Naraka: Bladepoint và hành trình đưa bản sắc châu Á vào ASIAD

Bức tranh toàn cảnh: Naraka Bladepoint và hành trình vào ASIAD

Naraka: Bladepoint ra đời vào tháng 8 năm 2021, do 24 Entertainment phát triển trong hệ sinh thái của NetEase. Không giống hầu hết tựa game battle royale cùng thời lấy bối cảnh khoa học viễn tưởng hay chiến tranh hiện đại, Naraka xây dựng thế giới của mình từ thần thoại và võ thuật châu Á, với hệ thống nhân vật mang tên, trang phục và kỹ năng chiến đấu đậm chất phương Đông.

Nền tảng thẩm mỹ đó trở nên có ý nghĩa đặc biệt khi ASIAD 2023 tại Hàng Châu lần đầu tiên đưa esports vào danh sách 40 môn thi đấu chính thức. Đây là cột mốc lịch sử với ngành thể thao điện tử châu Á: sân chơi vốn bị xem là giải trí thuần túy giờ đứng ngang hàng với điền kinh, bơi lội và các môn thể thao truyền thống. Với Naraka, kỳ ASIAD này không chỉ là cơ hội xuất hiện trên đấu trường thi đấu mà còn là dịp để thương hiệu tự định vị mình trong không gian văn hóa và thể thao rộng lớn hơn.

Với nền tảng bản sắc châu Á đã được xây dựng từ trong game, câu hỏi đặt ra là Naraka chọn ngôn ngữ sáng tạo nào để truyền tải tinh thần đó ra thế giới thực qua chiến dịch ASIAD.

Mực và cắt giấy: Hai nghệ thuật truyền thống được chọn làm ngôn ngữ hình ảnh

Để trả lời câu hỏi đó, cần hiểu hai nghệ thuật được chọn làm ngôn ngữ hình ảnh trung tâm của chiến dịch là gì và tại sao chúng có trọng lượng văn hóa đặc biệt.

Thủy mặc, hay thư họa bằng mực, là truyền thống hội họa châu Á có lịch sử hàng nghìn năm. Đặc trưng của thủy mặc nằm ở sự tối giản cố ý: một nhát bút có thể gợi lên toàn bộ hình dáng một ngọn núi, khoảng trắng trên giấy không phải chỗ trống mà là phần chủ động của tác phẩm. Triết học đằng sau nghệ thuật này gắn với tư tưởng Đạo gia và Thiền tông, nơi sự vắng lặng và bất toàn được xem là biểu đạt của cái đẹp thực sự.

Nghệ thuật cắt giấy, tiếng Trung gọi là jiǎnzhǐ, có nguồn gốc từ thế kỷ VI sau Công nguyên và gắn liền với các lễ hội, nghi thức cộng đồng ở Trung Quốc. Những hoa văn được tạo ra từ những nhát cắt thoăn thoắt, chính xác, mang tính biểu tượng cao với hình ảnh rồng, phượng hoàng, hoa mai và các nhân vật dân gian. Cả hai hình thức nghệ thuật này đều là di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận.

Trong bộ phim chiến dịch do Final Frontier và Zombie Studio sản xuất, dưới sự chỉ đạo của đạo diễn Paulo Garcia, hai phong cách này được tích hợp vào một cấu trúc kỹ thuật hỗn hợp gồm live action, nhân vật CGI 3D, hoạt hình 2D phong cách mực truyền thống và stop-motion cắt giấy. Concept phim do agency Spark tại Thượng Hải phát triển, đội ngũ đã nghiên cứu kỹ lưỡng từng môn thể thao để đảm bảo tính chính xác về động tác, đặc biệt với Wushu vì liên quan trực tiếp đến nền tảng chiến đấu của game.

Hiểu được giá trị của hai nghệ thuật này, câu hỏi tiếp theo là vì sao một tựa game hiện đại lại dám lựa chọn chúng thay vì các ngôn ngữ hình ảnh kỹ thuật số quen thuộc.

Quyết định sáng tạo táo bạo: Truyền thống làm nền cho hiện đại

Để hiểu quyết định này, cần nhìn vào bối cảnh của ngành quảng cáo game hiện nay. Hầu hết chiến dịch lớn của các tựa game battle royale đều khai thác cùng một bộ ngôn ngữ hình ảnh: kỹ xảo điện ảnh chất lượng cao, nhạc phim hùng tráng, cảnh hành động nhịp độ nhanh và ánh sáng neon đặc trưng của văn hóa game hiện đại. Sự bão hòa này khiến các chiến dịch dần khó phân biệt với nhau, ngay cả khi ngân sách sản xuất lên đến hàng triệu đô la.

Naraka chọn hướng đi khác vì một lý do có tính nhất quán nội tại. DNA thẩm mỹ của game, từ thiết kế nhân vật đến kiến trúc trong thế giới ảo, đều bắt nguồn từ nghệ thuật và triết học phương Đông cổ điển. Việc đưa thủy mặc và cắt giấy vào chiến dịch ASIAD không phải là ghép thêm yếu tố văn hóa từ bên ngoài mà là đưa ngôn ngữ hình ảnh vốn có của game ra thế giới thực. Đây là sự nhất quán thương hiệu theo nghĩa sâu nhất.

Bộ phim tái hiện các nhân vật của Naraka tham gia 11 môn thể thao tại ASIAD, trong đó có Squash, Thuyền rồng, Jiu-jitsu, Kabaddi, Kurash và Sepaktakraw. Mỗi môn thể thao được kể qua một phong cách hình ảnh phù hợp, không phải chỉ để trình diễn kỹ thuật mà để gợi lên câu chuyện nguồn gốc và văn hóa đằng sau từng môn. Chiến lược này có tác dụng kép: vừa tôn vinh di sản thể thao châu Á, vừa định vị Naraka là thương hiệu có chiều sâu văn hóa thay vì chỉ là sản phẩm giải trí.

