Châu Phi vươn lên vị trí "kẻ thách thức" trong khi châu Á chìm nghỉm ở World Cup 2026

World Cup 2026 đang vẽ nên một bức tranh đầy tương phản giữa hai nền bóng đá từng được xem là ngang tầm. Trong khi châu Á gây thất vọng với hàng loạt màn trình diễn nhạt nhòa và những thất bại nặng nề, châu Phi lại tạo nên cuộc bứt phá mạnh mẽ khi có tới 9/10 đại diện giành vé vào vòng knock-out. 

Thất bại của Hàn Quốc không chỉ là cú sốc riêng của "xứ kim chi", mà còn phản ánh sự tụt lại đáng báo động của bóng đá châu Á trước người láng giềng bên kia Ấn Độ Dương.

Khi World Cup 2026 mới chỉ đi chặng đường đầu, nhưng với bóng đá châu Á, vòng bảng đã đủ để gióng lên hồi chuông cảnh báo. Trong số 32 đại diện góp mặt ở vòng knock-out, chỉ hai đội là Nhật Bản và Australia giành quyền đi tiếp. Nên nhớ, Australia bản chất gia nhập AFC từ châu Đại dương. Phần còn lại hoặc dừng bước trong thất vọng, hoặc rời giải với những thất bại nặng nề.

Những con số không biết nói dối. Sau vòng bảng, các đội tuyển châu Á chỉ giành 3 chiến thắng, 10 trận hòa và nhận tới 15 thất bại. Ba chiến thắng hiếm hoi đến từ Hàn Quốc trước CH Czech (2-1), Australia trước Thổ Nhĩ Kỳ (2-0) và Nhật Bản trước Tunisia (4-0). Đó là quá ít nếu đặt cạnh kỳ vọng dành cho khu vực từng được xem là đang vươn mình mạnh mẽ trong hơn một thập kỷ qua.

Đáng lo hơn, nhiều thất bại không đơn thuần là những trận thua, mà là những màn vỡ trận. Iraq thua Senegal 0-5, Uzbekistan thua Bồ Đào Nha 0-5, Saudi Arabia thua Tây Ban Nha 0-3 chỉ sau chưa đầy 25 phút, còn Qatar thảm bại 0-6 khó tin trước Canada không được đánh giá cao..

Chưa hết, có tới 5 đội tuyển châu Á đứng cuối bảng, gồm Uzbekistan, Jordan, Iraq, Saudi Arabia và Qatar, tương đương gần một nửa số đội xếp chót tại vòng bảng. Iraq, Jordan và Uzbekistan thậm chí rời giải mà không giành nổi một điểm. Hình ảnh ấy cho thấy khoảng cách giữa nhóm đầu và phần còn lại của bóng đá châu Á vẫn quá lớn.

Nếu phải chọn ra nỗi thất vọng lớn nhất, đó chắc chắn là Hàn Quốc. Đội bóng xứ kim chi khởi đầu hoàn hảo bằng chiến thắng 2-1 trước CH Czech. Trong bảng đấu còn có Mexico và Nam Phi, kết quả ấy gần như mở toang cánh cửa vào vòng 32 đội.

Ngay trước khi giải đấu khởi tranh, giới chuyên môn đánh giá rất cao khả năng đi tiếp của Hàn Quốc. Sau chiến thắng đầu tiên, niềm tin ấy còn tăng mạnh hơn.

Theo tính toán của The Athletic, xác suất để Hàn Quốc giành vé vào vòng knock-out đã lên tới 93%. Nói cách khác, khả năng bị loại chỉ còn 7%. Thế nhưng, bóng đá luôn chứa đựng những điều nghiệt ngã nhất ở chính phần trăm nhỏ bé ấy.

Hai thất bại liên tiếp trước Mexico rồi Nam Phi đã biến 93% thành con số vô nghĩa. Đó không chỉ là cú sốc của riêng người Hàn Quốc. Nó còn là hình ảnh thu nhỏ của cả bóng đá châu Á.

Suốt nhiều năm qua, Hàn Quốc luôn được xem là biểu tượng của bóng đá châu Á tại các kỳ World Cup. Họ sở hữu nền đào tạo cầu thủ bài bản, nhiều cầu thủ thi đấu tại châu Âu và thường xuyên vượt qua vòng bảng ở các giải đấu lớn. Khi ngay cả đội tuyển được đánh giá ổn định nhất cũng sụp đổ, điều đó phản ánh rằng vấn đề không còn nằm ở một trận đấu hay một thế hệ cầu thủ, mà là dấu hiệu của sự chững lại trên bình diện toàn khu vực.

