việc tổ chức các giải đấu thành công.

Marc Chua cho rằng pickleball không thể thực sự được xem là một môn thể thao toàn cầu nếu phần lớn hạ tầng thi đấu đỉnh cao vẫn tập trung tại Bắc Mỹ.

APP Asia muốn đưa những thành phần quan trọng của hệ thống chuyên nghiệp – giải đấu đạt chuẩn quốc tế, hệ thống xếp hạng, tiền thưởng có ý nghĩa và khả năng xuất hiện trên truyền thông – đến gần hơn với các VĐV châu Á.

Điều đó đồng nghĩa VĐV không nhất thiết phải bay qua Thái Bình Dương để tiếp cận sân chơi đỉnh cao.

Yui See Lau nhìn xa hơn một bước. Theo bà, một môn thể thao chỉ thực sự toàn cầu khi VĐV có thể xây dựng sự nghiệp ở nhiều khu vực, người hâm mộ có những ngôi sao địa phương để theo dõi và các nhà tài trợ nhìn thấy cơ hội thương mại ngoài thị trường khai sinh môn thể thao.

Vì vậy, dòng chảy mà APP Asia hướng tới không chỉ đi một chiều. Các VĐV Mỹ và châu Âu sẽ đến châu Á thi đấu. Đồng thời, những VĐV châu Á sẽ trở thành những cái tên quen thuộc trên sân chơi quốc tế.

Đó cũng là lý do Yuki Chen nhấn mạnh APP Asia không phải một “vệ tinh” hoạt động dựa vào hệ thống Bắc Mỹ. Mục tiêu là xây dựng một trụ cột thứ hai của pickleball chuyên nghiệp toàn cầu.

Và có lẽ, câu nói của Lau là cách cô đọng nhất cho tham vọng ấy: “Tôi muốn một VĐV trẻ ở châu Á có thể nhìn vào pickleball và nói: ‘Tôi có thể trở thành VĐV chuyên nghiệp mà không cần chuyển đến Mỹ’.”

Nếu APP Asia thực hiện được mục tiêu đó, câu chuyện của pickleball sau một thập kỷ có thể sẽ không còn được phân chia thành “pickleball Mỹ” hay “pickleball châu Á”.

Khi ấy, đơn giản chỉ là pickleball toàn cầu – với châu Á trở thành một trong những trung tâm quan trọng nhất của môn thể thao đang tăng trưởng mạnh mẽ này.