Bộ phim được ra mắt vào đêm trước lễ khai mạc ASIAD Hàng Châu, thời điểm cho phép chiến dịch tiếp cận lượng khán giả khổng lồ đang chú ý đến sự kiện. Về phía sản xuất, Final Frontier và NetEase đã có lịch sử hợp tác trước đó với các phim hoạt hình ngắn và trailer giải đấu, nên ekip hiểu rõ thế giới của Naraka đủ để không làm sai lệch bản sắc thương hiệu khi chuyển dịch sang ngôn ngữ nghệ thuật truyền thống.

Từ phân tích quyết định sáng tạo, bài sẽ đi sâu hơn vào việc chiến dịch này thực sự tác động như thế nào đến nhận thức về thương hiệu Naraka và cả ngành esports châu Á.

Ý nghĩa với thương hiệu Naraka và bản sắc Esports châu Á

Nhìn từ góc độ thương hiệu, chiến dịch này củng cố một định vị rõ ràng: Naraka là tựa game mang bản sắc châu Á thuần túy, không phải phiên bản địa phương hóa của công thức phương Tây. Điều này có giá trị chiến lược trong bối cảnh thị trường game châu Á ngày càng tự chủ hơn về nội dung và không còn chỉ nhập khẩu mô hình từ Bắc Mỹ hay châu Âu.

Nghệ thuật truyền thống còn có tác dụng mở rộng đối tượng tiếp cận. Một bộ phim thuần gameplay chỉ có thể thu hút người đã biết đến game. Nhưng khi hình ảnh thủy mặc và cắt giấy xuất hiện trong chiến dịch, người xem từ giới mỹ thuật, người quan tâm đến di sản văn hóa, thậm chí khán giả theo dõi ASIAD nhưng không chơi game, đều có lý do để dừng lại và chú ý.

Tuy nhiên, lựa chọn này cũng mang theo rủi ro. Ngôn ngữ nghệ thuật tinh tế, trừu tượng và nặng tính biểu tượng có thể xa cách với phần lớn game thủ đang quen với truyền thông game nhịp độ nhanh, trực tiếp. Câu hỏi liệu chiến dịch có thực sự chuyển đổi thành lượng người chơi mới hay chỉ nhận được khen ngợi trong giới sáng tạo vẫn còn bỏ ngỏ, vì theo dữ liệu hiện có, mức độ tác động đến nhận diện thương hiệu hoặc doanh số chưa được xác nhận.

Nhìn rộng hơn, chiến dịch của Naraka không chỉ là câu chuyện của một thương hiệu mà còn là dấu hiệu của một chuyển dịch lớn hơn trong cách Esports châu Á tự kể câu chuyện về mình.

Giao thoa nghệ thuật và game: Xu hướng hay bước ngoặt?

Naraka không phải là tựa game duy nhất khai thác nghệ thuật truyền thống địa phương như một công cụ xây dựng thương hiệu. Ghost of Tsushima của Sucker Punch Productions lấy cảm hứng trực tiếp từ hội họa và phim võ sĩ đạo Nhật Bản. Okami của Clover Studio dựng toàn bộ thế giới theo phong cách tranh khắc gỗ ukiyo-e. Gris của Nomada Studio dùng màu nước và nghệ thuật sắp đặt châu Âu làm ngôn ngữ thị giác chính. Điểm chung của những tựa game này là chọn tính xác thực văn hóa thay vì tính phổ quát toàn cầu, và đều được đón nhận tích cực.

Khái niệm cultural authenticity trong thiết kế và marketing game đang được thảo luận ngày càng nhiều trong giới học thuật game và cộng đồng nhà phát triển. Câu hỏi không còn là "game có nên dùng nghệ thuật truyền thống không" mà là "cách nào để làm điều đó đúng, tôn trọng và không rơi vào sự chiếm đoạt văn hóa".

Với chiến dịch ASIAD, Naraka ít nhất đã đảm bảo được yếu tố nghiên cứu nghiêm túc: ekip sản xuất nghiên cứu kỹ lưỡng từng môn thể thao, concept được phát triển bởi agency địa phương tại Thượng Hải, và studio có lịch sử làm việc lâu dài với thương hiệu game. Những điều đó cho thấy đây không phải quyết định bề mặt. Liệu đây là xu hướng bền vững hay chỉ là một chiến dịch ấn tượng trong một kỳ ASIAD, vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Những phân tích trên dẫn đến một nhận định tổng hợp về giá trị thực sự mà chiến dịch Naraka mang lại cho cả ngành game lẫn di sản nghệ thuật châu Á.

Tổng kết

Chiến dịch ASIAD của Naraka: Bladepoint chứng minh rằng một tựa game có thể tạo ra tác phẩm nghệ thuật thực sự, không chỉ là quảng cáo, khi lựa chọn ngôn ngữ hình ảnh nhất quán với DNA thương hiệu. Khi esports tiếp tục được công nhận tại các đấu trường thể thao quốc tế, câu hỏi về bản sắc văn hóa sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Naraka đã đặt một dấu mốc, nhưng thách thức thực sự là liệu ngành game có thể biến sự giao thoa này thành đối thoại văn hóa bền vững, hay chỉ dừng lại ở một chiến dịch ấn tượng trong một kỳ ASIAD.