Trái ngược hoàn toàn với gam màu xám của châu Á là bức tranh đầy sức sống của bóng đá châu Phi. Nếu châu Á chỉ còn hai đại diện, thì châu Phi lại trở thành khu vực gây ấn tượng mạnh nhất tại World Cup 2026.

Dù không có đội nào giành ngôi nhất bảng, châu Phi lại sở hữu điều quan trọng hơn nhiều: chiều sâu và sự đồng đều.

Trong số 10 đại diện tham dự, có tới 9 đội giành vé vào vòng knock-out. Chỉ duy nhất Tunisia vốn dĩ hỗn loạn vì nội bộ phải dừng bước. Nam Phi, Morocco, Bờ Biển Ngà, Ai Cập, Senegal, Algeria, Ghana, CHDC Congo và Cape Verde đều tiếp tục hành trình.

Đó là tỷ lệ thành công vượt trội nếu đặt cạnh thành tích của châu Á. Đáng chú ý hơn cả là Cape Verde. Lần đầu tiên góp mặt tại World Cup, đội tuyển đến từ quốc gia có dân số ít nhất giải đấu lại thi đấu đầy bản lĩnh. Họ bất bại sau ba lượt trận và hiên ngang giành vị trí nhì bảng sau... Tây Ban Nha.

Trong 4 tân binh của World Cup 2026 gồm Uzbekistan, Jordan, Cape Verde và Curacao cùng các đội mới khác, chỉ duy nhất Cape Verde vượt qua vòng bảng.

Không chỉ vậy, Ai Cập, Nam Phi, Bờ Biển Ngà và CHDC Congo cũng lần đầu tiên trong lịch sử góp mặt ở vòng knock-out World Cup. Đó không còn là thành công mang tính cá biệt. Đó là sự trỗi dậy của cả một nền bóng đá.

Sự khác biệt giữa hai châu lục không chỉ nằm ở kết quả. Châu Á vẫn đang phụ thuộc vào một vài đội tuyển mạnh như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia. Khi trụ cột ấy sa sút, cả khu vực lập tức mất đi sức cạnh tranh.

World Cup 2026 có lẽ đã đưa ra câu trả lời rõ ràng nhất: châu Phi đang vươn lên mạnh mẽ trong vai trò "kẻ thách thức" với hai thế lực cựu trào là châu Âu và Nam Mỹ.

Ma-rốc từng vào đến bán kết ở Qatar 4 năm trước và năm nay tiếp tục thể hiện sức mạnh đầu tàu lục địa đáng gờm khi hòa Brazil. Ngược lại, lần cuối một đại diện châu Á tiến xa đến thế, Hàn Quốc ở kỳ World Cup trên sân nhà đã cách đây... 24 năm.

Nhưng châu Phi không chỉ có những cái tên quen thuộc như Ma-rốc, Senegal hay Bờ Biển Ngà. Những đội bóng bị xem là "chiếu dưới" như Cape Verde, CHDC Congo hay Nam Phi cũng cho thấy đủ khả năng tạo nên bất ngờ. Khoảng cách trình độ giữa các đội tuyển châu Phi đang ngày càng được thu hẹp theo hướng tích cực, tạo nên một tập thể đồng đều và giàu sức cạnh tranh.

Đó chính là điều châu Á còn thiếu. Bóng đá không chỉ cần những "đầu tàu". Muốn một châu lục mạnh lên, cần cả đoàn tàu cùng chuyển động. Nhìn rộng hơn, khoảng cách ấy phản ánh sự khác biệt trong quá trình phát triển.

Các đội tuyển châu Phi ngày càng sở hữu nhiều cầu thủ trưởng thành tại những học viện hàng đầu châu Âu, thi đấu ở các giải vô địch quốc gia có tính cạnh tranh cao và mang tư duy hiện đại trở về đội tuyển quốc gia. Họ kết hợp được sức mạnh thể chất vốn là truyền thống với nền tảng chiến thuật ngày càng hoàn thiện.

Trong khi đó, nhiều đội tuyển châu Á vẫn chưa thoát khỏi sự phụ thuộc vào giải quốc nội. Không ít nền bóng đá vẫn thiếu cầu thủ đủ sức cạnh tranh ở những giải đấu hàng đầu thế giới. Khi gặp các đối thủ có cường độ và chất lượng cao, khoảng cách lập tức bộc lộ.

World Cup 2026 vì thế đã trở thành phép thử rõ ràng nhất. Thất bại của Hàn Quốc không phải một tai nạn. Nó là lời cảnh báo dành cho cả bóng đá châu Á.